లక్షణైస్తారకాద్యైస్తే హ్య్ అష్టధా తు వ్యవస్థితాః
వారు నక్షత్రాలు మొదలైన లక్షణాలతో ఎనిమిది విధాలుగా స్థిరంగా ఉన్నారు.
సిద్ధాత్మానో మనుష్యాస్తే గన్ధర్వసహధర్మిణః ఇత్యేష తైజసః సర్గో హ్య్ అర్వాక్స్రోతఃప్రకీర్తితః
ఈ మానవులు సిద్ధాత్మలు, గంధర్వులతో సమానమైన వారు. ఈ తేజోవంతమైన సృష్టిని అర్వాక్స్రోతస్సు అని అంటారు.
పఞ్చమో ఽనుగ్రహః సర్గశ్ చతుర్ధా తు వ్యవస్థితః విపర్యయేణ శక్త్యా చ సిద్ధ్యా తుష్ట్యా తథైవ చ
ఐదవది అనుగ్రహ సృష్టి. ఇది నాలుగు విధాలుగా ఏర్పడింది — తిరస్కరణ ద్వారా, శక్తి ద్వారా, సిద్ధి ద్వారా, అలాగే తృప్తి ద్వారా.
స్థావరేషు విపర్యాసస్ తిర్యగ్యోనిషు శక్తితః సిద్ధాత్మానో మనుష్యాస్తు ఋషిదేవేషు కృత్స్నశః
స్థావరాలలో తిరస్కరణ ఉంది; పశువుల జన్మలో శక్తి ద్వారా; మానవుల్లో సిద్ధాత్ములు; ఋషులు, దేవతల్లో సంపూర్ణంగా ఉంటుంది.
ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గో వైకృతో నవమః స్మృతః భూతాదికానాం భూతానాం షష్ఠః సర్గః స ఉచ్యతే
ఇది ప్రాకృత సృష్టి; వైకృత సృష్టి తొమ్మిదవది అని భావిస్తారు; భూతాదులు, భూతాల మధ్య ఆరవ సృష్టి అని పిలుస్తారు.
నివృత్తం వర్తమానం చ తేషాం జానన్తి వై పునః భూతాదికానాం భూతానాం సప్తమః సర్గ ఏవ చ
వారు ఆ భూతాదులూ, భూతాల నిలిపివేత, కొనసాగింపును తెలుసుకుంటారు; అలాగే భూతాదులూ, భూతాల ఏడవ సృష్టిని కూడా.
తే పరిగ్రాహిణః సర్వే సంవిభాగరతాః పునః స్వాదనాశ్ చాప్యశీలాశ్ చ జ్ఞేయా భూతాదికాశ్ చ తే
వారు అందరూ స్వాధీనపరచుకునే వారు, ఎప్పుడూ విభజనలో రతులు; రుచిచూసేవారు, స్థిరమైన ప్రవర్తన లేనివారు, భూతాదులనుండి ప్రారంభమయ్యే వారు అని తెలుసుకోవాలి.
విపర్యయేణ భూతాదిర్ అశక్త్యా చ వ్యవస్థితః ప్రథమో మహతః సర్గో విజ్ఞేయో బ్రహ్మణః స్మృతః
తిరస్కరణతో, శక్తి లేకుండా భూతాదుల నుంచి ఏర్పడింది; మహత్త్వం నుండి మొదటి సృష్టి బ్రహ్మ సృష్టిగా గుర్తించాలి.
తన్మాత్రాణాం ద్వితీయస్తు భూతసర్గః స ఉచ్యతే వైకారికస్తృతీయస్తు సర్గ ఐన్ద్రియకః స్మృతః
తన్మాత్రల సృష్టి రెండవది; భూతాల సృష్టి అని పిలుస్తారు. వికారాల నుంచి మూడవది, అది ఇంద్రియాల సృష్టిగా ప్రసిద్ధి.
ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గః సమ్భూతో బుద్ధిపూర్వకః ముఖ్యసర్గశ్చతుర్థశ్ చ ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః
ఇది ప్రాకృత సృష్టి, బుద్ధి ముందుగా కలిగి పుట్టింది; ప్రధాన సృష్టి నాలుగవది, ప్రధానంగా స్థావరాలు అని పిలుస్తారు.
తతో ఽర్వాక్స్రోతసాం సర్గః సప్తమః స తు మానుషః అష్టమో ఽనుగ్రహః సర్గః సాత్త్వికస్తామసశ్ చ సః
తర్వాత, అవర్వాక్స్రోతస్వుల సృష్టి ఏడవది, అది మానవ సృష్టి; ఎనిమిదవది అనుగ్రహ సృష్టి, అది సాత్వికమైనది, తామసమైనది కూడా.
పఞ్చైతే వైకృతాః సర్గాః ప్రాకృతాస్తు త్రయః స్మృతాః ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ కౌమారో నవమః స్మృతః
ఈ ఐదు వైకృత సృష్టులు; మూడు ప్రాకృత సృష్టులు అని భావిస్తారు; ప్రాకృత, వైకృత, కౌమార సృష్టి కలిసి తొమ్మిదవది.
అబుద్ధిపూర్వకాః సర్గాః ప్రాకృతాస్తు త్రయః స్మృతాః బుద్ధిపూర్వం ప్రవర్తన్తే షట్ పునర్బ్రహ్మణస్తు తే
బుద్ధి లేకుండా జరిగే మూడు ప్రాకృత సృష్టులు; బ్రహ్మనుంచి బుద్ధితో ఏర్పడే ఆరు సృష్టులు.
విస్తరానుగ్రహః సర్గః కీర్త్యమానో నిబోధత చతుర్ధావస్థితః సో ఽథ సర్వభూతేషు కృత్స్నశః
ఇప్పుడు విస్తృతమైన అనుగ్రహ సృష్టిని విను; అది నాలుగు విధాలుగా ఏర్పడి, సమస్త భూతాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది.
ఇత్యేతే ప్రాకృతాశ్చైవ వైకృతాశ్ చ నవ స్మృతాః పరస్పరానురక్తాశ్ చ కారణైశ్ చ బుధైః స్మృతాః
ఇలా ఈ తొమ్మిది — ప్రాకృత, వైకృత సృష్టులు — పరస్పరం అనుసంధానమై, కారణాలుగా జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు.
అగ్రే ససర్జ వై బ్రహ్మా మానసానాత్మనః సమాన్ ఋభుః సనత్కుమారశ్ చ ద్వావేతావూర్ధ్వరేతసౌ
ప్రారంభంలో బ్రహ్మ తన మనసులోంచి సమానమైన ఋభు, సనత్కుమారులను సృష్టించాడు. వీరిద్దరూ ఊర్ధ్వరేతసులు.
పూర్వోత్పన్నౌ పురా తేభ్యః సర్వేషామపి పూర్వజౌ వ్యతీతే త్వష్టమే కల్పే పురాణౌ లోకసాక్షిణౌ
వారు అందరికన్నా ముందుగా పుట్టారు; ఎనిమిదవ కల్పంలో, వారు పురాతనులు, లోకాల సాక్షులు.
తౌ వారాహే తు భూర్లోకే తేజః సంక్షిప్య ధిష్ఠితౌ తావుభౌ మోక్షకర్మాణావ్ ఆరోప్యాత్మానమాత్మని
వారాహ కాలంలో, భూమిలో, తమ తేజస్సును ఉపసంహరించి, ఇద్దరూ అక్కడే నిలిచారు; ఇద్దరూ మోక్షకార్యాలలో లీనమై, ఆత్మను ఆత్మలో స్థాపించారు.
ప్రజాం ధర్మం చ కామం చ త్యక్త్వా వైరాగ్యమాస్థితౌ యథోత్పన్నస్తథైవేహ కుమారః స ఇహోచ్యతే
ప్రజ, ధర్మం, కామాన్ని వదిలి, విరక్తిని ఆశ్రయించారు; ఎలా పుట్టారో అలాగే ఇక్కడ కుమారుడు చెప్పబడుతున్నాడు.
తస్మాత్ సనత్కుమారేతి నామాస్యేహ ప్రకీర్తితమ్ సనన్దం సనకం చైవ విద్వాంసం చ సనాతనమ్
అందువల్ల ఇక్కడ అతనికి సనత్కుమారుడు అనే పేరు ప్రసిద్ధి; సనంద, సనక, జ్ఞానవంతుడు అయిన సనాతనుడు కూడా.
విజ్ఞానేన నివృత్తాస్తే వ్యవర్తన్త మహౌజసః సంబుద్ధాశ్చైవ నానాత్వే అప్రవృత్తాశ్ చ యోగినః
జ్ఞానంతో, మహాశక్తులు ఉన్న వారు వెనక్కు తగ్గారు, నానాత్వంలో లీనమవకుండా, జ్ఞానోదయమైన యోగులు కూడా క్రియలు మానేశారు.
అసృష్ట్వైవ ప్రజాసర్గం ప్రతిసర్గం గతాః పునః తతస్తేషు వ్యతీతేషు తతో ఽన్యాన్ సాధకాన్ సుతాన్
ప్రజలను సృష్టించకుండా, వారు మళ్లీ లయలోకి వెళ్లిపోయారు. వారు అంతరించిపోయిన తర్వాత, ఆయన మరొకరు, సాధనలో నిపుణులైన కుమారులను సృష్టించాడు.
మానసానసృజద్బ్రహ్మా పునః స్థానాభిమానినః ఆ భూతసమ్ప్లవావస్థా యైరియం విధృతా మహీ
ఆ తర్వాత బ్రహ్మ mentally స్థానాభిమానులతో కూడిన వారిని సృష్టించాడు. వారివల్ల ఈ భూమి భూతాల లయస్థితి వరకు నిలబడింది.
ఆపో ఽగ్నిం పృథివీం వాయుమ్ అన్తరిక్షం దివం తథా సముద్రాంశ్ చ నదీశ్చైవ తథా శైలవనస్పతీన్
ఆయన నీరు, అగ్ని, భూమి, గాలి, మధ్యాకాశం, ఆకాశం, సముద్రాలు, నదులు, పర్వతాలు, అరణ్య వృక్షాలను సృష్టించాడు.
ఓషధీనాం తథాత్మానో వల్లీనాం వృక్షవీరుధామ్ లతాః కాష్ఠాః కలాశ్చైవ ముహూర్తాః సంధిరాత్ర్యహాన్
మరియు ఆయుర్వేద మొక్కలు, లతలు, వృక్షాలు, పొదలు, దారులు, కలప, కాలమాపకాలు, క్షణాలు, సంధికాలాలు, రాత్రులు, పగళ్ళను సృష్టించాడు.
అర్ధమాసాంశ్ చ మాసాంశ్ చ అయనాబ్దయుగాని చ స్థానాభిమానినః సర్వే స్థానాఖ్యాశ్చైవ తే స్మృతాః
అర్ధమాసాలు, నెలలు, అయనాలు, సంవత్సరాలు, యుగాలు, స్థానాధిపతులను కూడా సృష్టించాడు. వీరిని ఆయా స్థానాల పేర్లతో పిలుస్తారు.
దేవానృషీంశ్ చ మహతో గదతస్తాన్ నిబోధత మరీచిభృగ్వఙ్గిరసం పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్
ఇప్పుడు నేను చెప్పే మహా దేవతలు, ఋషుల గురించి వినండి: మరీచి, భృగు, అంగిరస, పులస్త్య, పులహ, క్రము.
దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజన్మానసాన్ నవ నవ బ్రహ్మాణ ఇత్యేతే పురాణే నిశ్చయం గతాః
దక్ష, అత్రి, వశిష్ఠుడు—ఈ తొమ్మిది మంది బ్రహ్మ మనసులోనే సృష్టించబడ్డారు. వీరే పురాణాలలో ప్రాచీన బ్రహ్మలుగా స్థిరపడ్డారు.
తేషాం బ్రహ్మాత్మకానాం వై సర్వేషాం బ్రహ్మవాదినామ్ స్థానాని కల్పయామాస పూర్వవత్పద్మసంభవః
బ్రహ్మ స్వరూపులైన, బ్రహ్మవేత్తలైన వారందరికీ పద్మసంభవుడు మునుపటిలాగే స్థానాలను కేటాయించాడు.
తతో ఽసృజచ్చ సంకల్పం ధర్మం చైవ సుఖావహమ్ సో ఽసృజద్ వ్యవసాయాత్తు ధర్మం దేవో మహేశ్వరః
ఆ తర్వాత ఆయన సంకల్పాన్ని, సుఖాన్ని కలిగించే ధర్మాన్ని సృష్టించాడు. ధృడ సంకల్పంతో మహేశ్వరుడు ధర్మాన్ని ఉత్పత్తి చేశాడు.