లిఙ్గపురాణమ్

న్యాయతః సేవ్యమానస్తు స ఏవం స్వస్థతాం వ్రజేత్ యథైవ మృగరాఙ్నాగః శరభో వాపి దుర్మదః

సరైన విధంగా సాధన చేస్తే అది స్థిరతను పొందుతుంది. ఎలా అంటే, అడవి జంతువు, ఏనుగు, లేదా జింక కూడా ఎంత దుర్మార్గమైనా, చివరికి శాంతించేది.

కాలాన్తరవశాద్యోగాద్ దమ్యతే పరమాదరాత్ తథా పరిచయాత్స్వాస్థ్యం సమత్వం చాధిగచ్ఛతి

కాలక్రమంలో, యోగ సాధన వల్ల, దాన్ని ఎంతో జాగ్రత్తగా నియంత్రించవచ్చు. అలానే, అలవాటు వల్ల స్థిరత, సమత్వం వస్తుంది.

యోగాదభ్యసతే యస్తు వ్యసనం నైవ జాయతే ఏవమభ్యస్యమానస్తు మునేః ప్రాణో వినిర్దహేత్

యోగ సాధన ద్వారా చేసే వాడికి ఎలాంటి హాని కలగదు. ఇలా సాధన చేస్తే ముని ప్రాణం పవిత్రమవుతుంది.

మనోవాక్కాయజాన్ దోషాన్ కర్తుర్దేహం చ రక్షతి సంయుక్తస్య తథా సమ్యక్ ప్రాణాయామేన ధీమతః

మనస్సు, వాక్కు, శరీరంతో కలిగే దోషాలను, సాధకుని శరీరాన్ని కూడా, జ్ఞానితో సమంగా, సరిగ్గా ప్రాణాయామం చేసినపుడు రక్షిస్తుంది.

దోషాత్తస్మాచ్చ నశ్యన్తి నిశ్వాసస్తేన జీర్యతే ప్రాణాయామేన సిధ్యన్తి దివ్యాః శాన్త్యాదయః క్రమాత్

దోషాలు అంతా నశించిపోతాయి, ఊపిరి కూడా తగ్గిపోతుంది. ప్రాణాయామం వల్ల దివ్యమైన శాంతి మొదలైన గుణాలు క్రమంగా సిద్ధిస్తాయి.

శాన్తిః ప్రశాన్తిర్దీప్తిశ్ చ ప్రసాదశ్ చ తథా క్రమాత్ ఆదౌ చతుష్టయస్యేహ ప్రోక్తా శాన్తిరిహ ద్విజాః

శాంతి, పరమశాంతి, ప్రకాశం, స్పష్టత ఇవన్నీ క్రమంగా లభిస్తాయి. వీటిలో మొదటిగా శాంతినే ఇక్కడ మునులు చెప్పారు.

సహజాగన్తుకానాం చ పాపానాం శాన్తిర్ ఉచ్యతే ప్రశాన్తిః సంయమః సమ్యగ్ వచసామితి సంస్మృతా

సహజంగా, లేదా అప్రయత్నంగా కలిగే పాపాలు పోవడమే శాంతి. పరమశాంతి అనగా పూర్తిగా నియంత్రణ కలిగి ఉండడమే, ఇది సంప్రదాయంలో గుర్తించబడింది.

ప్రకాశో దీప్తిరిత్యుక్తః సర్వతః సర్వదా ద్విజాః సర్వేన్ద్రియప్రసాదస్తు బుద్ధేర్వై మరుతామపి

ప్రకాశం అనగా వెలుగు, దీప్తి అని అంటారు, ద్విజులారా! ఇది ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా ఉంటుంది. మన ఇంద్రియాల స్పష్టత కూడా బుద్ధికి, వాయువులకు కూడా చెందింది.

ప్రసాద ఇతి సమ్ప్రోక్తః స్వాన్తే త్విహ చతుష్టయే ప్రాణో ఽపానః సమానశ్ చ ఉదానో వ్యాన ఏవ చ

ఈ స్పష్టతను 'ప్రసాదం' అని పిలుస్తారు. మన శరీరంలో నాలుగు రకాల వాయువులు ఉన్నాయి — ప్రాణ, అపాన, సమాన, ఉదాన, వ్యాన.

నాగః కూర్మస్తు కృకలో దేవదత్తో ధనంజయః ఏతేషాం యః ప్రసాదస్తు మరుతామితి సంస్మృతః

నాగ, కూర్మ, కృకల, దేవదత్త, ధనంజయ — వీటిని వాయువుల ప్రసాదంగా గుర్తిస్తారు.

ప్రయాణం కురుతే తస్మాద్ వాయుః ప్రాణ ఇతి స్మృతః అపానయత్యపానస్తు ఆహారాదీన్ క్రమేణ చ

చలనం కలిగించే వాయువును ప్రాణం అంటారు. అపాన వాయువు ఆహారం మొదలైన వాటిని క్రమంగా బయటకు పంపుతుంది.

వ్యానో వ్యానామయత్యఙ్గం వ్యాధ్యాదీనాం ప్రకోపకః ఉద్వేజయతి మర్మాణి ఉదానో ఽయం ప్రకీర్తితః

వ్యాన వాయువు అవయవాలన్నింటినీ వ్యాపిస్తుంది, వ్యాధులు మొదలైన వాటిని కదిలిస్తుంది. ఇది మర్మస్థానాలను కదిలించడంలో ఉదాన వాయువు అని పిలుస్తారు.

సమం నయతి గాత్రాణి సమానః పఞ్చ వాయవః ఉద్గారే నాగ ఆఖ్యాతః కూర్మ ఉన్మీలనే తు సః

సమాన వాయువు అవయవాలను సమంగా ఉంచుతుంది. ఈ ఐదు వాయువులను ఇలా పిలుస్తారు. నాగ వాయువు ఉబ్బసం కలిగిస్తుంది, కూర్మ వాయువు కళ్లను తెరవడంలో సహాయపడుతుంది.

కృకలః క్షుతకాయైవ దేవదత్తో విజృమ్భణే ధనంజయో మహాఘోషః సర్వగః స మృతే ఽపి హి

కృకల వాయువు ఆకలిని కలిగిస్తుంది, దేవదత్త వాయువు జబ్బులు తెప్పిస్తుంది, ధనంజయ వాయువు గొప్ప శబ్దాన్ని చేస్తుంది, అది మరణం తర్వాత కూడా శరీరంలో ఉంటుంది.

ఇతి యో దశవాయూనాం ప్రాణాయామేన సిధ్యతి ప్రసాదో ఽస్య తురీయా తు సంజ్ఞా విప్రాశ్చతుష్టయే

ఈ పది వాయువుల ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది. నాల్గవ పేరు, ద్విజులారా, ఈ నాలుగు వాయువులకు వర్తిస్తుంది.

విస్వరస్తు మహాన్ ప్రజ్ఞో మనో బ్రహ్మా చితిః స్మృతిః ఖ్యాతిః సంవిత్తతః పశ్చాద్ ఈశ్వరో మతిరేవ చ

విశ్వ, మహాన్, ప్రజ్ఞ, మనస్సు, బ్రహ్మ, చిత్తి, స్మృతి, ఖ్యాతి, సంవిత్, తరువాత ఈశ్వరుడు, మతి — వీటిని ఇలా పిలుస్తారు.

బుద్ధేరేతాః ద్విజాః సంజ్ఞా మహతః పరికీర్తితాః అస్యా బుద్ధేః ప్రసాదస్తు ప్రాణాయామేన సిధ్యతి

ద్విజులారా! ఇవన్నీ బుద్ధికి సంబంధించిన పేర్లు, మహత్తుకు కూడా అంటారు. ఈ బుద్ధి ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది.

విస్వరో విస్వరీభావో ద్వంద్వానాం మునిసత్తమాః అగ్రజః సర్వతత్త్వానాం మహాన్యః పరిమాణతః

విశ్వం అనగా సమస్తమై ఉండే స్థితి, మునిశ్రేష్ఠులారా! ఇది అన్ని తత్త్వాలకు పెద్దది, మహాన్ అనేది పరిమాణంలో గొప్పది.

యత్ప్రమాణగుహా ప్రజ్ఞా మనస్తు మనుతే యతః బృహత్త్వాద్ బృంహణత్వాచ్చ బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాంవరాః

ఏది జ్ఞానానికి కొలత, గుహగా ఉంటుంది, దానివల్ల మనస్సు ఆలోచిస్తుంది. విస్తృతంగా ఉండడం వల్ల, పెరగడం వల్ల, బ్రహ్మవేత్తలు దాన్ని బ్రహ్మ అని పిలుస్తారు.

సర్వకర్మాణి భోగార్థం యచ్చినోతి చితిః స్మృతా స్మరతే యత్స్మృతిః సర్వం సంవిద్వై విన్దతే యతః

చిత్తి అనేది అన్ని క్రియలను అనుభూతి కోసం కూడగడుతుంది. స్మృతి అనేది గుర్తు పెట్టుకోవడం, సంవిత్ అనేది అన్నీ తెలుసుకునే శక్తి.

ఖ్యాయతే యత్త్వితి ఖ్యాతిర్ జ్ఞానాదిభిర్ అనేకశః సర్వతత్త్వాధిపః సర్వం విజానాతి యదీశ్వరః

ఏదివల్ల విషయాలు అనేక విధాలుగా తెలిసిపోతాయో, దాన్ని ఖ్యాతి అంటారు. అన్ని తత్త్వాలకు అధిపతి, అన్నీ తెలిసినవాడు ఈశ్వరుడు.

మనుతే మన్యతే యస్మాన్ మతిర్మతిమతాంవరాః అర్థం బోధయతే యచ్చ బుధ్యతే బుద్ధిరుచ్యతే

ఏదివల్ల మనిషి ఆలోచించగలడో, తర్కించగలడో, మతిని మతిశాలులు అంటారు. అర్థాన్ని తెలియజేసేది బుద్ధి అని పిలుస్తారు.

అస్యా బుద్ధేః ప్రసాదస్తు ప్రాణాయామేన సిధ్యతి దోషాన్వినిర్దహేత్సర్వాన్ ప్రాణాయామాదసౌ యమీ

ఈ బుద్ధి ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది. ప్రాణాయామం వల్ల అన్ని దోషాలను నియంత్రించవచ్చు, దీనిని యమం అంటారు.

పాతకం ధారణాభిస్తు ప్రత్యాహారేణ నిర్దహేత్ విషయాన్విషవద్ధ్యాత్వా ధ్యానేనానీశ్వరాన్ గుణాన్

పాపాన్ని ధారణతో, ప్రత్యాహారంతో తొలగించాలి. విషయాలను విషంలా భావించి, ఇశ్వరత్వం లేని గుణాలపై ధ్యానం చేయాలి.

సమాధినా యతిశ్రేష్ఠాః ప్రజ్ఞావృద్ధిం వివర్ధయేత్ స్థానం లబ్ధ్వైవ కుర్వీత యోగాష్టాఙ్గాని వై క్రమాత్

సమాధి ద్వారా యతిశ్రేష్ఠులు జ్ఞానాన్ని పెంచాలి. సరైన స్థితిని పొందిన తర్వాత, యోగాశ్టాంగాలను క్రమంగా సాధించాలి.

లబ్ధ్వాసనాని విధివద్ యోగసిద్ధ్యర్థమ్ ఆత్మవిత్ ఆదేశకాలే యోగస్య దర్శనం హి న విద్యతే

యోగాన్ని సాధించేందుకు యోగాసనాలను సరిగ్గా ఏర్పాటుచేసుకున్న ఆత్మజ్ఞాని, అనుకూలమైన సమయం కాకపోతే యోగదృష్టిని పొందడు.

అగ్న్యభ్యాసే జలే వాపి శుష్కపర్ణచయే తథా జన్తువ్యాప్తే శ్మశానే చ జీర్ణగోష్ఠే చతుష్పథే

అగ్నిపూజలోనైనా, నీటిలోనైనా, ఎండిపోయిన ఆకుల దిబ్బపై అయినా, పురుగులు ఎక్కువగా ఉన్న చోటైనా, శ్మశానంలోనైనా, పాడైన గోశాలలోనైనా, నాలుగు దారులు కలిసే చోటైనా—

సశబ్దే సభయే వాపి చైత్యవల్మీకసంచయే అశుభే దుర్జనాక్రాన్తే మశకాదిసమన్వితే

శబ్దం ఎక్కువగా ఉన్న చోటైనా, భయంకరమైన ప్రదేశంలోనైనా, పుట్టలతో నిండిన చోటైనా, అపవిత్రమైన ప్రదేశంలోనైనా, చెడ్డవారు ఎక్కువగా ఉండే చోటైనా, దోమలు మొదలైన పురుగులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రదేశంలోనైనా—

నాచరేద్దేహబాధాయాం దౌర్మనస్యాదిసమ్భవే సుగుప్తే తు శుభే రమ్యే గుహాయాం పర్వతస్య తు

శరీరానికి బాధ కలిగే చోటా, మనస్సు కలవరపడే పరిస్థితుల్లో యోగాభ్యాసం చేయకూడదు. బాగా దాచిన, శుభ్రమైన, అందమైన ప్రదేశంలో, పర్వతపు గుహలో అయితే మంచిది.