లిఙ్గపురాణమ్

రామస్య చ తథాన్యేషాం వృష్ణీనామపి సువ్రతః కన్దమూలఫలైస్తస్య బలికార్యం చకార సః

రామునికీ, ఇతరులకు కూడా, వృష్ణివంశీయులకు కూడా, ఆ ధర్మాత్ముడు వేరుళ్లు, కందులు, పండ్లతో బలిపూజ చేశాడు.

ద్రవ్యాభావాత్ స్వయం పార్థో భ్రాతృభిశ్ చ దివం గతః ఏవం సంక్షేపతః ప్రోక్తః కృష్ణస్యాక్లిష్టకర్మణః

పార్థుడు, వస్తువుల లేమి వల్ల, తన అన్నదమ్ములతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. ఇంతటితో కలుషరహితమైన కృష్ణుని కథ సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.

ప్రభావో విలయశ్చైవ స్వేచ్ఛయైవ మహాత్మనః ఇత్యేతత్సోమవంశానాం నృపాణాం చరితం ద్విజాః

ఆ మహాత్ముని ప్రబావం, లయమూ అతని స్వేచ్ఛతోనే జరుగుతాయి. ఇదే సోమవంశ రాజుల చరిత్ర, ద్విజులారా.

యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి బ్రాహ్మణాన్ శ్రావయేదపి స యాతి వైష్ణవం లోకం నాత్ర కార్యా విచారణా

ఈ కథను ఎవరు చదువినా, వినినా, బ్రాహ్మణులకు వినిపించినా, వారు విష్ణువారి లోకాన్ని చేరుతారు. ఇందులో సందేహం లేదు.

ఆదిసర్గస్త్వయా సూత సూచితో న ప్రకాశితః సాంప్రతం విస్తరేణైవ వక్తుమర్హసి సువ్రత

సూతా! నీవు ఆదిసృష్టిని సూచించావు గాని, వివరంగా చెప్పలేదు. ఇప్పుడు దయచేసి విస్తృతంగా వివరించు, ధర్మాత్ముడా.

మహేశ్వరో మహాదేవః ప్రకృతేః పురుషస్య చ పరత్వే సంస్థితో దేవః పరమాత్మా మునీశ్వరాః

మహేశ్వరుడు, మహాదేవుడు, ప్రకృతి పురుషుల కంటే పరమమైన స్థితిలో ఉన్న దేవుడు, పరమాత్మ, మునుల అధిపతులు.

అవ్యక్తం చేశ్వరాత్తస్మాద్ అభవత్కారణం పరమ్ ప్రధానం ప్రకృతిశ్చేతి యదాహుస్తత్త్వచిన్తకాః

ఆ ప్రభువు నుండి అవ్యక్తం పుట్టింది. అదే పరమకారణం. దానిని ప్రథానం, ప్రకృతి అని తత్వవేత్తలు అంటారు.

గన్ధవర్ణరసైర్ హీనం శబ్దస్పర్శవివర్జితమ్ అజరం ధ్రువమక్షయ్యం నిత్యం స్వాత్మన్యవస్థితమ్

దానికి వాసన, రంగు, రుచి లేవు; శబ్దం, స్పర్శ కూడా ఉండవు. అది వృద్ధాప్యం లేని, శాశ్వతమైనది, నిత్యమైనది, తన స్వరూపంలో నిలిచినది.

జగద్యోనిం మహాభూతం పరం బ్రహ్మ సనాతనమ్ విగ్రహః సర్వభూతానామ్ ఈశ్వరాజ్ఞాప్రచోదితమ్

అది జగత్తుకు మూలం, మహాభూతం, పరబ్రహ్మం, శాశ్వతమైనది. అన్ని భూతాలకు రూపంగా, ప్రభువు ఆజ్ఞతో ప్రేరేపించబడింది.

అనాద్యన్తమజం సూక్ష్మం త్రిగుణం ప్రభవావ్యయమ్ అప్రకాశమవిజ్ఞేయం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్తత

దానికి ఆదిలోను, అంతులోను లేదు; అది జనించనిది, సూక్ష్మమైనది, మూడు గుణాలున్నది, అవినాశినిది, తెలియనిది, బ్రహ్మ మొదట ఉన్నప్పుడు అది ఉండేది.

అస్యాత్మనా సర్వమిదం వ్యాప్తం త్వాసీచ్ఛివేచ్ఛయా గుణసామ్యే తదా తస్మిన్న్ అవిభాగే తమోమయే

శివుని సంకల్పంతో, తన స్వరూపంతో ఈ సమస్తం వ్యాపించింది. ఆ సమయంలో గుణాలు సమంగా ఉండగా, అది ఒక్కటే, చీకటితో నిండినదిగా ఉండేది.

సర్గకాలే ప్రధానస్య క్షేత్రజ్ఞాధిష్ఠితస్య వై గుణభావాద్వ్యజ్యమానో మహాన్ ప్రాదుర్బభూవ హ

సృష్టికాలంలో, క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠించిన ప్రథానంలో, గుణాల చలనం వల్ల మహత్తత్త్వం వెలిసింది.

సూక్ష్మేణ మహతా చాథ అవ్యక్తేన సమావృతమ్ సత్త్వోద్రిక్తో మహానగ్రే సత్తామాత్రప్రకాశకః

ఆ మహత్తత్త్వం, సూక్ష్మంగా, అవ్యక్తంతో కప్పబడి, సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండి, మొదటగా కేవలం సత్త్వాన్ని వెలిగించింది.

మనో మహాంస్తు విజ్ఞేయమ్ ఏకం తత్కారణం స్మృతమ్ సముత్పన్నం లిఙ్గమాత్రం క్షేత్రజ్ఞాధిష్ఠితం హి తత్

మనస్సు, మహత్తత్త్వం రెండూ ఒకటిగా తెలుసుకోవాలి. అదే దానికి కారణమని గుర్తించబడింది. క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠించిన లింగమాత్రం పుట్టింది.

ధర్మాదీని చ రూపాణి లోకతత్త్వార్థహేతవః మహాన్ సృష్టిం వికురుతే చోద్యమానః సిసృక్షయా

ధర్మాది రూపాలు, లోకసత్యానికి కారణాలు, మహత్తత్త్వం సృష్టిని చేయడానికి ఉత్సాహపడి సృష్టిని ప్రారంభిస్తుంది.

మనో మహాన్మతిర్బ్రహ్మ పూర్బుద్ధిః ఖ్యాతిరీశ్వరః ప్రజ్ఞా చితిః స్మృతిః సంవిద్ విశ్వేశశ్చేతి స స్మృతః

మనస్సు, మహత్తత్త్వం, బుద్ధి, బ్రహ్మ, పూర్వబుద్ధి, ఖ్యాతి, ఈశ్వరత్వం, జ్ఞానం, చైతన్యం, స్మృతి, సంజ్ఞ, విశ్వేశ్వరుడు — ఇవన్నీ అదే అని గుర్తించబడింది.

మనుతే సర్వభూతానాం యస్మాచ్చేష్టా ఫలం తతః సౌక్ష్మ్యాత్తేన విభక్తం తు యేన తన్మన ఉచ్యతే

అది అన్ని భూతాల క్రియలను, ఫలితాలను ఆలోచించేది. తన సూక్ష్మత్వం వల్ల వేరు వేరు గా కనిపిస్తుంది. అందుకే దాన్ని మనస్సు అంటారు.

తత్త్వానామ్ అగ్రజో యస్మాన్ మహాంశ్ చ పరిమాణతః విశేషేభ్యో గుణేభ్యో ఽపి మహానితి తతః స్మృతః

తత్వాలన్నిటిలోనూ పెద్దవాడిగా, పరిమాణంలో విశాలుడిగా, ప్రత్యేక లక్షణాలకన్నా గొప్పవాడిగా ఉండటం వల్ల ఆయన మహాన్ అని పిలవబడతాడు.

బిభర్తి మానం మనుతే విభాగం మన్యతే ఽపి చ పురుషో భోగసంబన్ధాత్ తేన చాసౌ మతిః స్మృతః

ఆయన గౌరవాన్ని భరిస్తాడు, తేడాలను గుర్తిస్తాడు, వేరుదనాన్ని తెలుసుకుంటాడు. పురుషుడు అనుభవానికి సంబంధించటం వల్ల, దీనిని మతి అని అంటారు.

బృహత్త్వాద్ బృంహణత్వాచ్చ భావానాం సకలాశ్రయాత్ యస్మాద్ధారయతే భావాన్ బ్రహ్మ తేన నిరుచ్యతే

విశాలత వల్ల, అన్ని జీవులకు ఆధారంగా ఉండటం వల్ల, వాటిని నిలబెట్టే శక్తి ఉన్నందున ఆయన బ్రహ్మ అని పిలవబడతాడు.

యః పూరయతి యస్మాచ్చ కృత్స్నాన్దేవాననుగ్రహైః నయతే తత్త్వభావం చ తేన పూరితి చోచ్యతే

అన్ని దేవతలను అనుగ్రహంతో నింపి, వాటిని నిజ స్వరూపానికి తీసుకెళ్లే వాడు కావటం వల్ల ఆయన పూరి అని కూడా పిలవబడతాడు.

బుధ్యతే పురుషశ్చాత్ర సర్వాన్ భావాన్ హితం తథా యస్మాద్బోధయతే చైవ బుద్ధిస్తేన నిరుచ్యతే

ఇక్కడ పురుషుడు అన్ని జీవులను, వాటికి మేలు చేసే విషయాలను గ్రహిస్తాడు. ఇతరులకు కూడా గ్రహింపజేస్తాడు. అందుకే ఆయన బుద్ధి అని పిలవబడతాడు.

ఖ్యాతిః ప్రత్యుపభోగశ్ చ యస్మాత్సంవర్తతే తతః భోగస్య జ్ఞాననిష్ఠత్వాత్ తేన ఖ్యాతిరితి స్మృతః

తెలుసుకోవడం, అనుభవించడం అన్నీ ఆయన నుండే కలుగుతాయి. ఆనందం జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండటం వల్ల ఆయనను ఖ్యాతి అని అంటారు.

ఖ్యాయతే తద్గుణైర్ వాపి జ్ఞానాదిభిర్ అనేకశః తస్మాచ్చ మహతః సంజ్ఞా ఖ్యాతిరిత్యభిధీయతే

జ్ఞానం మొదలైన గుణాల ద్వారా ఆయన అనేక విధాలుగా తెలిసిపోతాడు. అందువల్ల మహత్ అనే పేరు ఖ్యాతి అని కూడా చెప్పబడుతుంది.

సాక్షాత్సర్వం విజానాతి మహాత్మా తేన చేశ్వరః యస్మాజ్జ్ఞానానుగశ్చైవ ప్రజ్ఞా తేన స ఉచ్యతే

మహాత్ముడు ప్రతీదీ ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకుంటాడు కనుక ఆయనను ఈశ్వరుడు అంటారు. జ్ఞానం ఆయనతో పాటు ఉండటం వల్ల ప్రజ్ఞా అని కూడా పిలుస్తారు.

జ్ఞానాదీని చ రూపాణి బహుకర్మఫలాని చ చినోతి యస్మాద్భోగార్థం తేనాసౌ చితిరుచ్యతే

జ్ఞానం మొదలైన రూపాలు, అనేక కర్మఫలాలను ఆనందం కోసం కూడగట్టే వాడు కావటం వల్ల ఆయనను చిత్తి అని పిలుస్తారు.

వర్తమానవ్యతీతాని తథైవానాగతాన్యపి స్మరతే సర్వకార్యాణి తేనాసౌ స్మృతిరుచ్యతే

ప్రస్తుత, గత, భవిష్యత్తు అన్నీ కార్యాలను గుర్తు పెట్టుకునే వాడు కావటం వల్ల ఆయనను స్మృతి అని అంటారు.

కృత్స్నం చ విన్దతే జ్ఞానం యస్మాన్మాహాత్మ్యముత్తమమ్ తస్మాద్ విన్దేర్ విదేశ్చైవ సంవిదిత్యభిధీయతే

పూర్తి జ్ఞానాన్ని, అత్యున్నత మహిమను పొందే వాడు కావటం వల్ల, తెలిసేవాడు, తెలిసినది రెండూ సంవిద్ అని పిలవబడతాయి.

విద్యతే ఽపి చ సర్వత్ర తస్మిన్సర్వం చ విన్దతి తస్మాత్సంవిదితి ప్రోక్తో మహద్భిర్ మునిసత్తమాః

అతడు ఎక్కడైనా ఉంటాడు, తనలోనే అన్నిటినీ తెలుసుకుంటాడు కనుక, మహర్షులు ఆయనను సంవిద్ అని పిలుస్తారు.