లిఙ్గపురాణమ్

జయధ్వజశ్ చ రాజాసీద్ ఆవన్తీనాం విశాం పతిః జయధ్వజస్య పుత్రో ఽభూత్ తాలజఙ్ఘో మహాబలః

జయధ్వజుడు రాజుగా అవంతి ప్రజలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు. జయధ్వజునికి తాలజఙ్ఘుడు అనే మహాబలుడు కుమారుడు పుట్టాడు.

శతం పుత్రాస్తు తస్యేహ తాలజఙ్ఘాః ప్రకీర్తితాః తేషాం జ్యేష్ఠో మహావీర్యో వీతిహోత్రో ఽభవన్నృపః

తాలజఙ్ఘునికి ఇక్కడ వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిని తాలజఙ్ఘులు అంటారు. వారిలో పెద్దవాడు, మహావీరుడు, వితిహోత్రుడు రాజయ్యాడు.

వృషప్రభృతయశ్చాన్యే తత్సుతాః పుణ్యకర్మణః వృషో వంశకరస్తేషాం తస్య పుత్రో ఽభవన్మధుః

వితిహోత్రునికి వృషుడు మొదలైన పుణ్యకర్మలు చేసిన కుమారులు పుట్టారు. వారిలో వృషుడు వంశాన్ని కొనసాగించాడు. అతనికి మధువు కుమారుడు.

మధోః పుత్రశతం చాసీద్ వృష్ణిస్తస్య తు వంశభాక్ వృష్ణేస్తు వృష్ణయః సర్వే మధోర్వై మాధవాః స్మృతాః యాదవా యదువంశేన నిరుచ్యన్తే తు హైహయాః

మధువు కు వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో వృష్ణి అతని వంశాన్ని కొనసాగించాడు. వృష్ణి సంతానాన్ని వృష్ణులు అంటారు. మధువు సంతానాన్ని మాధవులు అంటారు. యదువు వంశానికి చెందిన హేహయులు యాదవులు అని కూడా పిలవబడతారు.

తేషాం పఞ్చ గణా హ్యేతే హైహయానాం మహాత్మనామ్

ఈ మహాత్ములైన హేహయులకు ఐదు వంశాలు ఉన్నాయి.

వీతిహోత్రాశ్ చ హర్యాతా భోజాశ్చావన్తయస్ తథా శూరసేనాస్తు విఖ్యాతాస్ తాలజఙ్ఘాస్తథైవ చ

వీటిలో వీతిహోత్రులు, హర్యాతులు, భోజులు, అవంతులు, ప్రసిద్ధి చెందిన శూరసేనులు, అలాగే తాళజంఘులు ఉన్నారు.

శూరశ్ చ శూరసేనశ్ చ వృషః కృష్ణస్తథైవ చ జయధ్వజః పఞ్చమస్తు విఖ్యాతా హైహయోత్తమాః

శూరుడు, శూరసేనుడు, వృషుడు, కృష్ణుడు, జయధ్వజుడు — వీరిద్దరూ హేహయులలో అగ్రగణ్యులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

శూరశ్ చ శూరవీరశ్ చ శూరసేనస్య చానఘాః శూరసేనా ఇతి ఖ్యాతా దేశాస్తేషాం మహాత్మనామ్

శూరుడు, శూరవీరుడు, శూరసేనుని ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారులు — వీరిని శూరసేనులు అంటారు. వీరి ప్రాంతాలు ఆ మహాత్ములకు చెందాయి.

వీతిహోత్రసుతశ్చాపి విశ్రుతో నర్త ఇత్యుత దుర్జయః కృష్ణపుత్రస్తు బభూవామిత్రకర్శనః

వీతిహోత్రుని ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు నర్తుడు. కృష్ణుని కుమారుడు దుర్జయుడు అమిత్రకర్షణుడు అయ్యాడు.

క్రోష్టుశ్ చ శృణు రాజర్షేర్ వంశముత్తమపౌరుషమ్ యస్యాన్వయే తు సమ్భూతో విష్ణుర్ వృష్ణికులోద్వహః

రాజర్షి క్రోష్టువు వంశాన్ని విను. అతని వంశంలో మహాపురుషుడు అయిన విష్ణువు, వృష్ణికులంలో అగ్రగణ్యుడు, జన్మించాడు.

క్రోష్టోరేకో ఽభవత్పుత్రో వృజినీవాన్మహాయశాః తస్య పుత్రో ఽభవత్ స్వాతీ కుశఙ్కుస్ తత్సుతో ఽభవత్

క్రోష్టువుకు ఒకే కుమారుడు, అతడు వృజినీవాన్ అనే మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు. వృజినీవానుకు కుమారుడు స్వాతి, స్వాతికి కుమారుడు కుశంకు పుట్టాడు.

అథ ప్రసూతిమిచ్ఛన్వై కుశఙ్కుః సుమహాబలః మహాక్రతుభిర్ ఈజే ఽసౌ వివిధైరాప్తదక్షిణైః

అనంతరం, కుశంకు అనే మహాబలుడు సంతానం కోరి, అనేక గొప్ప యజ్ఞాలు చేసి, విరివిగా దక్షిణలు ఇచ్చాడు.

జజ్ఞే చిత్రరథస్తస్య పుత్రః కర్మభిర్ అన్వితః అథ చైత్రరథో వీరో యజ్వా విపులదక్షిణః

ఆయనకు కర్మలో నిపుణుడైన కుమారుడు చిత్రరథుడు పుట్టాడు. ఆ చిత్రరథుడు ధైర్యవంతుడై, యజ్ఞాలు చేసి, విస్తృతంగా దక్షిణలు ఇచ్చాడు.

శశబిన్దుస్ తు వై రాజా అన్వయాద్ వ్రతమ్ ఉత్తమమ్ చక్రవర్తీ మహాసత్త్వో మహావీర్యో బహుప్రజాః

ఆ వంశంలో శశబిందువు అనే రాజు, ఉత్తమ వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, ప్రపంచాన్ని పాలించిన చక్రవర్తిగా, గొప్ప శక్తి, పరాక్రమం కలవాడిగా, అనేక సంతానం కలవాడిగా జన్మించాడు.

శశబిన్దోస్తు పుత్రాణాం సహస్రాణామభూచ్ఛతమ్ శంసన్తి తస్య పుత్రాణామ్ అనన్తకమ్ అనుత్తమమ్

శశబిందువు కుమారులు లక్ష మంది పుట్టారు. వారిలో అనంతకుడు అత్యుత్తముడు, అపూర్వుడు అని చెబుతారు.

అనన్తకాత్ సుతో యజ్ఞో యజ్ఞస్య తనయో ధృతిః ఉశనాస్తస్య తనయః సమ్ప్రాప్య తు మహీమిమామ్

అనంతకునికి కుమారుడు యజ్ఞుడు, యజ్ఞునికి కుమారుడు ధృతి. ధృతికి కుమారుడు ఉశనుడు, అతడు భూమిని పొందాడు.

ఆజహారాశ్వమేధానాం శతముత్తమధార్మికః స్మృతశ్చోశనసః పుత్రః సితేషుర్ నామ పార్థివః

ఆ ధర్మాత్ముడైన ఉశనుడు వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేశాడు. అతని కుమారుడు సితేషుడు అనే రాజు గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

మరుతస్తస్య తనయో రాజర్షిర్వంశవర్ధనః వీరః కమ్బలబర్హిస్తు మరుస్తస్యాత్మజః స్మృతః

సితేషునికి కుమారుడు మరుతుడు, వంశాన్ని పెంచిన రాజర్షి. మరుతునికి కుమారుడు, వీరుడు అయిన కంబలబర్హి అని ప్రసిద్ధి.

పుత్రస్తు రుక్మకవచో విద్వాన్ కమ్బలబర్హిషః నిహత్య రుక్మకవచో వీరాన్ కవచినో రణే

కంబలబర్హికి కుమారుడు విద్యావంతుడైన రుక్మకవచుడు. రుక్మకవచుడు యుద్ధంలో కవచధారులను సంహరించాడు.

ధన్వినో నిశితైర్ బాణైర్ అవాప శ్రియముత్తమామ్ అశ్వమేధే తు ధర్మాత్మా ఋత్విగ్భ్యః పృథివీం దదౌ

తన విల్లు నుండి పదునైన బాణాలతో అతడు అత్యుత్తమ కీర్తిని సంపాదించాడు. అశ్వమేధ యజ్ఞంలో ధర్మాత్ముడు ఋత్విజులకు భూమిని దానం చేశాడు.

జజ్ఞే తు రుక్మకవచాత్ పరావృత్పరవీరహా జజ్ఞిరే పఞ్చ పుత్రాస్తు మహాసత్త్వాః పరావృతః

రుక్మకవచుని నుండి పరావృతుడు పుట్టాడు, అతడు శత్రు వీరులను సంహరించాడు. పరావృతుడు మహాశక్తి కలవాడై, ఐదు మంది కుమారులను పొందాడు.

రుక్మేషుః పృథురుక్మశ్ చ జ్యామఘః పరిఘో హరిః పరిఘం చ హరిం చైవ విదేహేషు పితా న్యసత్

రుక్మేశు, పృథురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి — వీరిలో పరిఘనూ, హరిని కూడా జ్యామఘుని తండ్రి విదేహ దేశానికి అప్పగించాడు.

రుక్మేషురభవద్రాజా పృథురుక్మస్తదాశ్రయాత్ తైస్తు ప్రవ్రాజితో రాజా జ్యామఘో ఽవసదాశ్రమే

రుక్మేశు రాజుగా అయ్యాడు, పృథురుక్మ అతని ఆధారంతో రాజ్యాన్ని పొందాడు. కానీ ఆ ఇద్దరి వల్ల జ్యామఘుడు రాజ్యంచే విడిచిపెట్టబడి, ఆశ్రమంలో నివసించాడు.

ప్రశాన్తః స వనస్థో ఽపి బ్రాహ్మణైరేవ బోధితః జగామ ధనురాదాయ దేశమన్యం ధ్వజీ రథీ

అతడు అరణ్యంలో ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పటికీ, బ్రాహ్మణుల సూచనతో విల్లు పట్టుకుని, ధ్వజంతో కూడిన రథంలో మరో దేశానికి ప్రయాణించాడు.

నర్మదాతీరమేకాకీ కేవలం భార్యయా యుతః ఋక్షవన్తం గిరిం గత్వా త్యక్తమన్యైరువాస సః

జ్యామఘుడు తన భార్యతో మాత్రమే ఒంటరిగా నర్మదా నది ఒడ్డున ఉన్న ఋక్షవంత్ పర్వతాన్ని చేరుకుని, ఇతరులందరూ విడిచిపెట్టినప్పటికీ అక్కడే నివసించాడు.

జ్యామఘస్యాభవద్భార్యా శైబ్యా శీలవతీ సతీ సా చైవ తపసోగ్రేణ శైబ్యా వై సమ్ప్రసూయత

జ్యామఘుని భార్య శైబ్యా, మంచి స్వభావం కలిగి, నిష్ఠతో ఉండేది. ఆమె కఠినమైన తపస్సుతో ఒక బిడ్డను కనింది.

సుతం విదర్భం సుభగా వయఃపరిణతా సతీ రాజా పుత్రసుతాయాం తు విద్వాంసౌ క్రథకైశికౌ

ఆ శైబ్యా, వయస్సులో పరిపక్వత కలిగి, అదృష్టవంతురాలై, విదర్భ అనే కుమారుని కనింది. రాజుని కుమార్తెకు క్రథుడు, కైశికుడు అనే విద్యావంతులు జన్మించారు.

పుత్రౌ విదర్భరాజస్య శూరౌ రణవిశారదౌ రోమపాదస్తృతీయశ్ చ బభ్రుస్తస్యాత్మజః స్మృతః

విదర్భ మహారాజుకు ఇద్దరు కుమారులు — రోమపాదుడు, బభ్రుడు. వీరిద్దరూ యుద్ధంలో పరాక్రమవంతులు, బభ్రుడు అతని స్వంత కుమారుడిగా గుర్తించబడతాడు.

సుధృతిస్తనయస్తస్య విద్వాన్పరమధార్మికః కౌశికస్తనయస్తస్మాత్ తస్మాచ్చైద్యాన్వయః స్మృతః

ఆ బభ్రునికి సుధృతి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు జ్ఞానవంతుడు, ధర్మంలో ప్రావీణ్యం కలవాడు. సుధృతికి కౌశికుడు జన్మించాడు. ఆ కౌశికుని నుంచి చేడిప్రజల వంశం వెలిసింది.