లిఙ్గపురాణమ్

జ్యేష్ఠస్తు యతిర్మోక్షార్థో బ్రహ్మభూతో ఽభవత్ప్రభుః తేషాం యయాతిః పఞ్చానాం మహాబలపరాక్రమః

పెద్దవాడు యతి, మోక్షాన్ని కోరుతూ బ్రహ్మస్వరూపుడయ్యాడు. మిగతా ఐదుగురిలో యయాతి మహాబలపరాక్రమశాలి.

దేవయానీముశనసః సుతాం భార్యామవాప సః శర్మిష్ఠామాసురీం చైవ తనయాం వృషపర్వణః

యయాతి ఉశనసుడు కుమార్తె దేవయానిని భార్యగా పొందాడు. అలాగే వృషపర్వుడు కుమార్తె అయిన అసురకన్య శర్మిష్ఠను కూడా భార్యగా చేసుకున్నాడు.

యదుం చ తుర్వసుం చైవ దేవయానీ వ్యజాయత తావుభౌ శుభకర్మాణౌ స్తుతౌ విద్యావిశారదౌ

దేవయాని యయాతికి యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను ప్రసవించింది. వారు ఇద్దరూ శుభకర్మలు చేసే వారు, ప్రశంసలు పొందినవారు, విద్యలో నిపుణులు.

ద్రుహ్యం చానుం చ పూరుం చ శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ యయాతయే రథం తస్మై దదౌ శుక్రః ప్రతాపవాన్

శర్మిష్ఠ వృషపర్వుడు కుమార్తె, యయాతికి ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే కుమారులను ప్రసవించింది. యయాతికి ప్రతాపశాలి శుక్రుడు ఒక రథాన్ని ఇచ్చాడు.

తోషితస్తేన విప్రేన్ద్రః ప్రీతః పరమభాస్వరమ్ సుసంగం కాఞ్చనం దివ్యమ్ అక్షయే చ మహేషుధీ

యయాతి తృప్తిపడినందుకు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన శుక్రుడు, పరమ ప్రకాశవంతమైన, బంగారు, దివ్యమైన, ఎప్పటికీ నశించని గొప్ప రథాన్ని ఆనందంతో ఇచ్చాడు.

యుక్తం మనోజవైర్ అశ్వైర్ యేన కన్యాం సముద్వహన్ స తేన రథముఖ్యేన షణ్మాసేనాజయన్మహీమ్

ఆ రథం మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలతో జోడించబడింది. ఆ రథంలో కన్యను ఎక్కించుకొని, ఆ గొప్ప రథంతో యయాతి ఆరు నెలల్లో భూమిని జయించాడు.

యయాతిర్యుధి దుర్ధర్షో దేవదానవమానుషైః భవభక్తస్తు పుణ్యాత్మా ధర్మనిష్ఠః సమఞ్జసః

యయాతిని దేవతలు, దానవులు, మనుషులు యుద్ధంలో ఓడించలేకపోయారు. అతడు భవునికి భక్తుడు, పవిత్రాత్మ, ధర్మంలో స్థిరుడు, న్యాయంగా ఉండేవాడు.

యజ్ఞయాజీ జితక్రోధః సర్వభూతానుకమ్పనః కౌరవాణాం చ సర్వేషాం స భవద్రథ ఉత్తమః

యయాతి యజ్ఞాలు నిర్వహించేవాడు, కోపాన్ని జయించేవాడు, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపేవాడు. కౌరవులందరిలో భవద్రథుడు శ్రేష్ఠుడు.

యావన్నరేన్ద్రప్రవరః కౌరవో జనమేజయః పూరోర్వంశస్య రాజ్ఞస్తు రాజ్ఞః పారిక్షితస్య తు

పురువంశానికి చెందిన రాజులు, అలాగే రాజా పరిక్షిత్తు వంశానికి చెందినవారు, కౌరవులలో ప్రముఖుడు అయిన జనమేజయుడు వరకు ఉన్నారు.

జగామ స రథో నాశం శాపాద్గర్గస్య ధీమతః గర్గస్య హి సుతం బాలం స రాజా జనమేజయః

ధీమంతుడు గర్గుడు చేసిన శాపం వల్ల ఆ రథం నాశనం అయింది. ఎందుకంటే రాజు జనమేజయుడు గర్గుని చిన్న కుమారునిని చంపాడు.

అక్రూరం హింసయామాస బ్రహ్మహత్యామవాప సః స లోహగన్ధీ రాజర్షిః పరిధావన్నితస్తతః

అక్రూరుని హింసించి, బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందాడు. ఆ రాజర్షి, ఇనుపపు వాసనతో, ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ ఉండేవాడు.

పౌరజానపదైస్త్యక్తో న లేభే శర్మ కర్హిచిత్ తతః స దుఃఖసంతప్తో న లేభే సంవిదం క్వచిత్

పట్టణ ప్రజలు, గ్రామస్థులు అతన్ని వదిలేశారు. అతడు ఎప్పుడూ శాంతిని పొందలేకపోయాడు. బాధతో బాధపడుతూ ఎక్కడా ఉపశమనం దొరకలేదు.

జగామ శౌనకమృషిం శరణ్యం వ్యథితస్తదా ఇన్ద్రేతిర్ నామ విఖ్యాతో యో ఽసౌ మునిరుదారధీః

ఆపదలో ఉన్న అతడు ఆశ్రయం కోసం ఋషి శౌనకుని వద్దకు వెళ్లాడు. ఆ మహర్షి పేరు ఇంద్రేతి, మంచి పేరు ఉన్నవాడు, గొప్ప మనస్సున్నవాడు.

యాజయామాస చేన్ద్రేతిస్ తం నృపం జనమేజయమ్ అశ్వమేధేన రాజానం పావనార్థం ద్విజోత్తమాః

ఇంద్రేతి మహర్షి, అగ్రగణ్య బ్రాహ్మణులతో కలిసి, రాజు జనమేజయునికి పవిత్రత కోసం అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని చేయించాడు.

స లోహగన్ధాన్నిర్ముక్త ఏనసా చ మహాయశాః యజ్ఞస్యావభృథే మధ్యే యాతో దివ్యో రథః శుభః

ఆ మహాప్రతిష్ట కలిగిన రాజు, ఇనుపపు వాసన నుండి, పాపం నుండి విముక్తుడై, యజ్ఞస్నానం మధ్యలో దివ్యమైన, అందమైన రథాన్ని ఎక్కాడు.

తస్మాద్వంశాత్పరిభ్రష్టో వసోశ్చేదిపతేః పునః దత్తః శక్రేణ తుష్టేన లేభే తస్మాద్ బృహద్రథః

ఆ వంశం నుండి, చేదిరాజు వసువు తొలగించబడ్డాడు. కానీ ఇంద్రుడు సంతోషించి మళ్లీ ఇచ్చినప్పుడు, బ్రిహద్రథుడు దాన్ని పొందాడు.

తతో హత్వా జరాసంధం భీమస్తం రథముత్తమమ్ ప్రదదౌ వాసుదేవాయ ప్రీత్యా కౌరవనన్దనః

తర్వాత భీముడు జరాసంధుడిని సంహరించి, ఆ ఉత్తమ రథాన్ని కౌరవుల ఆనందకరుడా, ప్రేమతో వాసుదేవునికి ఇచ్చాడు.

అభ్యషిఞ్చత్పురుం పుత్రం యయాతిర్నాహుషః ప్రభుః కృతోపకారస్తేనైవ పురుణా ద్విజసత్తమాః

నాహుషుని వంశస్థుడు అయిన మహాబలుడు యయాతి తన కుమారుడు పురువును రాజుగా అభిషేకించాడు. అలా పురువు చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలం చెల్లించాడు, బ్రాహ్మణులారా.

అభిషేక్తుకామం చ నృపం పురుం పుత్రం కనీయసమ్ బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణా ఇదం వచనమబ్రువన్

తన చిన్న కుమారుడు పురువును రాజుగా అభిషేకించాలనుకున్నప్పుడు, బ్రాహ్మణులలో ప్రముఖులు ఇలా అన్నారు.

కథం శుక్రస్య నప్తారం దేవయాన్యాః సుతం ప్రభో జ్యేష్ఠం యదుమతిక్రమ్య కనీయాన్రాజ్యమర్హతి

ప్రభూ, శుక్రుని మనవడు, దేవయానీ కుమారుడు అయిన చిన్నవాడికి, పెద్దవాడు అయిన యదువును దాటి, రాజ్యం ఎలా వర్తించాలి?

ఏతే సంబోధయామస్త్వాం ధర్మం చ అనుపాలయ

మేము నిన్ను ఇలా బోధిస్తున్నాము; నీవు ధర్మాన్ని పాటించు.

బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణాః సర్వే శృణ్వన్తు మే వచః జ్యేష్ఠం ప్రతి యథా రాజ్యం న దేయం మే కథఞ్చన

బ్రాహ్మణులలో ప్రముఖులూ, అందరూ నా మాట వినండి. నా విషయంలో పెద్దవాడికి రాజ్యం ఎప్పుడూ ఇవ్వకూడదు.

మమ జ్యేష్ఠేన యదునా నియోగో నానుపాలితః ప్రతికూలమతిశ్చైవ న స పుత్రః సతాం మతః

నా పెద్ద కుమారుడు యదు నా ఆజ్ఞను పాటించలేదు. అతని మనసు విరుద్ధంగా ఉంది. అతడు సద్గుణుల దృష్టిలో కుమారుడు కాదు.

మాతాపిత్రోర్వచనకృత్ సద్భిః పుత్రః ప్రశస్యతే స పుత్రః పుత్రవద్ యస్ తు వర్తతే మాతృపితృషు

తల్లిదండ్రుల మాటను వినే కుమారుడిని మంచి వారు ప్రశంసిస్తారు. తల్లిదండ్రుల పట్ల కుమారుడిలా ప్రవర్తించేవాడే నిజమైన కుమారుడు.

యదునాహమవజ్ఞాతస్ తథా తుర్వసునాపి చ ద్రుహ్యేన చానునా చైవ మయ్యవజ్ఞా కృతా భృశమ్

యదు నన్ను అవహేళన చేశాడు. అలాగే తుర్వసు, ద్రుహ్యు, అనువూ నన్ను చాలా అవమానపరిచారు.

పురుణా చ కృతం వాక్యం మానితశ్ చ విశేషతః కనీయాన్మమ దాయాదో జరా యేన ధృతా మమ

కాని పురువు నా మాటను నెరవేర్చాడు, నాకు ప్రత్యేకంగా గౌరవం ఇచ్చాడు. అతడు చిన్నవాడైనా నా వారసుడు, ఎందుకంటే నా వృద్ధాప్యాన్ని అతడు పోషించాడు.

శుక్రేణ మే సమాదిష్టా దేవయాన్యాః కృతే జరా ప్రార్థితేన పునస్తేన జరా సంచారిణీ కృతా

శుక్రుడు నాకు ఆదేశించాడు. దేవయానీ కోసం వృద్ధాప్యాన్ని కోరాడు. అలా అతడిచేత మళ్లీ వృద్ధాప్యం వేరొకరికి బదిలీ అయింది.

శుక్రేణ చ వరో దత్తః కావ్యేనోశనసా స్వయమ్ పుత్రో యస్త్వనువర్తేత స తే రాజ్యధరస్త్వితి

శుక్రుడు తన కుమారుడు కావ్య ఉశనసునికి వరం ఇచ్చాడు: 'నీకు అనుగుణంగా నడిచే నీ కుమారుడు రాజ్యాన్ని పాలించాలి' అని.

భవన్తో ఽప్యనుజానన్తు పూరూ రాజ్యే ఽభిషిచ్యతే యః పుత్రో గుణసమ్పన్నో మాతాపిత్రోర్హితః సదా

మీరు అందరూ కూడా అంగీకరించాలి: ఎవరైతే మంచి లక్షణాలు కలిగి, తల్లిదండ్రులకు ఎప్పుడూ సేవచేస్తాడో, ఆ కుమారుని రాజుగా అభిషేకించాలి.