ఆత్మవత్ సర్వభూతానాం హితాయైవ ప్రవర్తనమ్ అహింసైషా సమాఖ్యాతా యా చాత్మజ్ఞానసిద్ధిదా
ప్రతి జీవిని తనను తాను ప్రేమించుకున్నట్టు హితంగా ప్రవర్తించడం అహింసగా పిలవబడుతుంది. ఇది ఆత్మజ్ఞానం సాధించడానికి దోహదపడుతుంది.
దృష్టం శ్రుతం చానుమితం స్వానుభూతం యథార్థతః కథనం సత్యమిత్యుక్తం పరపీడావివర్జితమ్
తనకు కనిపించినది, వినిపించినది, ఊహించినది, అనుభవించినదాన్ని యథార్థంగా చెప్పడం, ఇతరులకు హాని చేయకుండా ఉండడం — ఇదే సత్యంగా చెప్పబడింది.
నాశ్లీలం కీర్తయేదేవం బ్రాహ్మణానామితి శ్రుతిః పరదోషాన్ పరిజ్ఞాయ న వదేదితి చాపరమ్
బ్రాహ్మణుల గురించి అసభ్యంగా మాట్లాడకూడదని శాస్త్రం చెబుతోంది. ఇతరుల లోపాలను తెలుసుకున్నా వాటిని చెప్పకూడదనేది మరో నియమం.
అనాదానం పరస్వానామ్ ఆపద్యపి విచారతః మనసా కర్మణా వాచా తదస్తేయం సమాసతః
ఇతరుల సొత్తును, కష్టసమయంలోనైనా, మనసుతో, చేతితో, మాటతో తీసుకోకపోవడమే సంక్షిప్తంగా అపహరణ చేయకపోవడం.
మైథునస్యాప్రవృత్తిర్హి మనోవాక్కాయకర్మణా బ్రహ్మచర్యమితి ప్రోక్తం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్
మనస్సు, మాట, శరీరంతో मैथునంలో పాల్గొనకపోవడమే బ్రహ్మచర్యం అని యతులు, బ్రహ్మచారులకు చెప్పబడింది.
ఇహ వైఖానసానాం చ విదారాణాం విశేషతః సదారాణాం గృహస్థానం తథైవ చ వదామి వః
ఇక్కడ వైఖానసులు, విదారులు, భార్య ఉన్నవారు, గృహస్థులు — వీరందరికీ ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది అని నేను చెబుతున్నాను.
స్వదారే విధివత్కృత్వా నివృత్తిశ్చాన్యతః సదా మనసా కర్మణా వాచా బ్రహ్మచర్యమితి స్మృతమ్
తన భార్యతో విధిగా సంయోగం జరిపి, ఇతరుల నుంచి ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండడం, మనస్సు, చేత, మాటతో నియమంగా ఉండడమే బ్రహ్మచర్యంగా గుర్తించబడింది.
మేధ్యా స్వనారీ సమ్భోగం కృత్వా స్నానం సమాచరేత్ ఏవం గృహస్థో యుక్తాత్మా బ్రహ్మచారీ న సంశయః
తన స్వంత పవిత్ర భార్యతో సంయోగం తర్వాత స్నానం చేయాలి. ఇలా గృహస్థుడు ఆత్మ నియంత్రణతో ఉంటే, అతడు నిజమైన బ్రహ్మచారి అనడంలో సందేహం లేదు.
అహింసాప్యేవమేవైషా ద్విజగుర్వగ్నిపూజనే విధినా యాదృశీ హింసా సా త్వహింసా ఇతి స్మృతా
ఇదే విధంగా, ద్విజులు, గురువులు, అగ్ని పూజలో నియమంగా జరిగే హింస కూడా అహింసగా గుర్తించబడుతుంది.
స్త్రియః సదా పరిత్యాజ్యాః సఙ్గం నైవ చ కారయేత్ కుణపేషు యథా చిత్తం తథా కుర్యాద్విచక్షణః
స్త్రీలను ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి, వారితో సాంగత్యం చేయకూడదు. మృతదేహాల విషయంలో మనస్సు ఎలా ఉంటుందో, అలాగే జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
విణ్మూత్రోత్సర్గకాలేషు బహిర్భూమౌ యథా మతిః తథా కార్యా రతౌ చాపి స్వదారే చాన్యతః కుతః
విసర్జన సమయంలో బయట నేలపై మనస్సు చెప్పినట్టు ప్రవర్తించాలి. అలాగే తన భార్యతో సంయోగంలో కూడా అలాగే ఉండాలి, ఇతరుల విషయంలో మాత్రం ఎప్పుడూ కాదు.
అఙ్గారసదృశీ నారీ ఘృతకుమ్భసమః పుమాన్ తస్మాన్నారీషు సంసర్గం దూరతః పరివర్జయేత్
స్త్రీ అంగారంలా, పురుషుడు నెయ్యి కుండిలా ఉంటాడు. అందువల్ల స్త్రీలతో సాంగత్యాన్ని దూరంగా నివారించాలి.
భోగేన తృప్తిర్నైవాస్తి విషయాణాం విచారతః తస్మాద్విరాగః కర్తవ్యో మనసా కర్మణా గిరా
ఇంద్రియ సుఖాలు అనుభవించినా, వాటిలో నిజమైన తృప్తి కలగదు అని యథార్థంగా ఆలోచిస్తే తెలుస్తుంది. అందుకే మనసుతో, మాటతో, చేతలతో విరక్తి పెంపొందించుకోవాలి.
న జాతు కామః కామానామ్ ఉపభోగేన శామ్యతి హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే
కామాలు అనుభవించడంవల్ల కోరికలు ఎప్పుడూ తీరవు. నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా అవి మరింత పెరుగుతాయి.
తస్మాత్త్యాగః సదా కార్యస్ త్వ్ అమృతత్వాయ యోగినా అవిరక్తో యతో మర్త్యో నానాయోనిషు వర్తతే
కాబట్టి, యోగులు అమృతత్వం కోసం ఎప్పుడూ త్యాగాన్ని ఆచరించాలి. విరక్తి లేని మానవుడు మరణించేవాడు, ఎన్నో జన్మల్లో తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
త్యాగేనైవామృతత్వం హి శ్రుతిస్మృతివిదాం వరాః కర్మణా ప్రజయా నాస్తి ద్రవ్యేణ ద్విజసత్తమాః
శ్రుతి, స్మృతి గ్రంథాలను బాగా తెలిసినవారు, త్యాగం ద్వారానే అమృతత్వం లభిస్తుంది అంటారు. కర్మ, సంతానం, ధనంతో కాదు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
తస్మాద్విరాగః కర్తవ్యో మనోవాక్కాయకర్మణా ఋతౌ ఋతౌ నివృత్తిస్తు బ్రహ్మచర్యమితి స్మృతమ్
అందుకే, మనసు, మాట, శరీర కర్మల ద్వారా విరక్తి పెంపొందించాలి. సమయానుసారంగా నియమితంగా ఉపశమనాన్ని పాటించడమే బ్రహ్మచర్యం అని చెప్పబడింది.
యమాః సంక్షేపతః ప్రోక్తా నియమాంశ్ చ వదామి వః శౌచమిజ్యా తపో దానం స్వాధ్యాయోపస్థనిగ్రహః
యమాలను సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు నియమాలను చెబుతాను: శుద్ధి, యజ్ఞం, తపస్సు, దానం, స్వాధ్యాయం, ఇంద్రియ నిగ్రహం.
వ్రతోపవాసమౌనం చ స్నానం చ నియమా దశ నియమః స్యాదనీహా చ శౌచం తుష్టిస్తపస్ తథా
వ్రతాలు, ఉపవాసం, మౌనం, స్నానం — ఇవన్నీ పది నియమాలలో ఉన్నాయి. అలాగే, ఆశలేమి, శుద్ధి, సంతృప్తి, తపస్సు కూడా ఉన్నాయి.
జపః శివప్రణీధానం పద్మకాద్యం తథాసనమ్ బాహ్యమాభ్యన్తరం ప్రోక్తం శౌచమాభ్యన్తరం వరమ్
జపం, శివునిపై ధ్యానం, పద్మాసనాది ఆసనాలు, బాహ్య, అంతఃశుద్ధి — వీటిలో అంతఃశుద్ధి మిక్కిలి ముఖ్యమైనది.
బాహ్యశౌచేన యుక్తః సంస్ తథా చాభ్యన్తరం చరేత్ ఆగ్నేయం వారుణం బ్రాహ్మం కర్తవ్యం శివపూజకైః
బాహ్య, అంతఃశుద్ధి రెండింటినీ పాటించాలి. శివారాధకులు అగ్ని, నీరు, బ్రాహ్మ శుద్ధిని చేయాలి.
స్నానం విధానతః సమ్యక్ పశ్చాద్ ఆభ్యన్తరం చరేత్ ఆ దేహాన్తం మృదాలిప్య తీర్థతోయేషు సర్వదా
విధానంగా స్నానం చేసిన తర్వాత, అంతఃశుద్ధిని చేయాలి. జీవితాంతం మట్టి లేపి, పవిత్ర జలాల్లో స్నానం చేయాలి.
అవగాహ్యాపి మలినో హ్య్ అన్తః శౌచవివర్జితః శైవలా ఝషకా మత్స్యాః సత్త్వా మత్స్యోపజీవినః
నీటిలో మునిగినా, అంతఃశుద్ధి లేని వాడు మలినుడే. నీటిలో మొక్కలు, చేపలు, చేపలను తినే జంతువులు కూడా ఉంటాయి.
సదావగాహ్య సలిలే విశుద్ధాః కిం ద్విజోత్తమాః తస్మాదాభ్యన్తరం శౌచం సదా కార్యం విధానతః
నీటిలో ఎప్పుడూ మునిగే వాటికి శుద్ధి కలగదా, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా? అందుకే, నియమంగా అంతఃశుద్ధిని ఎప్పుడూ పాటించాలి.
ఆత్మజ్ఞానామ్భసి స్నాత్వా సకృదాలిప్య భావతః సువైరాగ్యమృదా శుద్ధః శౌచమేవం ప్రకీర్తితమ్
ఆత్మజ్ఞాన జలంలో స్నానం చేసి, నిజమైన భావంతో, స్వచ్ఛమైన విరక్తి అనే మట్టితో ఒక్కసారి లేపితే, వాడే నిజంగా శుద్ధుడు అని చెప్పబడింది.
శుద్ధస్య సిద్ధయో దృష్టా నైవాశుద్ధస్య సిద్ధయః న్యాయేనాగతయా వృత్త్యా సంతుష్టో యస్తు సువ్రతః
శుద్ధుడైనవారికి విజయాలు కనబడతాయి, అశుద్ధులకు కాదు. ధర్మబద్ధంగా వచ్చినదానితో సంతృప్తిగా ఉండే నియమశీలి విజయాన్ని పొందుతాడు.
సంతోషస్తస్య సతతమ్ అతీతార్థస్య చాస్మృతిః చాన్ద్రాయణాదినిపుణస్ తపాంసి సుశుభాని చ
వాడికి ఎప్పుడూ సంతృప్తి ఉంటుంది, గతంలో వచ్చిన లాభాలను గుర్తించడు. చంద్రాయణాది తపస్సుల్లో నిపుణుడు, శుభమైన ఆచారాల్లో నిష్ణాతుడు.
స్వాధ్యాయస్తు జపః ప్రోక్తః ప్రణవస్య త్రిధా స్మృతః వాచికశ్చాధమో ముఖ్య ఉపాంశుశ్చోత్తమోత్తమః
వేదాధ్యయనం అంటే జపమే. ప్రణవ జపం మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది: వాచికంగా — ఇది తక్కువ, ఉపాంశు — ఇది మధ్యం, మానసికంగా — ఇది అత్యుత్తమం.
మానసో విస్తరేణైవ కల్పే పఞ్చాక్షరే స్మృతః తథా శివప్రణీధానం మనోవాక్కాయకర్మణా
మానసిక జపమే విస్తృతమైనది, ముఖ్యంగా ఐదు అక్షరాల మంత్రంతో. అలాగే, శివునిపై భక్తిని మనసు, మాట, శరీరంతో చేయాలి.
శివజ్ఞానం గురోర్భక్తిర్ అచలా సుప్రతిష్ఠితా నిగ్రహో హ్యపహృత్యాశు ప్రసక్తానీన్ద్రియాణి చ
శివుని జ్ఞానం, గురుపై అచంచలమైన భక్తి, ఇంద్రియాలు ఆకర్షితమైనప్పుడు వాటిని త్వరగా నియంత్రించడం — ఇవే చెప్పబడ్డాయి.