లిఙ్గపురాణమ్

కృశాశ్వో ఽథ రణాశ్వశ్ చ సంహతాశ్వాత్మజావుభౌ యువనాశ్వో రణాశ్వస్య మాన్ధాతా తస్య వై సుతః

సంహతాశ్వునికి ఇద్దరు కుమారులు—కృశాశ్వుడు, రణాశ్వుడు. రణాశ్వునికి యువనాశ్వుడు కుమారుడు. యువనాశ్వునికి మాంధాతుడు కుమారుడు.

మాన్ధాతుః పురుకుత్సో ఽభూద్ అమ్బరీషశ్ చ వీర్యవాన్ ముచుకున్దశ్ చ పుణ్యాత్మా త్రయస్త్రైలోక్యవిశ్రుతాః

మాంధాతుని వంశంలో పురుకుత్సుడు, బలవంతుడైన అంబరీషుడు, పుణ్యాత్ముడైన ముచుకుందుడు—ఈ ముగ్గురూ మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధులు.

అంబరీషస్య దాయాదో యువనాశ్వో ఽపరః స్మృతః హరితో యువనాశ్వస్య హరితాస్తు యతః స్మృతాః

అంబరీషుని వారసుడు మరొక యువనాశ్వుడు అని చెప్పబడింది. యువనాశ్వుని కుమారుడు హరితుడు. అతని వంశంలో హరితులు గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే క్షత్రోపేతా ద్విజాతయః పురుకుత్సస్య దాయాదస్ త్రసద్దస్యుర్ మహాయశాః

ఇవాళ్లంతా అంగిరస వంశానికి చెందినవారు, కానీ క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు. పురుకుత్సుని వారసుడు ప్రసిద్ధిగాంచిన త్రసద్దస్యుడు.

నర్మదాయాం సముత్పన్నః సమ్భూతిస్తస్య చాత్మజః విష్ణువృద్ధః సుతస్తస్య విష్ణువృద్ధా యతః స్మృతాః

నర్మదా నదీ తీరంలో సంభూతి పుట్టాడు. అతని కుమారుడు విష్ణువృద్ధుడు. విష్ణువృద్ధుని వంశంలో విష్ణువృద్ధులు గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే క్షత్రోపేతాః సమాశ్రితాః సమ్భూతిరపరం పుత్రమ్ అనరణ్యమజీజనత్

ఇవాళ్లంతా అంగిరస వంశానికి చెందినవారు, క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు. సంభూతికి మరొక కుమారుడు అనరణ్యుడు పుట్టాడు.

రావణేన హతో యో ఽసౌ త్రైలోక్యవిజయే ద్విజాః బృహదశ్వో ఽనరణ్యస్య హర్యశ్వస్తస్య చాత్మజః

త్రిలోక విజయంలో రావణుడు సంహరించినవాడు అనరణ్యుడు, ద్విజులారా. అనరణ్యుని కుమారుడు బృహదశ్వుడు, అతనికి హర్యాశ్వుడు కుమారుడు.

హర్యశ్వాత్తు దృషద్వత్యాం జజ్ఞే వసుమనా నృపః తస్య పుత్రో ఽభవద్రాజా త్రిధన్వా భవభావితః

హర్యాశ్వుని వంశంలో దృషద్వతి నదీ తీరంలో వసుమనుడు అనే రాజు పుట్టాడు. అతని కుమారుడు భగవంతుని అనుగ్రహంతో త్రిధన్వుడు రాజయ్యాడు.

ప్రసాదాద్ బ్రహ్మసూనోర్ వై తణ్డినః ప్రాప్య శిష్యతామ్ అశ్వమేధసహస్రస్య ఫలం ప్రాప్య తదాజ్ఞయా

బ్రహ్మ కుమారుడైన తండినిచే శిష్యత్వాన్ని పొందిన వసుమనుడు, అతని అనుగ్రహంతో వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందాడు.

గణైశ్వర్యమనుప్రాప్తో భవభక్తః ప్రతాపవాన్ కథం చైవాశ్వమేధం వై కరోమీతి విచిన్తయన్

గణాధిపత్యాన్ని పొందిన వసుమనుడు, భవుని భక్తుడై, పరాక్రమంతో ఉండి, ఎలా అశ్వమేధాన్ని చేయాలో ఆలోచించాడు.

ధనహీనశ్ చ ధర్మాత్మా దృష్టవాన్ బ్రహ్మణః సుతమ్ తణ్డిసంజ్ఞం ద్విజం తస్మాల్ లబ్ధవాన్ద్విజసత్తమాః

ధనం లేకపోయినా, ధర్మాత్ముడై, బ్రహ్మ కుమారుడైన తండి అనే బ్రాహ్మణుడిని దర్శించాడు. అతని ద్వారా, ద్విజోత్తములారా, కావలసినదాన్ని పొందాడు.

నామ్నాం సహస్రం రుద్రస్య బ్రహ్మణా కథితం పురా తేన నామ్నాం సహస్రేణ స్తుత్వా తణ్డిర్మహేశ్వరమ్

పూర్వకాలంలో బ్రహ్మ దేవుడు రుద్రుని వెయ్యి పేర్లను వివరించాడు. ఆ వెయ్యి పేర్లతో తండిన మహేశ్వరుని స్తుతించాడు.

లబ్ధవాన్గాణపత్యం చ బ్రహ్మయోనిర్ద్విజోత్తమః తతస్తస్మాన్నృపో లబ్ధ్వా తణ్డినా కథితం పురా

బ్రహ్మ నుండి జన్మించిన ఉత్తమ ద్విజుడు గణాధిపత్యాన్ని పొందాడు. అప్పటినుంచి రాజు తండిన చెప్పిన విషయాన్ని స్వీకరించాడు.

నామ్నాం సహస్రం జప్త్వా వై గాణపత్యమవాప్తవాన్ నామ్నాం సహస్రం రుద్రస్య తాణ్డినా బ్రహ్మయోనినా

వెయ్యి పేర్లను జపించడం వల్ల అతడు గణపతిగా అయ్యాడు. బ్రహ్మయోని తండిన రుద్రుని వెయ్యి పేర్లను వివరించాడు.

కథితం సర్వవేదార్థసంచయం సూత సువ్రత నామ్నాం సహస్రం విప్రాణాం వక్తుమ్ అర్హసి శోభనమ్

సుతా, నీవు వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు. వేదార్థాలన్నింటినీ వివరించారు. ఇప్పుడు బ్రాహ్మణులకు మంగళకరమైన వెయ్యి పేర్లను చెప్పాలి.

సర్వభూతాత్మభూతస్య హరస్యామితతేజసః అష్టోత్తరసహస్రం తు నామ్నాం శృణుత సువ్రతాః

సర్వప్రాణుల ఆత్మ అయిన, అపారమైన తేజస్సు గల హరుని వెయ్యి ఎనిమిది పేర్లను వినండి, వ్రతస్థులారా.

యజ్జప్త్వా తు మునిశ్రేష్ఠా గాణపత్యమవాప్తవాన్ ఓం స్థిరః స్థాణుః ప్రభుర్భానుః ప్రవరో వరదో వరః

ఈ పేర్లను జపించడం వల్ల, మునిశ్రేష్ఠులారా, అతడు గణపతిగా అయ్యాడు. ఓం! స్థిరుడు, నిలకడగలవాడు, ప్రభువు, ప్రకాశవంతుడు, శ్రేష్ఠుడు, వరదుడు, ఉత్తముడు.

సర్వాత్మా సర్వవిఖ్యాతః సర్వః సర్వకరో భవః జటీ దణ్డీ శిఖణ్డీ చ సర్వగః సర్వభావనః

అతడు సమస్త ప్రాణుల ఆత్మ, అందరికీ ప్రసిద్ధుడు, సర్వవ్యాపి, అన్నింటిని చేసే భవుడు. జటాధారి, దండధారి, శిఖధారి, సర్వవ్యాపి, సమస్తాన్ని సృష్టించేవాడు.

హరిశ్ చ హరిణాక్షశ్ చ సర్వభూతహరః స్మృతః ప్రవృత్తిశ్ చ నివృత్తిశ్ చ శాన్తాత్మా శాశ్వతో ధ్రువః

హరిదేవుడు, జింక కన్నులు కలవాడు, సమస్త ప్రాణులను హరించేవాడు అని స్మరించబడతాడు. ప్రవృత్తి, నివృత్తి, శాంతమైన మనస్సు, శాశ్వతుడు, స్థిరుడు.

శ్మశానవాసీ భగవాన్ ఖచరో గోచరో ఽర్దనః అభివాద్యో మహాకర్మా తపస్వీ భూతధారణః

శ్మశానవాసి, భగవంతుడు, ఆకాశంలో సంచరించేవాడు, భూమిపై తిరిగేవాడు, శత్రువులను నాశనం చేయువాడు. నమస్కారయోగ్యుడు, మహాకర్మవంతుడు, తపస్వి, భూతధారి.

ఉన్మత్తవేషః ప్రచ్ఛన్నః సర్వలోకః ప్రజాపతిః మహారూపో మహాకాయః సర్వరూపో మహాయశాః

పిచ్చివేషం ధరించినవాడు, గుప్తుడు, సమస్త లోకమూ ఆయనే, ప్రజాపతి. మహారూపుడు, మహాకాయుడు, అన్ని రూపాలవాడు, మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు.

మహాత్మా సర్వభూతశ్ చ విరూపో వామనో నరః లోకపాలో ఽన్తర్హితాత్మా ప్రసాదో ఽభయదో విభుః

మహాత్ముడు, అన్ని ప్రాణుల్లో ఉన్నవాడు, విరూపుడు, వామనుడు, మనిషి. లోకపాలుడు, అంతర్ముఖుడు, కరుణామయుడు, అభయదాత, విభువు.

పవిత్రశ్ చ మహాంశ్చైవ నియతో నియతాశ్రయః స్వయంభూః సర్వకర్మా చ ఆదిరాదికరో నిధిః

పవిత్రుడు, మహానుభావుడు, నియమితుడు, నియమితులకు ఆశ్రయమైనవాడు. స్వయంభువు, సమస్త కర్మలను చేసే వాడు, ఆదికర్త, ఆదికారుడు, నిధి.

సహస్రాక్షో విశాలాక్షః సోమో నక్షత్రసాధకః చన్ద్రః సూర్యః శనిః కేతుర్ గ్రహో గ్రహపతిర్మతః

వెయ్యికళ్ళవాడు, విశాలమైన కళ్ళవాడు, సోముడు, నక్షత్రాలను నడిపేవాడు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, శని, కేతు, గ్రహం, గ్రహపతి అని పిలవబడతాడు.

రాజా రాజ్యోదయః కర్తా మృగబాణార్పణో ఘనః మహాతపా దీర్ఘతపా అదృశ్యో ధనసాధకః

రాజు, రాజ్యోద్భవానికి కారణుడు, కార్యసాధకుడు, మృగబాణం సంధించేవాడు, మేఘం. మహాతపస్సు కలవాడు, దీర్ఘ తపస్సు చేసే వాడు, కనబడని వాడు, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు.

సంవత్సరః కృతీమన్త్రః ప్రాణాయామః పరంతపః యోగీ యోగో మహాబీజో మహారతో మహాబలః

సంవత్సరం, పవిత్ర మంత్రాల యజమాని, ప్రాణాయామం, పరతపస్సు కలవాడు. యోగి, యోగం, మహాబీజం, మహారథం, మహాబలం.

సువర్ణరేతాః సర్వజ్ఞః సుబీజో వృషవాహనః దశబాహుస్త్వనిమిషో నీలకణ్ఠ ఉమాపతిః

బంగారు బీజం కలవాడు, సమస్తాన్ని తెలిసినవాడు, ఉత్తమ బీజం కలవాడు, వృషభ వాహనుడు. పది చేతులవాడు, ముడుచుకోని కళ్ళవాడు, నీలకంఠుడు, ఉమాపతి.

విశ్వరూపః స్వయంశ్రేష్ఠో బలవీరో బలాగ్రణీః గణకర్తా గణపతిర్ దిగ్వాసాః కామ్య ఏవ చ

విశ్వరూపుడు, తనంతట తానే శ్రేష్ఠుడు, బలవంతుడు, బలంలో ముందున్నవాడు. గణాలను సృష్టించేవాడు, గణపతి, దిక్కులతో వస్త్రంగా ఉన్నవాడు, అందరికీ ఇష్టుడు.

మన్త్రవిత్పరమో మన్త్రః సర్వభావకరో హరః కమణ్డలుధరో ధన్వీ బాణహస్తః కపాలవాన్

మంత్రాలను తెలిసినవాడు, పరమ మంత్రం, సమస్తాన్ని సృష్టించేవాడు హరుడు. కమండలుదారుడు, విల్లు పట్టినవాడు, బాణాలు చేతిలో ఉన్నవాడు, ఖపాలధారి.