లిఙ్గపురాణమ్

ఇక్ష్వాకుర్ నభగశ్ చైవ ధృష్ణుః శర్యాతిరేవ చ నరిష్యన్తశ్ చ వై ధీమాన్ నాభాగో ఽరిష్ట ఏవ చ

ఇక్ష్వాకు, నభగుడు, ధృష్ణుడు, శర్యాతి, జ్ఞానవంతుడైన నరిష్యంతుడు, నాభాగుడు, అరిష్టుడు,

కరూషశ్ చ పృషధ్రశ్ చ నవైతే మానవాః స్మృతాః ఇలా జ్యేష్ఠా వరిష్ఠా చ పుంస్త్వం ప్రాప చ యా పురా

కరూషుడు, పృషధ్రుడు—ఈ తొమ్మిది మంది మనువు కుమారులుగా గుర్తించబడ్డారు. వారిలో పెద్దదైన, అత్యుత్తమమైన ఇలా, పూర్వంలో పురుషత్వాన్ని పొందింది.

సుద్యుమ్న ఇతి విఖ్యాతా పుంస్త్వం ప్రాప్తా త్విలా పురా మిత్రావరుణయోస్త్వత్ర ప్రసాదాన్మునిపుఙ్గవాః

ఆమె పురుషత్వాన్ని పొంది, సుద్యుమ్నుడిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. మిత్రవరుణుల కృపతో ఆమెకు ఆ వరం లభించింది, మునిశ్రేష్ఠులారా.

పునః శరవణం ప్రాప్య స్త్రీత్వం ప్రాప్తో భవాజ్ఞయా సుద్యుమ్నో మానవః శ్రీమాన్ సోమవంశప్రవృద్ధయే

తర్వాత శరవణంలోకి చేరినప్పుడు, సుద్యుమ్నుడు, మనువు కుమారుడైన శ్రీమంతుడు, శివుని ఆజ్ఞతో మళ్లీ స్త్రీగా మారి, సోమవంశాన్ని పెంపొందించడానికి సహాయపడ్డాడు.

ఇక్ష్వాకోరశ్వమేధేన ఇలా కింపురుషో ఽభవత్ ఇలా కింపురుషత్వే చ సుద్యుమ్న ఇతి చోచ్యతే

ఇక్ష్వాకు అశ్వమేధయాగంతో, ఇలా కింపురుషుడిగా మారింది. ఆ స్థితిలో ఆమెను సుద్యుమ్నుడిగా కూడా పిలుస్తారు.

మాసమేకం పుమాన్వీరః స్త్రీత్వం మాసమభూత్పునః ఇలా బుధస్య భవనం సోమపుత్రస్య చాశ్రితా

ఒక నెల పురుషుడిగా, మరో నెల స్త్రీగా ఉండేది. ఇలా, సోముని కుమారుడైన బుధుని ఇంట్లో నివసించేది.

బుధేనాన్తరమాసాద్య మైథునాయ ప్రవర్తితా సోమపుత్రాద్బుధాచ్చాపి ఐలో జజ్ఞే పురూరవాః

బుధుని దగ్గరకు చేరి, ఆమె సంయోగంలో పాల్గొంది. సోముని కుమారుడైన బుధుని నుండి ఐలుడు పురురావుడు జన్మించాడు.

సోమవంశాగ్రజో ధీమాన్ భవభక్తః ప్రతాపవాన్ ఇక్ష్వాకోర్వంశవిస్తారం పశ్చాద్వక్ష్యే తపోధనాః

పురురావుడు, జ్ఞానవంతుడు, శివభక్తుడు, సోమవంశంలో ముఖ్యుడు, పరాక్రమశాలి. తపస్వులారా, తర్వాత ఇక్ష్వాకు వంశ విస్తారాన్ని వివరించతాను.

పుత్రత్రయమభూత్తస్య సుద్యుమ్నస్య ద్విజోత్తమాః ఉత్కలశ్ చ గయశ్చైవ వినతాశ్వస్తథైవ చ

సుద్యుమ్నుడికి మూడు మంది కుమారులు ఉన్నారు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా: ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు.

ఉత్కలస్యోత్కలం రాష్ట్రం వినతాశ్వస్య పశ్చిమమ్ గయా గయస్య చాఖ్యాతా పురీ పరమశోభనా

ఉత్కలునికి ఉత్కల దేశం, వినతాశ్వునికి పడమటి ప్రాంతం, గయునికి గయ అనే అతి అందమైన నగరం ప్రసిద్ధి చెందాయి.

సురాణాం సంస్థితిర్యస్యాం పితౄణాం చ సదా స్థితిః ఇక్ష్వాకుజ్యేష్ఠదాయాదో మధ్యదేశమ్ అవాప్తవాన్

ఆ నగరంలో దేవతల సభ, పితృదేవతలకు శాశ్వత నివాసం ఉంది. ఇక్ష్వాకు పెద్ద కుమారుడు మధ్యదేశాన్ని పొందాడు.

కన్యాభావాచ్చ సుద్యుమ్నో నైవ భాగమవాప్తవాన్ వసిష్ఠవచనాత్ త్వాసీత్ ప్రతిష్ఠానే మహాద్యుతిః

సుద్యుమ్నుడికి కుమార్తె లేకపోవడంతో అతడు భాగాన్ని పొందలేదు. కానీ వశిష్ఠుని మాట ప్రకారం, అతడు ప్రతిష్ఠానంలో నివసించాడు.

ప్రతిష్ఠా ధర్మరాజస్య సుద్యుమ్నస్య మహాత్మనః తత్పురూరవసే ప్రాదాద్ రాజ్యం ప్రాప్య మహాయశాః

ప్రతిష్ఠా, ధర్మరాజైన సుద్యుమ్నుడి రాజ్యం. రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, అతడు గొప్ప ఖ్యాతిని సంపాదించిన పురురావునికి దానిని అప్పగించాడు.

మానవేయో మహాభాగః స్త్రీపుంసోర్లక్షణాన్వితః ఇక్ష్వాకోరభవద్వీరో వికుక్షిర్ధర్మవిత్తమః

మానవేయుడు, గొప్ప భాగ్యశాలి, స్త్రీపురుష లక్షణాలతో కూడి, ఇక్ష్వాకువుకు పుట్టిన వీరుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన వికుక్షి.

జ్యేష్ఠః పుత్రశతస్యాసీద్ దశ పఞ్చ చ తత్సుతాః అభూజ్జ్యేష్ఠః కకుత్స్థశ్ చ కకుత్స్థాత్తు సుయోధనః

అతడు వందమంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. అతని కుమారులు పదిహేను, పది మంది. వారిలో పెద్దవాడు కకుత్థుడు. కకుత్థుని వంశంలో సుయోధనుడు పుట్టాడు.

తతః పృథుర్మునిశ్రేష్ఠా విశ్వకః పార్థివస్ తథా విశ్వకస్యార్ద్రకో ధీమాన్ యువనాశ్వస్తు తత్సుతః

ఆ తరువాత మునులలో శ్రేష్ఠుడు పృథు, అలాగే రాజు విశ్వకుడు. విశ్వకునికి జ్ఞానవంతుడు అర్ద్రకుడు పుట్టాడు. అతనికి యువనాశ్వుడు కుమారుడు.

శాబస్తిశ్ చ మహాతేజా వంశకస్తు తతో ఽభవత్ నిర్మితా యేన శాబస్తీ గౌడదేశే ద్విజోత్తమాః

శాబస్తి అనే మహాతేజస్సుతో కూడినవాడు తరువాత పుట్టాడు. తరువాత వంశకుడు జన్మించాడు. అతని ద్వారా శాబస్తులు గౌడదేశంలో స్థాపించబడ్డారు, ద్విజోత్తములారా.

వంశాచ్చ బృహదశ్వో ఽభూత్ కువలాశ్వస్తు తత్సుతః ధున్ధుమారత్వమాపన్నో ధున్ధుం హత్వా మహాబలమ్

వంశకుని వంశంలో బృహదశ్వుడు పుట్టాడు. అతని కుమారుడు కువలాశ్వుడు. అతడు మహాబలుడైన ధుంధును సంహరించి ధుంధుమారుడనే పేరు పొందాడు.

ధున్ధుమారస్య తనయాస్ త్రయస్త్రైలోక్యవిశ్రుతాః దృఢాశ్వశ్చైవ చణ్డాశ్వః కపిలాశ్వశ్ చ తే స్మృతాః

ధుంధుమారుడికి మూడు కుమారులు పుట్టారు. వారు మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధులు—దృఢాశ్వుడు, చండాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు అని గుర్తించబడ్డారు.

దృఢాశ్వస్య ప్రమోదస్తు హర్యశ్వస్తస్య వై సుతః హర్యశ్వస్య నికుమ్భస్తు సంహతాశ్వస్తు తత్సుతః

దృఢాశ్వుని కుమారుడు ప్రమోదుడు, అతనికి హర్యాశ్వుడు పుట్టాడు. హర్యాశ్వుని కుమారుడు నికుంభుడు, అతనికి సంహతాశ్వుడు పుట్టాడు.

కృశాశ్వో ఽథ రణాశ్వశ్ చ సంహతాశ్వాత్మజావుభౌ యువనాశ్వో రణాశ్వస్య మాన్ధాతా తస్య వై సుతః

సంహతాశ్వునికి ఇద్దరు కుమారులు—కృశాశ్వుడు, రణాశ్వుడు. రణాశ్వునికి యువనాశ్వుడు కుమారుడు. యువనాశ్వునికి మాంధాతుడు కుమారుడు.

మాన్ధాతుః పురుకుత్సో ఽభూద్ అమ్బరీషశ్ చ వీర్యవాన్ ముచుకున్దశ్ చ పుణ్యాత్మా త్రయస్త్రైలోక్యవిశ్రుతాః

మాంధాతుని వంశంలో పురుకుత్సుడు, బలవంతుడైన అంబరీషుడు, పుణ్యాత్ముడైన ముచుకుందుడు—ఈ ముగ్గురూ మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధులు.

అంబరీషస్య దాయాదో యువనాశ్వో ఽపరః స్మృతః హరితో యువనాశ్వస్య హరితాస్తు యతః స్మృతాః

అంబరీషుని వారసుడు మరొక యువనాశ్వుడు అని చెప్పబడింది. యువనాశ్వుని కుమారుడు హరితుడు. అతని వంశంలో హరితులు గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే క్షత్రోపేతా ద్విజాతయః పురుకుత్సస్య దాయాదస్ త్రసద్దస్యుర్ మహాయశాః

ఇవాళ్లంతా అంగిరస వంశానికి చెందినవారు, కానీ క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు. పురుకుత్సుని వారసుడు ప్రసిద్ధిగాంచిన త్రసద్దస్యుడు.

నర్మదాయాం సముత్పన్నః సమ్భూతిస్తస్య చాత్మజః విష్ణువృద్ధః సుతస్తస్య విష్ణువృద్ధా యతః స్మృతాః

నర్మదా నదీ తీరంలో సంభూతి పుట్టాడు. అతని కుమారుడు విష్ణువృద్ధుడు. విష్ణువృద్ధుని వంశంలో విష్ణువృద్ధులు గుర్తించబడ్డారు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే క్షత్రోపేతాః సమాశ్రితాః సమ్భూతిరపరం పుత్రమ్ అనరణ్యమజీజనత్

ఇవాళ్లంతా అంగిరస వంశానికి చెందినవారు, క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు. సంభూతికి మరొక కుమారుడు అనరణ్యుడు పుట్టాడు.

రావణేన హతో యో ఽసౌ త్రైలోక్యవిజయే ద్విజాః బృహదశ్వో ఽనరణ్యస్య హర్యశ్వస్తస్య చాత్మజః

త్రిలోక విజయంలో రావణుడు సంహరించినవాడు అనరణ్యుడు, ద్విజులారా. అనరణ్యుని కుమారుడు బృహదశ్వుడు, అతనికి హర్యాశ్వుడు కుమారుడు.

హర్యశ్వాత్తు దృషద్వత్యాం జజ్ఞే వసుమనా నృపః తస్య పుత్రో ఽభవద్రాజా త్రిధన్వా భవభావితః

హర్యాశ్వుని వంశంలో దృషద్వతి నదీ తీరంలో వసుమనుడు అనే రాజు పుట్టాడు. అతని కుమారుడు భగవంతుని అనుగ్రహంతో త్రిధన్వుడు రాజయ్యాడు.

ప్రసాదాద్ బ్రహ్మసూనోర్ వై తణ్డినః ప్రాప్య శిష్యతామ్ అశ్వమేధసహస్రస్య ఫలం ప్రాప్య తదాజ్ఞయా

బ్రహ్మ కుమారుడైన తండినిచే శిష్యత్వాన్ని పొందిన వసుమనుడు, అతని అనుగ్రహంతో వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందాడు.