లిఙ్గపురాణమ్

ప్రసాదాద్వైష్ణవం చక్రే పురాణం వై పరాశరః షట్ప్రకారం సమస్తార్థసాధకం జ్ఞానసంచయమ్

వారి కృపతో పరాశరుడు ఆరు విధాలుగా జ్ఞానాన్ని సమకూర్చిన, అన్ని అర్థాలను నెరవేర్చే వైష్ణవ పురాణాన్ని రచించాడు.

షట్సాహస్రమితం సర్వం వేదార్థేన చ సంయుతమ్ చతుర్థం హి పురాణానాం సంహితాసు సుశోభనమ్

దానిలో ఆరు వేల శ్లోకాలు ఉన్నాయి, వేదార్థంతో కూడి ఉంది. పురాణాలలో ఇది నాల్గవది, సంకలనాలలో ఎంతో ప్రకాశిస్తుంది.

ఏష వః కథితః సర్వో వాసిష్ఠానాం సమాసతః ప్రభవః శక్తిసూనోశ్ చ ప్రభావో మునిపుఙ్గవాః

ఇలా వసిష్ఠుల వంశప్రభవం, శక్తిపుత్రుడి మహిమను మీకు సంక్షిప్తంగా వివరించాను, మునిశ్రేష్ఠులారా.

ఆదిత్యవంశం సోమస్య వంశం వంశవిదాం వర వక్తుమర్హసి చాస్మాకం సంక్షేపాద్ రోమహర్షణ

రోమహర్షణా, వంశాలను బాగా తెలిసినవాడవు కదా, ఇప్పుడు సూర్యవంశం, చంద్రవంశం గురించి మాకు సంక్షిప్తంగా చెప్పు.

అదితిః సుషువే పుత్రమ్ ఆదిత్యం కశ్యపాద్ద్విజాః తస్యాదిత్యస్య చైవాసీద్ భార్యా త్రయమ్ అథాపరమ్

అదితి కశ్యపుని నుండి ఆదిత్యుడిని కనింది, ద్విజులారా. ఆ ఆదిత్యుడికి మూడు భార్యలు ఉండగా, తరువాత ఇంకొకరు వచ్చారు.

సంజ్ఞా రాజ్ఞీ ప్రభా ఛాయా పుత్రాంస్తాసాం వదామి వః సంజ్ఞా త్వాష్ట్రీ చ సుషువే సూర్యాన్మనుమనుత్తమమ్

సంజ్ఞ, రాణి, ప్రభా, ఛాయా—ఇవే వారి పేర్లు. వారి సంతానాన్ని మీకు చెబుతాను. త్వష్ట్రుని కుమార్తె అయిన సంజ్ఞ, సూర్యునికి మను అనే ఉత్తమ కుమారుడిని కనింది.

యమం చ యమునాం చైవ రాజ్ఞీ రేవతమేవ చ ప్రభా ప్రభాతమ్ ఆదిత్యాచ్ ఛాయాం సంజ్ఞాప్యకల్పయత్

అలాగే యముడు, యమున, రేవతి అనే రాణిని కూడా కనింది. ప్రభా, ఆదిత్యుని నుండి ప్రభాతుని కనగా, సంజ్ఞ తన స్థానంలో ఛాయను ఉంచింది.

ఛాయా చ తస్మాత్సుషువే సావర్ణిం భాస్కరాద్ద్విజాః తతః శనిం చ తపతీం విష్టిం చైవ యథాక్రమమ్

ఆ తరువాత ఛాయా, భాస్కరుని నుండి సావర్ణిని కనింది, ద్విజులారా. తరువాత, వరుసగా శని, తపతి, విష్టిని కనింది.

ఛాయా స్వపుత్రాభ్యధికం స్నేహం చక్రే మనౌ తదా పూర్వో మనుర్న చక్షామ యమస్తు క్రోధమూర్ఛితః

ఆ సమయంలో ఛాయా తన సొంత పిల్లలపై మను కన్నా ఎక్కువ ప్రేమ చూపింది. ముందుగా మను గమనించలేదు, కానీ యముడు కోపంతో—

సంతాడయామాస రుషా పాదముద్యమ్య దక్షిణమ్ యమేన తాడితా సా తు ఛాయా వై దుఃఖితాభవత్

తన కుడి కాలును పైకెత్తి, కోపంతో ఛాయను కొట్టాడు. యముడు కొట్టినందుకు ఛాయా బాధపడింది.

ఛాయాశాపాత్ పదం చైకం యమస్య క్లిన్నముత్తమమ్ పూయశోణితసమ్పూర్ణం కృమీణాం నిచయాన్వితమ్

ఛాయా శాపం వల్ల యముని ఒక కాలు పాడైపోయింది—పుయంతో, రక్తంతో నిండిపోయి, పురుగులతో కమ్ముకుని పోయింది.

సో ఽపి గోకర్ణమాశ్రిత్య ఫలకేనానిలాశనః ఆరాధయన్మహాదేవం యావద్వర్షాయుతాయుతమ్

అతడు గోకర్ణానికి వెళ్లి, ఆహారం మానేసి, గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, మహాదేవుని లక్షల సంవత్సరాలు భక్తితో ఆరాధించాడు.

భవప్రసాదాద్ ఆగత్య లోకపాలత్వముత్తమమ్ పితౄణామాధిపత్యం తు శాపమోక్షం తథైవ చ

భవుని కృపతో అతడు లోకాల రక్షకుడిగా, పితృదేవతలకు అధిపతిగా, శాప విముక్తుడిగా ఉన్నత స్థానం పొందాడు.

లబ్ధవాన్దేవదేవస్య ప్రభావాచ్ఛూలపాణినః అసహన్తీ పురా భానోస్ తేజోమయమ్ అనిన్దితా

దేవదేవుడైన త్రిశూలధారి ప్రభావంతో అతడు ఈ ఫలితాన్ని పొందాడు. పూర్వంలో, భాను భార్య అయిన నిర్దోషురాలు అతని తేజస్సును భరించలేకపోయింది.

రూపం త్వాష్ట్రీ స్వదేహాత్తు ఛాయాఖ్యాం సా త్వకల్పయత్ వడవారూపమాస్థాయ తపస్తేపే తు సువ్రతా

అందుకే త్వష్ట్రుని కుమార్తె తన శరీరం నుండి ఛాయ అనే రూపాన్ని సృష్టించింది. ఆ సతీ స్వరూపాన్ని గుర్రమైగా మార్చుకుని, కఠిన తపస్సు చేసుకుంది.

కాలాత్ప్రయత్నతో జ్ఞాత్వా ఛాయాం ఛాయాపతిః ప్రభుః వడవామగమత్సంజ్ఞామ్ అశ్వరూపేణ భాస్కరః

కాలానుసారం శ్రమపడి, నీడకు అధిపతి అయిన సూర్యుడు, వడవా అని పిలవబడే ఛాయను గుర్రపు రూపంలో చేరాడు.

వడవా చ తదా త్వాష్ట్రీ సంజ్ఞా తస్మాద్దివాకరాత్ సుషువే చాశ్వినౌ దేవౌ దేవానాం తు భిషగ్వరౌ

ఆ సమయంలో వడవా, త్వష్టృ కుమార్తె, సూర్యుని నుండి అశ్వినీ దేవుళ్లను ప్రసవించింది. వారు దేవతల్లో ఉత్తమ వైద్యులు.

లిఖితో భాస్కరః పశ్చాత్ సంజ్ఞాపిత్రా మహాత్మనా విష్ణోశ్చక్రం తు యద్ఘోరం మణ్డలాద్భాస్కరస్య తు

తర్వాత, సంజ్ఞా తండ్రి అయిన మహాత్ముడు సూర్యునిపై లిఖించి, భయంకరమైన విష్ణువు చక్రాన్ని సూర్యుని వలయంనుండి ఉద్భవింపజేశాడు.

నిర్మమే భగవాంస్త్వష్టా ప్రధానం దివ్యమాయుధమ్ రుద్రప్రసాదాచ్చ శుభం సుదర్శనమితి స్మృతమ్

భగవంతుడు త్వష్టా, రుద్రుని కృపతో, ముఖ్యమైన దైవాయుధమైన శుభమైన సుదర్శనాన్ని తయారు చేశాడు.

లబ్ధవాన్ భగవాంశ్చక్రం కృష్ణః కాలాగ్నిసన్నిభమ్ మనోస్తు ప్రథమస్యాసన్ నవ పుత్రాస్తు తత్సమాః

భగవంతుడైన కృష్ణుడు, కాలాగ్ని వంటి చక్రాన్ని పొందాడు. మనువు మొదటి సంతానంగా తొమ్మిది మంది కుమారులు జన్మించి, వారు అతనికి సమానులయ్యారు.

ఇక్ష్వాకుర్ నభగశ్ చైవ ధృష్ణుః శర్యాతిరేవ చ నరిష్యన్తశ్ చ వై ధీమాన్ నాభాగో ఽరిష్ట ఏవ చ

ఇక్ష్వాకు, నభగుడు, ధృష్ణుడు, శర్యాతి, జ్ఞానవంతుడైన నరిష్యంతుడు, నాభాగుడు, అరిష్టుడు,

కరూషశ్ చ పృషధ్రశ్ చ నవైతే మానవాః స్మృతాః ఇలా జ్యేష్ఠా వరిష్ఠా చ పుంస్త్వం ప్రాప చ యా పురా

కరూషుడు, పృషధ్రుడు—ఈ తొమ్మిది మంది మనువు కుమారులుగా గుర్తించబడ్డారు. వారిలో పెద్దదైన, అత్యుత్తమమైన ఇలా, పూర్వంలో పురుషత్వాన్ని పొందింది.

సుద్యుమ్న ఇతి విఖ్యాతా పుంస్త్వం ప్రాప్తా త్విలా పురా మిత్రావరుణయోస్త్వత్ర ప్రసాదాన్మునిపుఙ్గవాః

ఆమె పురుషత్వాన్ని పొంది, సుద్యుమ్నుడిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. మిత్రవరుణుల కృపతో ఆమెకు ఆ వరం లభించింది, మునిశ్రేష్ఠులారా.

పునః శరవణం ప్రాప్య స్త్రీత్వం ప్రాప్తో భవాజ్ఞయా సుద్యుమ్నో మానవః శ్రీమాన్ సోమవంశప్రవృద్ధయే

తర్వాత శరవణంలోకి చేరినప్పుడు, సుద్యుమ్నుడు, మనువు కుమారుడైన శ్రీమంతుడు, శివుని ఆజ్ఞతో మళ్లీ స్త్రీగా మారి, సోమవంశాన్ని పెంపొందించడానికి సహాయపడ్డాడు.

ఇక్ష్వాకోరశ్వమేధేన ఇలా కింపురుషో ఽభవత్ ఇలా కింపురుషత్వే చ సుద్యుమ్న ఇతి చోచ్యతే

ఇక్ష్వాకు అశ్వమేధయాగంతో, ఇలా కింపురుషుడిగా మారింది. ఆ స్థితిలో ఆమెను సుద్యుమ్నుడిగా కూడా పిలుస్తారు.

మాసమేకం పుమాన్వీరః స్త్రీత్వం మాసమభూత్పునః ఇలా బుధస్య భవనం సోమపుత్రస్య చాశ్రితా

ఒక నెల పురుషుడిగా, మరో నెల స్త్రీగా ఉండేది. ఇలా, సోముని కుమారుడైన బుధుని ఇంట్లో నివసించేది.

బుధేనాన్తరమాసాద్య మైథునాయ ప్రవర్తితా సోమపుత్రాద్బుధాచ్చాపి ఐలో జజ్ఞే పురూరవాః

బుధుని దగ్గరకు చేరి, ఆమె సంయోగంలో పాల్గొంది. సోముని కుమారుడైన బుధుని నుండి ఐలుడు పురురావుడు జన్మించాడు.

సోమవంశాగ్రజో ధీమాన్ భవభక్తః ప్రతాపవాన్ ఇక్ష్వాకోర్వంశవిస్తారం పశ్చాద్వక్ష్యే తపోధనాః

పురురావుడు, జ్ఞానవంతుడు, శివభక్తుడు, సోమవంశంలో ముఖ్యుడు, పరాక్రమశాలి. తపస్వులారా, తర్వాత ఇక్ష్వాకు వంశ విస్తారాన్ని వివరించతాను.

పుత్రత్రయమభూత్తస్య సుద్యుమ్నస్య ద్విజోత్తమాః ఉత్కలశ్ చ గయశ్చైవ వినతాశ్వస్తథైవ చ

సుద్యుమ్నుడికి మూడు మంది కుమారులు ఉన్నారు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా: ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు.