సుమన్తుర్బర్బరీ విద్వాన్ కబన్ధః కుశికంధరః ప్లక్షో దాల్భ్యాయణిశ్చైవ కేతుమాన్ గోపనస్ తథా
సుమంతుడు, జ్ఞానవంతుడైన బర్బరీ, కబంధుడు, కుశికంధరుడు, ప్లక్షుడు, దాల్భ్యాయణి, కేతుమాన్, అలాగే గోపనుడు.
భల్లావీ మధుపిఙ్గశ్చ శ్వేతకేతుస్తపోనిధిః ఉశికో బృహదశ్వశ్ చ దేవలః కవిరేవ చ
భల్లావీ, మధుపింగుడు, శ్వేతకేతు, తపస్సులో నిధి, ఉశికుడు, బృహదశ్వుడు, దేవలుడు, అలాగే కవి.
శాలిహోత్రో ఽగ్నివేశశ్చ యువనాశ్వః శరద్వసుః ఛగలః కుణ్డకర్ణశ్ చ కుమ్భశ్చైవ ప్రవాహకః
శాలిహోత్రుడు, అగ్నివేశుడు, యువనాశ్వుడు, శరద్వసుడు, చగలుడు, కుండకర్ణుడు, కుంభుడు, ప్రవాహకుడు.
ఉలూకో విద్యుతశ్చైవ మణ్డూకో హ్యాశ్వలాయనః అక్షపాదః కుమారశ్ చ ఉలూకో వత్స ఏవ చ
ఉలూకుడు, విద్యుత్, మండూకుడు, ఆశ్వలాయనుడు, అక్షపాదుడు, కుమారుడు, ఉలూకుడు, వత్సుడు కూడా.
కుశికశ్చైవ గర్భశ్ చ మిత్రః కౌరుష్య ఏవ చ శిష్యాస్త్వేతే మహాత్మానః సర్వావర్తేషు యోగినామ్
కుశికుడు, గర్భుడు, మిత్రుడు, కౌరుష్యుడు—ఇవారు అన్ని సంప్రదాయాల్లో యోగులలో మహాత్ములైన శిష్యులు.
విమలా బ్రహ్మభూయిష్ఠా జ్ఞానయోగపరాయణాః ఏతే పాశుపతాః సిద్ధా భస్మోద్ధూలితవిగ్రహాః
విమలులు, బ్రహ్మంలో స్థిరంగా ఉన్నవారు, జ్ఞానయోగ మార్గానికి నిబద్ధులైన వీరు, సిద్ధులైన పాశుపతులు, బస్మంతో కప్పబడ్డారు.
శిష్యాః ప్రశిష్యాశ్చైతేషాం శతశో ఽథ సహస్రశః ప్రాప్య పాశుపతం యోగం రుద్రలోకాయ సంస్థితాః
వారికి శిష్యులు, శిష్యుల శిష్యులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ పాశుపతయోగాన్ని సాధించి, రుద్ర లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.
దేవాదయః పిశాచాన్తాః పశవః పరికీర్తితాః తేషాం పతిత్వాత్సర్వేశో భవః పశుపతిః స్మృతః
దేవతల నుండి పిశాచుల వరకు అన్ని జీవులు పశువులుగా చెప్పబడ్డారు. వారందరికీ అధిపతిగా ఉన్నందున భవుడు పశుపతిగా పిలవబడతాడు.
తేన ప్రణీతో రుద్రేణ పశూనాం పతినా ద్విజాః యోగః పాశుపతో జ్ఞేయః పరావరవిభూతయే
ద్విజులారా! రుద్రుడు, పశువుల అధిపతి, ఈ పాశుపతయోగాన్ని స్థాపించాడు. ఇది పరమమైన, లఘువైన శక్తుల సాధన కోసం.
సంక్షేపతః ప్రవక్ష్యామి యోగస్థానాని సామ్ప్రతమ్ కల్పితాని శివేనైవ హితాయ జగతాం ద్విజాః
ద్విజులారా! ఇప్పుడు నేను సంక్షిప్తంగా యోగస్థానాలను వివరించబోతున్నాను. ఇవన్నీ శివుడు జగత్తు హితార్థంగా ఏర్పరిచాడు.
గలాదధో వితస్త్యా యన్ నాభేరుపరి చోత్తమమ్ యోగస్థానమధో నాభేర్ ఆవర్తం మధ్యమం భ్రువోః
గళానికి కింద ఒక విటస్త దూరంలో, నాభికి పైన ఉన్నది ఉత్తమ యోగస్థానం. నాభికి కిందది అధమ స్థానం. మధ్యలో, కనురెప్పల మధ్య ఉంది.
సర్వార్థజ్ఞాననిష్పత్తిర్ ఆత్మనో యోగ ఉచ్యతే ఏకాగ్రతా భవేచ్చైవ సర్వదా తత్ప్రసాదతః
ఆత్మకు అన్ని విషయాల జ్ఞానం సిద్ధించడమే యోగం. ఆయన కృప వల్ల ఎప్పుడూ మనస్సు ఏకాగ్రత పొందుతుంది.
ప్రసాదస్య స్వరూపం యత్ స్వసంవేద్యం ద్విజోత్తమాః వక్తుం న శక్యం బ్రహ్మాద్యైః క్రమశో జాయతే నృణామ్
ద్విజోత్తములారా! స్వయంగా అనుభవించేది అయిన కృప యొక్క స్వరూపాన్ని బ్రహ్మ మొదలైనవారు కూడా వివరించలేరు. అది మనుషుల్లో క్రమంగా కలుగుతుంది.
యోగశబ్దేన నిర్వాణం మాహేశం పదముచ్యతే తస్య హేతురృషేర్జ్ఞానం జ్ఞానం తస్య ప్రసాదతః
యోగ అనే పదం ద్వారా మహేశుని పరమ స్థితి అయిన నిర్వాణాన్ని సూచిస్తారు. దానికి కారణం ఋషుల జ్ఞానం, ఆ జ్ఞానం ఆయన కృప వల్ల కలుగుతుంది.
జ్ఞానేన నిర్దహేత్పాపం నిరుధ్య విషయాన్ సదా నిరుద్ధేన్ద్రియవృత్తేస్తు యోగసిద్ధిర్భవిష్యతి
జ్ఞానంతో పాపాలను కాల్చివేయాలి, ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను విషయాల నుంచి అదుపులో ఉంచాలి. ఇంద్రియాల ప్రవర్తనను నియంత్రించినవారికి యోగసిద్ధి కలుగుతుంది.
యోగో నిరోధో వృత్తేషు చిత్తస్య ద్విజసత్తమాః సాధనాన్యష్టధా చాస్య కథితానీహ సిద్ధయే
మంచి బ్రాహ్మణులారా! మనస్సు యొక్క వృత్తులను నియంత్రించడమే యోగం. దానికి సాధించడానికి ఎనిమిది విధాలుగా మార్గాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.
యమస్తు ప్రథమః ప్రోక్తో ద్వితీయో నియమస్ తథా తృతీయమాసనం ప్రోక్తం ప్రాణాయామస్తతః పరమ్
మొదటిది యమం, రెండవది నియమం, మూడవది ఆసనం, నాల్గవది ప్రాణాయామం అని చెప్పబడింది.
ప్రత్యాహారం పఞ్చమో వై ధారణా చ తతః పరా ధ్యానం సప్తమమిత్యుక్తం సమాధిస్త్వష్టమః స్మృతః
ఐదవది ప్రత్యాహారం, ఆ తరువాత ధారణ, ఏడవది ధ్యానం, ఎనిమిదవది సమాధి అని గుర్తించబడింది.
తపస్యుపరమశ్చైవ యమ ఇత్యభిధీయతే అహింసా ప్రథమో హేతుర్ యమస్య యమినాం వరాః
తపస్సు, ఉపరమణం ఇవే యమంగా పిలవబడతాయి. యమంలో మొదటిది అహింసే కారణం, నియమితులలో ఉత్తములారా!
సత్యమస్తేయమపరం బ్రహ్మచర్యాపరిగ్రహౌ నియమస్యాపి వై మూలం యమ ఏవ న సంశయః
సత్యం, అపహరణ చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం ఇవన్నీ నియమానికి మూలాలు. నిజంగా యమమే దీనికి ఆధారం, ఇందులో సందేహం లేదు.
ఆత్మవత్ సర్వభూతానాం హితాయైవ ప్రవర్తనమ్ అహింసైషా సమాఖ్యాతా యా చాత్మజ్ఞానసిద్ధిదా
ప్రతి జీవిని తనను తాను ప్రేమించుకున్నట్టు హితంగా ప్రవర్తించడం అహింసగా పిలవబడుతుంది. ఇది ఆత్మజ్ఞానం సాధించడానికి దోహదపడుతుంది.
దృష్టం శ్రుతం చానుమితం స్వానుభూతం యథార్థతః కథనం సత్యమిత్యుక్తం పరపీడావివర్జితమ్
తనకు కనిపించినది, వినిపించినది, ఊహించినది, అనుభవించినదాన్ని యథార్థంగా చెప్పడం, ఇతరులకు హాని చేయకుండా ఉండడం — ఇదే సత్యంగా చెప్పబడింది.
నాశ్లీలం కీర్తయేదేవం బ్రాహ్మణానామితి శ్రుతిః పరదోషాన్ పరిజ్ఞాయ న వదేదితి చాపరమ్
బ్రాహ్మణుల గురించి అసభ్యంగా మాట్లాడకూడదని శాస్త్రం చెబుతోంది. ఇతరుల లోపాలను తెలుసుకున్నా వాటిని చెప్పకూడదనేది మరో నియమం.
అనాదానం పరస్వానామ్ ఆపద్యపి విచారతః మనసా కర్మణా వాచా తదస్తేయం సమాసతః
ఇతరుల సొత్తును, కష్టసమయంలోనైనా, మనసుతో, చేతితో, మాటతో తీసుకోకపోవడమే సంక్షిప్తంగా అపహరణ చేయకపోవడం.
మైథునస్యాప్రవృత్తిర్హి మనోవాక్కాయకర్మణా బ్రహ్మచర్యమితి ప్రోక్తం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్
మనస్సు, మాట, శరీరంతో मैथునంలో పాల్గొనకపోవడమే బ్రహ్మచర్యం అని యతులు, బ్రహ్మచారులకు చెప్పబడింది.
ఇహ వైఖానసానాం చ విదారాణాం విశేషతః సదారాణాం గృహస్థానం తథైవ చ వదామి వః
ఇక్కడ వైఖానసులు, విదారులు, భార్య ఉన్నవారు, గృహస్థులు — వీరందరికీ ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది అని నేను చెబుతున్నాను.
స్వదారే విధివత్కృత్వా నివృత్తిశ్చాన్యతః సదా మనసా కర్మణా వాచా బ్రహ్మచర్యమితి స్మృతమ్
తన భార్యతో విధిగా సంయోగం జరిపి, ఇతరుల నుంచి ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండడం, మనస్సు, చేత, మాటతో నియమంగా ఉండడమే బ్రహ్మచర్యంగా గుర్తించబడింది.
మేధ్యా స్వనారీ సమ్భోగం కృత్వా స్నానం సమాచరేత్ ఏవం గృహస్థో యుక్తాత్మా బ్రహ్మచారీ న సంశయః
తన స్వంత పవిత్ర భార్యతో సంయోగం తర్వాత స్నానం చేయాలి. ఇలా గృహస్థుడు ఆత్మ నియంత్రణతో ఉంటే, అతడు నిజమైన బ్రహ్మచారి అనడంలో సందేహం లేదు.
అహింసాప్యేవమేవైషా ద్విజగుర్వగ్నిపూజనే విధినా యాదృశీ హింసా సా త్వహింసా ఇతి స్మృతా
ఇదే విధంగా, ద్విజులు, గురువులు, అగ్ని పూజలో నియమంగా జరిగే హింస కూడా అహింసగా గుర్తించబడుతుంది.
స్త్రియః సదా పరిత్యాజ్యాః సఙ్గం నైవ చ కారయేత్ కుణపేషు యథా చిత్తం తథా కుర్యాద్విచక్షణః
స్త్రీలను ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి, వారితో సాంగత్యం చేయకూడదు. మృతదేహాల విషయంలో మనస్సు ఎలా ఉంటుందో, అలాగే జాగ్రత్తగా ఉండాలి.