లిఙ్గపురాణమ్

అహో మమాత్ర కాఠిన్యం మనసో మునిపుఙ్గవ పతిం ప్రాణసమం త్యక్త్వా స్థితా యత్ర క్షణం యతః

ఓ మహర్షీ! నా మనసు ఎంత కఠినమో! ప్రాణంతో సమానమైన భర్తను వదిలిపెట్టి, నేను ఇక్కడ క్షణకాలం కూడా ఉండగలుగుతున్నాను.

వసిష్ఠాశ్వత్థమాశ్రిత్య హ్య్ అమృతా తు యథా లతా నిర్మూలాప్యమృతా భర్త్రా త్యక్తా దీనా స్థితాప్యహమ్

వసిష్ఠునిపై ఆధారపడి, వృక్షాన్ని ఆశ్రయించిన లతలా, నేనూ అమృతమైనదానివలె ఉన్నాను. అయినా, భర్త వదిలిపెట్టగా, నేనిప్పుడు దుఃఖంతో ఉన్నాను.

స్నుషావాక్యం నిశమ్యైవ వసిష్ఠో భార్యయా సహ తదా చక్రే మతిం ధీమాన్ యాతుం స్వాశ్రమమాశ్రమీ

కోడలిప్రసంగం విని, వసిష్ఠుడు తన భార్యతో కలిసి, తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

కృచ్ఛ్రాత్సభార్యో భగవాన్ వసిష్ఠః స్వాశ్రమం క్షణాత్ అదృశ్యన్త్యా చ పుణ్యాత్మా సంవివేశ స చిన్తయన్

బహు కష్టపడి, వసిష్ఠుడు తన భార్యతో కలిసి తక్షణమే తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. పుణ్యాత్ముడైన వసిష్ఠుడు, ఎవరికీ కనిపించకుండా, ఆలోచిస్తూ లోపలికి ప్రవేశించాడు.

సా గర్భం పాలయామాస కథంచిన్మునిపుఙ్గవాః కులసంధారణార్థాయ శక్తిపత్నీ పతివ్రతా

శక్తి భార్య అయిన పతివ్రత, వంశాన్ని నిలబెట్టడానికి, ఏదో విధంగా తన గర్భాన్ని కాపాడింది, మహర్షులారా!

తతః సాసూత తనయం దశమే మాసి సుప్రభమ్ శక్తిపత్నీ యథా శక్తిం శక్తిమన్తమరున్ధతీ

తర్వాత, పదవ నెలలో శక్తి భార్యకు ఒక ప్రకాశవంతమైన కుమారుడు పుట్టాడు. అది అరుగంధతి తన శక్తికి తగినట్లుగా బలమైన కుమారుణ్ని కనినట్లు జరిగింది.

అసూత సా దితిర్విష్ణుం యథా స్వాహా గుహం సుతమ్ అగ్నిం యథారణిః పత్నీ శక్తేః సాక్షాత్పరాశరమ్

ఆమె దితి విష్ణువును కనినట్లుగా, స్వాహా కుమారుడైన గుహను కనినట్లుగా, అగ్ని భార్య అరణి నుండి కుమారుణ్ని కనినట్లుగా, శక్తి భార్య పరాశరుని కనింది.

యదా తదా శక్తిసూనుర్ అవతీర్ణో మహీతలే శక్తిస్త్యక్త్వా తదా దుఃఖం పితౄణాం సమతాం యయౌ

ఆ సమయంలో శక్తి కుమారుడు భూమిపై అవతరించగా, శక్తి తన బాధను విడిచి, పితృదేవతలతో సమాన స్థితిని పొందాడు.

భ్రాతృభిః సహ పుణ్యాత్మా ఆదిత్యైర్ ఇవ భాస్కరః రరాజ పితృలోకస్థో వాసిష్ఠో మునిపుఙ్గవాః

పితృలోకంలో వాసిష్ఠుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, ఆదిత్యుల మధ్య భాస్కరుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా, మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడిగా వెలిగాడు.

జగుస్తదా చ పితరో ననృతుశ్ చ పితామహాః ప్రపితామహాశ్ చ విప్రేన్ద్రా హ్య్ అవతీర్ణే పరాశరే

అప్పుడు పితృదేవతలు పాడారు, తాతలు, ప్రపితామహులు నాట్యం చేశారు, పరాశరుడు అవతరించడాన్ని చూసి బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు ఆనందించారు.

యే బ్రహ్మవాదినో భూమౌ ననృతుర్ దివి దేవతాః పుష్కరాద్యాశ్ చ ససృజుః పుష్పవర్షం చ ఖేచరాః

బ్రహ్మాన్ని వర్ణించే వారు భూమిపై నాట్యం చేశారు, దేవతలు ఆకాశంలో ఆనందించారు, పుష్కరుడు మొదలైన ఖేచరులు ఆకాశం నుండి పుష్పవర్షం కురిపించారు.

పురేషు రాక్షసానాం చ ప్రణాదం విషమం ద్విజాః ఆశ్రమస్థాశ్ చ మునయః సమూహుర్హర్షసంతతిమ్

రాక్షసుల పట్టణాల్లో ద్విజులు గొప్ప శబ్దాన్ని చేశారు, ఆశ్రమాల్లో ఉన్న మునులు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయారు.

అవతీర్ణో యథా హ్యణ్డాద్ భానుః సో ఽపి పరాశరః అదృశ్యన్త్యాశ్చతుర్వక్త్రో మేఘజాలాద్దివాకరః

ఎలా సూర్యుడు గుడ్డు నుండి అవతరించాడో, అలాగే పరాశరుడు కూడా వెలువడాడు. మేఘాల మధ్య నుండి నాలుగు ముఖాలవాడు ఎలా కనిపిస్తాడో, అలాగే పరాశరుడు వెలిగాడు.

సుఖం చ దుఃఖమభవద్ అదృశ్యన్త్యాస్తథా ద్విజాః దృష్ట్వా పుత్రం పతిం స్మృత్వా అరున్ధత్యా మునేస్తథా

ద్విజులారా, ఆ దృశ్యములో తల్లి తన కుమారుణ్ని చూసి, భర్తను గుర్తుచేసుకుని, అరుంధతి మునిపత్నిగా అనుభవించినట్లు సంతోషం, దుఃఖం రెండూ అనుభవించింది.

దృష్ట్వా చ తనయం బాలా పరాశరమతిద్యుతిమ్ లలాప విహ్వలా బాలా సన్నకణ్ఠీ పపాత చ

ఆ చిన్నది పరాశరుడనే తన ప్రకాశవంతమైన కుమారుణ్ని చూసి, హృదయం కలవరపడి, గొంతు నిండిపోయి ఏడ్చింది, నేలపై పడిపోయింది.

సా పరాశరమహో మహామతిం దేవదానవగణైశ్ చ పూజితమ్ జాతమాత్రమ్ అనఘం శుచిస్మితా బుధ్య సాశ్రునయనా లలాప చ

ఆమె స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో, కన్నీళ్లతో పరాశరుణ్ని—మహామతిని, పాపరహితుడిని, దేవదానవ గణాలచే పూజింపబడినవాడిని—పుట్టిన వెంటనే స్తుతించింది.

హా వసిష్ఠసుత కుత్రచిద్గతః పశ్య పుత్రమనఘం తవాత్మజమ్ త్యజ్య దీనవదనాం వనాన్తరే పుత్రదర్శనపరామిమాం ప్రభో

‘హాయ్ వసిష్ఠ కుమారా! ఎక్కడ ఉన్నా, నీ పాపరహిత కుమారుణ్ని చూడు. నన్ను, కుమారుణ్ని చూడాలని ఆకాంక్షతో వనంలో దుఃఖంతో ఉన్న నన్ను వదిలిపెట్టి పోయావు ప్రభూ!’

శక్తే స్వం చ సుతం పశ్య భ్రాతృభిః సహ షణ్ముఖమ్ యథా మహేశ్వరో ఽపశ్యత్ సగణో హృషితాననః

‘ఓ శక్తీ! నీవు నీ సోదరులతో కలసి ఉన్న ఆ షణ్ముఖుడైన కుమారుణ్ని చూడు. మహేశ్వరుడు తన గణాలతో ఆనందంగా తన కుమారుణ్ని చూసినట్లే నీవు చూడాలి.’

అథ తస్యాస్తదాలాపం వసిష్ఠో మునిసత్తమః శ్రుత్వా స్నుషామువాచేదం మా రోదీర్ ఇతి దుఃఖితః

ఆమె ఆవేదనను విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు తన కోడలిని దుఃఖంతో ఇలా అన్నాడు: ‘ఏడవకూడదు’.

ఆజ్ఞయా తస్య సా శోకం వసిష్ఠస్య కులాఙ్గనా త్యక్త్వా హ్యపాలయద్బాలం బాలా బాలమృగేక్షణా

వసిష్ఠుని ఆజ్ఞతో, ఆ వంశపు స్త్రీ తన దుఃఖాన్ని వదిలి, తాను చిన్నదైనా, మృగనయనమయిన కన్నులతో, ఆ బాలుణ్ని సంరక్షించింది.

దృష్ట్వా తామబలాం ప్రాహ మఙ్గలాభరణైర్ వినా ఆసీనామాకులాం సాధ్వీం బాష్పపర్యాకులేక్షణామ్

ఆ యువతిని మంగళాభరణాలు లేకుండా, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, విచారంగా కూర్చున్న సతీమణిని చూసి ఆయన మాట్లాడాడు.

అమ్బ మఙ్గలవిభూషణైర్ వినా దేహయష్టిరనఘే న శోభతే వక్తుమర్హసి తవాద్య కారణం చన్ద్రబింబరహితేవ శర్వరీ

‘తల్లీ! మంగళవస్త్రాలు లేకుండా నీ పవిత్రమైన శరీరం మెరుగు పడటం లేదు. నేడు దానికి కారణం ఏమిటో చెప్పాలి. చంద్రబింబం లేని రాత్రిలా కనిపిస్తున్నావు.’

మాతర్మాతః కథం త్యక్త్వా మఙ్గలాభరణాని వై ఆసీనా భర్తృహీనేవ వక్తుమర్హసి శోభనే

‘తల్లీ! నీవు మంగళాభరణాలు వేసుకోకుండా, భర్త లేని స్త్రీలా కూర్చున్నావు. అందమైనవాడివి, ఎందుకు అలా ఉన్నావో చెప్పాలి.’

అదృశ్యన్తీ తదా వాక్యం శ్రుత్వా తస్య సుతస్య సా న కించిద్ అబ్రవీత్ పుత్రం శుభం వా యది వేతరత్

అదృశ్యంతీ తన కుమారుడి మాటలు విని, ఏమీ మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, తన కుమారునికి ఏమీ చెప్పలేదు.

అదృశ్యన్తీం పునః ప్రాహ శాక్తేయో భగవాన్మమ మాతః కుత్ర మహాతేజాః పితా వద వదేతి తామ్

ఆ తర్వాత శక్తిపుత్రుడు అదృశ్యంతీని ఇలా అడిగాడు: 'అమ్మా! నా తండ్రి మహాశక్తివంతుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు చెప్పు, చెప్పు!' అని అడిగాడు.

శ్రుత్వా రురోద సా వాక్యం పుత్రస్యాతీవ విహ్వలా భక్షితో రక్షసా తాతస్ తవేతి నిపపాత చ

తన కుమారుని మాటలు విని, అదృశ్యంతీ ఎంతో బాధతో ఏడ్చింది. 'నీ తండ్రిని రాక్షసుడు తినేశాడు' అని చెప్పి, నేలపై పడిపోయింది.

శ్రుత్వా వసిష్ఠో ఽపి పపాత భూమౌ పౌత్రస్య వాక్యం స రుదన్దయాలుః అరున్ధతీ చాశ్రమవాసినస్తదా మునేర్వసిష్ఠస్య మునీశ్వరాశ్ చ

తన మనవడి మాటలు విని, వసిష్ఠుడు కూడా దయతో ఏడుస్తూ నేలపై పడిపోయాడు. అరుంధతీ, ఆశ్రమంలో ఉన్న మునులు, వసిష్ఠునితో ఉన్న మహర్షులు కూడా అలాగే చేశారు.

భక్షితో రక్షసా మాతుః పితా తవ ముఖాదితి శ్రుత్వా పరాశరో ధీమాన్ ప్రాహ చాస్రావిలేక్షణః

తల్లి నోటినుంచి తండ్రిని రాక్షసుడు తినేశాడని విని, తెలివైన పరాశరుడు కన్నీళ్ళతో ఇలా అన్నాడు.

అభ్యర్చ్య దేవదేవేశం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ క్షణేన మాతః పితరం దర్శయామీతి మే మతిః

'అమ్మా! దేవతల దేవుడైన పరమేశ్వరుని, మూడు లోకాలకు అధిపతిని పూజించి, క్షణంలోనే మన తండ్రిని నీకు చూపిస్తాను. ఇదే నా సంకల్పం.'