లిఙ్గపురాణమ్

భూరిశ్రవాః ప్రభుః శంభుః కృష్ణో గౌరస్తు పఞ్చమః కన్యా కీర్తిమతీ చైవ యోగమాతా ధృతవ్రతా

భూరిశ్రవ, ప్రభు శంభు, కృష్ణుడు, గౌరుడు ఐదవవాడు. కుమార్తె కీర్తిమతి, ఆమె ధృడవ్రతురాలు, యోగమాత.

జననీ బ్రహ్మదత్తస్య పత్నీ సా త్వనుహస్య చ శ్వేతః కృష్ణశ్ చ గౌరశ్ చ శ్యామో ధూమ్రస్తథారుణః

బ్రహ్మదత్తుని భార్య, అనుహుని భార్య కూడా, శ్వేతుడు, కృష్ణుడు, గౌరుడు, శ్యాముడు, ధూమ్రుడు, అరుణుడు అనే కుమారులను కనింది.

నీలో బాదరికశ్చైవ సర్వే చైతే పరాశరాః పరాశరాణామష్టౌ తే పక్షాః ప్రోక్తా మహాత్మనామ్

నీలుడు, బాదరికుడు కూడా పరాశరులు. వీరంతా పరాశరుల వంశస్థులు. పరాశర మహాత్ముల ఎనిమిది శాఖలు ఇవే.

అత ఊర్ధ్వం నిబోధధ్వమ్ ఇన్ద్రప్రమితిసంభవమ్ వసిష్ఠస్య కపిఞ్జల్యో ఘృతాచ్యాముదపద్యత

ఇప్పుడు ఇంద్రప్రమితి వంశాన్ని వినండి. వసిష్ఠునికి ఘృతాచీ నుండి కపింజలుడు పుట్టాడు.

త్రిమూర్తిర్యః సమాఖ్యాత ఇన్ద్రప్రమితిరుచ్యతే పృథోః సుతాయాం సమ్భూతో భద్రస్తస్యా భవద్వసుః

త్రిమూర్తి అని పిలవబడే వాడు ఇంద్రప్రమితి అని కూడా ప్రసిద్ధి. అతడు పృథువు కుమార్తె నుండి జన్మించాడు. ఆమెకు భద్రుడు పుట్టాడు. భద్రుని కుమారుడు వసువు.

ఉపమన్యుః సుతస్తస్య బహవో హ్యౌపమన్యవః మిత్రావరుణయోశ్చైవ కౌణ్డిన్యా యే పరిశ్రుతాః

వసువుకు ఉపమన్యుడు కుమారుడు. ఉపమన్యువుకు అనేక మంది సంతానం. మిత్రుడు, వరుణుడు వంశస్థులు అయిన ప్రసిద్ధ కౌండిన్యులు కూడా ఉన్నారు.

ఏకార్షేయాస్ తథా చాన్యే వాసిష్ఠా నామ విశ్రుతాః ఏతే పక్షా వసిష్ఠానాం స్మృతా దశ మహాత్మనామ్

ఇక ఎకార్షేయులు, ప్రసిద్ధ వసిష్ఠులు కూడా ఉన్నారు. వీరు వసిష్ఠ మహాత్ముల పది శాఖలు అని గుర్తించబడతారు.

ఇత్యేతే బ్రహ్మణః పుత్రా మానసా విశ్రుతా భువి భర్తారశ్ చ మహాభాగా ఏషాం వంశాః ప్రకీర్తితాః

ఇలా, బ్రహ్మదేవుని మనస్సులో పుట్టిన కుమారులు భూమిపై ప్రసిద్ధులు. వీరి గొప్ప వంశాలు వివరించబడ్డాయి.

త్రిలోకధారణే శక్తా దేవర్షికులసంభవాః తేషాం పుత్రాశ్ చ పౌత్రాశ్ చ శతశో ఽథ సహస్రశః

దేవర్షుల వంశాల్లో పుట్టిన వీరు మూడు లోకాలను మోయగల శక్తివంతులు. వీరి కుమారులు, మనవులు వందల, వేల సంఖ్యలో ఉన్నారు.

యైస్తు వ్యాప్తాస్త్రయో లోకాః సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః

వారి వల్ల మూడు లోకాలు సూర్యుని కిరణాలవలె వ్యాపించాయి.

కథం హి రక్షసా శక్తిర్ భక్షితః సో ఽనుజైః సహ వాసిష్ఠో వదతాం శ్రేష్ఠ సూత వక్తుమిహార్హసి

శక్తి తన సోదరులతో కలిసి రాక్షసుని చేత ఎలా భక్షించబడ్డాడో చెప్పు, వదతలందరిలో శ్రేష్ఠుడైన సూతా! ఈ విషయాన్ని ఇక్కడ వివరించాలి.

రాక్షసో రుధిరో నామ వసిష్ఠస్య సుతం పురా శక్తిం స భక్షయామాస శక్తేః శాపాత్సహానుజైః

రుధిరుడు అనే రాక్షసుడు ఒకసారి వసిష్ఠుని కుమారుడు శక్తిని, అతని సోదరులతో కలిసి, శక్తి శాపం వల్ల భక్షించాడు.

వసిష్ఠయాజ్యం విప్రేన్ద్రాస్ తదాదిశ్యైవ భూపతిమ్ కల్మాషపాదం రుధిరో విశ్వామిత్రేణ చోదితః

విశ్వామిత్రుని ప్రేరణతో, కల్మాషపాదుని ఆజ్ఞతో, రుధిరుడు వసిష్ఠుని యజ్ఞహవిని భక్షించాడు.

భక్షితః స ఇతి శ్రుత్వా వసిష్ఠస్తేన రక్షసా శక్తిః శక్తిమతాం శ్రేష్ఠో భ్రాతృభిః సహ ధర్మవిత్

శక్తి, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడు, తన సోదరులతో కలిసి ఆ రాక్షసుని చేత భక్షించబడ్డాడని విని వసిష్ఠుడు దుఃఖించాడు.

హా పుత్ర పుత్ర పుత్రేతి క్రన్దమానో ముహుర్ముహుః అరున్ధత్యా సహ మునిః పపాత భువి దుఃఖితః

'ఓ కుమారా! ఓ కుమారా!' అని మళ్లీ మళ్లీ విలపిస్తూ, అరుంధతితో కలిసి ఆ ముని భూమిపై పడిపోయాడు.

నష్టం కులమితి శ్రుత్వా మర్తుం చక్రే మతిం తదా స్మరన్పుత్రశతం చైవ శక్తిజ్యేష్ఠం చ శక్తిమాన్

తన వంశం నశించిందని విని, వంద మంది కుమారులను, శక్తిని—అందరిలో పెద్దవాడిని, శక్తిమంతుడిని—గుర్తు చేసుకుంటూ, చనిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

న తం వినాహం జీవిష్యే ఇతి నిశ్చిత్య దుఃఖితః

ఆయన దుఃఖంతో, 'అతడిని లేకుండా నేను బ్రతకను' అని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆరుహ్య మూర్ధానమ్ అజాత్మజో ఽసౌ తయాత్మవాన్ సర్వవిద్ ఆత్మవిచ్చ ధరాధరస్యైవ తదా ధరాయాం పపాత పత్న్యా సహ సాశ్రుదృష్టిః

అజన్ముడైన వాడు, సర్వజ్ఞుడు, ఆత్మవేత్త, తన భార్యతో కలిసి కొండపైకి ఎక్కి, కన్నీటి కన్నులతో భూమిపై పడిపోయాడు.

ధరాధరాత్తం పతితం ధరా తదా దధార తత్రాపి విచిత్రకణ్ఠీ కరాంబుజాభ్యాం కరిఖేలగామినీ రుదన్తమాదాయ రురోద సా చ

ఆయన కొండపై నుంచి పడిపోతుండగా, భూమి అతన్ని పట్టుకుంది. అక్కడే, అద్భుతమైన మెడ ఉన్న, ఏనుగు వలె నడిచే ఆమె, తన పద్మాకారమైన చేతులతో విలపిస్తున్న వసిష్ఠుని ఎత్తుకుని, తానే ఏడ్చింది.

తదా తస్య స్నుషా ప్రాహ పత్నీ శక్తేర్మహామునిమ్ వసిష్ఠం వదతాం శ్రేష్ఠం రుదన్తీ భయవిహ్వలా

ఆ సమయంలో శక్తి భార్య, వసిష్ఠ మహర్షికి, అందరిలో ఉత్తముడైన తన మామగారిని, భయంతో ఏడుస్తూ ఇలా అడిగింది.

భగవన్బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ తవ దేహమ్ ఇదం శుభమ్ పాలయస్వ విభో ద్రష్టుం తవ పౌత్రం మమాత్మజమ్

భగవంతుడా, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, ప్రభూ! నా కుమారుడిని, అంటే మీ మనవడిని చూడటానికి, ఈ పవిత్రమైన మీ శరీరాన్ని కాపాడుకోండి.

న త్యాజ్యం తవ విప్రేన్ద్ర దేహమేతత్సుశోభనమ్ గర్భస్థో మమ సర్వార్థసాధకః శక్తిజో యతః

విప్రేంద్రా! మీకు ఈ శరీరాన్ని వదిలిపెట్టడం తగదు. ఎందుకంటే, నా గర్భంలో ఉన్న శక్తి కుమారుడు అన్ని ఆశయాలను నెరవేర్చే వాడు.

ఏవముక్త్వాథ ధర్మజ్ఞా కరాభ్యాం కమలేక్షణా ఉత్థాప్య శ్వశురం నత్వా నేత్రే సంమృజ్య వారిణా

అలా చెప్పి, ధర్మాన్ని తెలిసిన కమలనయనురాలు తన మామగారిని చేతులతో లేపి, నమస్కరించి, నీటితో ఆయన కన్నీళ్లను తుడిచింది.

దుఃఖితాపి పరిత్రాతుం శ్వశురం దుఃఖితం తదా అరున్ధతీం చ కల్యాణీం ప్రార్థయామాస దుఃఖితామ్

తనకు ఎంత బాధ ఉన్నా, ఆ సమయంలో తన మామగారిని ఓదార్చేందుకు ప్రయత్నించింది. అంతేకాదు, బాధతో ఉన్న అరుంధతిని కూడా ప్రార్థించింది.

స్నుషావాక్యం తతః శ్రుత్వా వసిష్ఠ ఉత్థాయ భూతలాత్ సంజ్ఞామవాప్య చాలిఙ్గ్య సా పపాత సుదుఃఖితా

తన కోడలు మాటలు విని, వసిష్ఠుడు నేలపై నుండి లేచి, స్పృహను పొందాడు. ఆమెను ఆలింగనం చేయగా, ఆవిడ తీవ్రమైన దుఃఖంతో కూలిపోయింది.

అరున్ధతీ కరాభ్యాం తాం సంస్పృశ్యాస్రాకులేక్షణామ్ రురోద మునిశార్దూలో భార్యయా సుతవత్సలః

అరుంధతి కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన ఆవిడను చేతులతో తాకి, తన భార్యను కొడుకు లాగా ప్రేమించే మహర్షి వసిష్ఠుడు కూడా ఏడ్చాడు.

అథ నాభ్యంబుజే విష్ణోర్ యథా తస్యాశ్చతుర్ముఖః ఆసీనో గర్భశయ్యాయాం కుమార ఋచమాహ సః

అప్పుడు, విష్ణువు నాభికమలంలో బ్రహ్ముడు కూర్చున్నట్టు, ఆ గర్భంలో ఉన్న బాలుడు వేదమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాడు.

తతో నిశమ్య భగవాన్ వసిష్ఠ ఋచమాదరాత్ కేనోక్తమితి సంచిన్త్య తదాతిష్ఠత్సమాహితః

ఆ వేదమంత్రాన్ని వినగానే, వసిష్ఠ మహర్షి గౌరవంతో ఎవరు పలికారో ఆలోచిస్తూ, మనస్సును దానిపై కేంద్రీకరించాడు.

వ్యోమాఙ్గణస్థో ఽథ హరిః పుణ్డరీకనిభేక్షణః వసిష్ఠమాహ విశ్వాత్మా ఘృణయా స ఘృణానిధిః

ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో నిలబడి, పద్మాకారమైన కళ్లతో, జగత్తుకు ఆత్మ అయిన హరి, దయతో వసిష్ఠునితో మాట్లాడాడు.