స్వరాత్మానః సమాఖ్యాతాశ్ చాన్తరేశాః సమాసతః వైవస్వత ఋకారస్తు మనుః కృష్ణః సురేశ్వరః
స్వరమయులైన వారు, అంతరేశ్వరులు సంక్షిప్తంగా పేర్లు పొందారు. వారిలో వైవస్వతుడు, ఋకారుడు, మనువు, కృష్ణుడు, సురేశ్వరుడు ఉన్నారు.
సప్తమస్తస్య వక్ష్యామి యుగావర్తేషు యోగినః సమతీతేషు కల్పేషు తథా చానాగతేషు వై
ఈ యోగులలో ఏడవవారిని, గత కల్పాలలో, భవిష్యత్తు కల్పాలలో, యుగాల పరివర్తనలో వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
వారాహః సామ్ప్రతం జ్ఞేయః సప్తమాన్తరతః క్రమాత్ యోగావతారాంశ్ చ విభోః శిష్యాణాం సంతతిస్ తథా
ప్రస్తుతం ఏడవ అంతరంలో వరాహుడు గుర్తించాలి. అలాగే ప్రభువు యొక్క యోగావతారులు, ఆయన శిష్యుల వంశాలు కూడా తెలుసుకోవాలి.
సమ్ప్రేక్ష్య సర్వకాలేషు తథావర్తేషు యోగినామ్ ఆద్యే శ్వేతః కలౌ రుద్రః సుతారో మదనస్ తథా
అన్ని కాలాలలో, యోగుల యుగాలలో పరిశీలిస్తే, మొదటిలో శ్వేతుడు, కలియుగంలో రుద్రుడు, సుతారుడు, అలాగే మదనుడు ఉన్నారు.
సుహోత్రః కఙ్కణశ్చైవ లోకాక్షిర్ మునిసత్తమాః జైగీషవ్యో మహాతేజా భగవాన్ దధివాహనః
సుహోత్రుడు, కంకణుడు, లోకాక్షి మహర్షి, మహాతేజస్సుతో కూడిన జైగీషవ్యుడు, దధివాహనుడు కూడా ఉన్నారు.
ఋషభశ్ చ మునిర్ధీమాన్ ఉగ్రశ్చాత్రిః సుబాలకః గౌతమశ్చాథ భగవాన్ సర్వదేవనమస్కృతః
ఋషభుడు, ధీమంతుడు, ఉగ్రుడు, అత్రి, సుబాలకుడు, గౌతముడు, భగవంతుడు, దేవతలందరూ నమస్కరించే వాడు కూడా ఉన్నారు.
వేదశీర్షశ్ చ గోకర్ణో గుహావాసీ శిఖణ్డభృత్ జటామాల్యట్టహాసశ్ చ దారుకో లాఙ్గలీ తథా
వేదశీర్షుడు, గోకర్ణుడు, గుహావాసి, శిఖండాన్ని ధరించినవాడు, జటామాలీ, అట్టహాసుడు, దారుకుడు, లాంగలీ కూడా ఉన్నారు.
మహాకాయమునిః శూలీ దణ్డీ ముణ్డీశ్వరః స్వయమ్ సహిష్ణుః సోమశర్మా చ నకులీశో జగద్గురుః
మహాకాయముని, శూలిని, దండిని, ముండీశ్వరుడు, సహిష్ణువు, సోమశర్మ, జగద్గురువైన నకులీశుడు కూడా ఉన్నారు.
వైవస్వతే ఽన్తరే సమ్యక్ ప్రోక్తా హి పరమాత్మనః యోగాచార్యావతారా యే సర్వావర్తేషు సువ్రతాః
వైవస్వత మనువంతరంలో పరమాత్మయైన యోగాచార్య అవతారులు, అన్ని యుగాలలో మంచి వ్రతాలు పాటించినవారు వివరంగా చెప్పబడ్డారు.
వ్యాసాశ్చైవం మునిశ్రేష్ఠా ద్వాపరే ద్వాపరే త్విమే యోగేశ్వరాణాం చత్వారః శిష్యాః ప్రత్యేకమవ్యయాః
ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడు, మునిశ్రేష్ఠులు, అలాగే యోగేశ్వరుల నలుగురు శిష్యులు ఒక్కొక్కరుగా అవినాశివారు ఉన్నారు.
శ్వేతః శ్వేతశిఖణ్డీ చ శ్వేతాశ్వః శ్వేతలోహితః దున్దుభిః శతరూపశ్ చ ఋచీకః కేతుమాంస్ తథా
శ్వేతుడు, శ్వేతశిఖండీ, శ్వేతాశ్వుడు, శ్వేతలోహితుడు, దుండుభి, శతరూపుడు, ఋచీకుడు, అలాగే కేతుమాన్ ఉన్నారు.
విశోకశ్చ వికేశశ్ చ విపాశః పాపనాశనః సుముఖో దుర్ముఖశ్చైవ దుర్దమో దురతిక్రమః
విశోకుడు, వికేశుడు, విపాశుడు, పాపనాశనుడు, సుముఖుడు, దుర్ముఖుడు, దుర్దముడు, దురతిక్రముడు కూడా ఉన్నారు.
సనకశ్ చ సనన్దశ్ చ ప్రభుర్యశ్ చ సనాతనః ఋభుః సనత్కుమారశ్ చ సుధామా విరజాస్ తథా
సనకుడు, సనందుడు, ప్రభువు, సనాతనుడు, ఋభుడు, సనత్కుమారుడు, సుధామా, అలాగే విరజా ఉన్నారు.
శఙ్ఖపాద్ వైరజశ్చైవ మేఘః సారస్వతస్ తథా సువాహనో మునిశ్రేష్ఠో మేఘవాహో మహాద్యుతిః
శంఖపాదుడు, వైరజుడు, మేఘుడు, సారస్వతుడు, సువాహనుడు మునిశ్రేష్ఠుడు, మేఘవాహుడు మహాద్యుతితో ఉన్నారు.
కపిలశ్చాసురిశ్చైవ తథా పఞ్చశిఖో మునిః వాల్కలశ్ చ మహాయోగీ ధర్మాత్మానో మహౌజసః
కపిలుడు, ఆసురి, అలాగే ముని పంచశిఖుడు, వాల్కలుడు, మహాయోగి, ధర్మాత్ములు, మహౌజస్వులు కూడా ఉన్నారు.
పరాశరశ్ చ గర్గశ్ చ భార్గవశ్చాఙ్గిరాస్ తథా బలబన్ధుర్ నిరామిత్రః కేతుశృఙ్గస్తపోధనః
పరాశరుడు, గర్గుడు, భార్గవుడు, అలాగే ఆంగిరసుడు, బలబంధువు, నిరామిత్రుడు, కేతుశృంగుడు, తపోధనుడు కూడా ఉన్నారు.
లమ్బోదరశ్ చ లమ్బశ్చ లమ్బాక్షో లమ్బకేశకః సర్వజ్ఞః సమబుద్ధిశ్ చ సాధ్యః సర్వస్తథైవ చ
అతను లంబోదరుడు, లంబుడు, లంబాక్షుడు, లంబకేశుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, సమమైన మనసున్నవాడు, సాధ్యుడు, అలాగే సర్వుడు కూడా.
సుధామా కాశ్యపశ్చైవ వాసిష్ఠో విరజాస్ తథా అత్రిర్ దేవసదశ్చైవ శ్రవణో ఽథ శ్రవిష్ఠకః కుణిశ్ చ కుణిబాహుశ్ చ కుశరీరః కునేత్రకః
సుధామా, కాశ్యపుడు, వాసిష్ఠుడు, విరజా, అత్రి, దేవసదుడు, శ్రవణుడు, శ్రవిష్ఠకుడు, కుణి, కుణిబాహువు, కుశరీరుడు, కునేత్రకుడు.
కశ్యపో ఽప్యుశనాశ్చైవ చ్యవనో ఽథ బృహస్పతిః ఉతథ్యో వామదేవశ్ చ మహాయోగో మహాబలః
కాశ్యపుడు, ఉశనా, చ్యవనుడు, బృహస్పతి, ఉతథ్యుడు, వామదేవుడు, గొప్ప యోగి, మహాబలుడు.
వాచశ్రవాః సుధీకశ్చ శ్యావాశ్వశ్ చ యతీశ్వరః హిరణ్యనాభః కౌశల్యో లోగాక్షిః కుథుమిస్ తథా
వాచశ్రవా, సుధీకుడు, శ్యావాశ్వుడు, యతీశ్వరుడు, హిరణ్యనాభుడు, కౌశల్యుడు, లోగాక్షి, కుతుమి కూడా.
సుమన్తుర్బర్బరీ విద్వాన్ కబన్ధః కుశికంధరః ప్లక్షో దాల్భ్యాయణిశ్చైవ కేతుమాన్ గోపనస్ తథా
సుమంతుడు, జ్ఞానవంతుడైన బర్బరీ, కబంధుడు, కుశికంధరుడు, ప్లక్షుడు, దాల్భ్యాయణి, కేతుమాన్, అలాగే గోపనుడు.
భల్లావీ మధుపిఙ్గశ్చ శ్వేతకేతుస్తపోనిధిః ఉశికో బృహదశ్వశ్ చ దేవలః కవిరేవ చ
భల్లావీ, మధుపింగుడు, శ్వేతకేతు, తపస్సులో నిధి, ఉశికుడు, బృహదశ్వుడు, దేవలుడు, అలాగే కవి.
శాలిహోత్రో ఽగ్నివేశశ్చ యువనాశ్వః శరద్వసుః ఛగలః కుణ్డకర్ణశ్ చ కుమ్భశ్చైవ ప్రవాహకః
శాలిహోత్రుడు, అగ్నివేశుడు, యువనాశ్వుడు, శరద్వసుడు, చగలుడు, కుండకర్ణుడు, కుంభుడు, ప్రవాహకుడు.
ఉలూకో విద్యుతశ్చైవ మణ్డూకో హ్యాశ్వలాయనః అక్షపాదః కుమారశ్ చ ఉలూకో వత్స ఏవ చ
ఉలూకుడు, విద్యుత్, మండూకుడు, ఆశ్వలాయనుడు, అక్షపాదుడు, కుమారుడు, ఉలూకుడు, వత్సుడు కూడా.
కుశికశ్చైవ గర్భశ్ చ మిత్రః కౌరుష్య ఏవ చ శిష్యాస్త్వేతే మహాత్మానః సర్వావర్తేషు యోగినామ్
కుశికుడు, గర్భుడు, మిత్రుడు, కౌరుష్యుడు—ఇవారు అన్ని సంప్రదాయాల్లో యోగులలో మహాత్ములైన శిష్యులు.
విమలా బ్రహ్మభూయిష్ఠా జ్ఞానయోగపరాయణాః ఏతే పాశుపతాః సిద్ధా భస్మోద్ధూలితవిగ్రహాః
విమలులు, బ్రహ్మంలో స్థిరంగా ఉన్నవారు, జ్ఞానయోగ మార్గానికి నిబద్ధులైన వీరు, సిద్ధులైన పాశుపతులు, బస్మంతో కప్పబడ్డారు.
శిష్యాః ప్రశిష్యాశ్చైతేషాం శతశో ఽథ సహస్రశః ప్రాప్య పాశుపతం యోగం రుద్రలోకాయ సంస్థితాః
వారికి శిష్యులు, శిష్యుల శిష్యులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ పాశుపతయోగాన్ని సాధించి, రుద్ర లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.
దేవాదయః పిశాచాన్తాః పశవః పరికీర్తితాః తేషాం పతిత్వాత్సర్వేశో భవః పశుపతిః స్మృతః
దేవతల నుండి పిశాచుల వరకు అన్ని జీవులు పశువులుగా చెప్పబడ్డారు. వారందరికీ అధిపతిగా ఉన్నందున భవుడు పశుపతిగా పిలవబడతాడు.
తేన ప్రణీతో రుద్రేణ పశూనాం పతినా ద్విజాః యోగః పాశుపతో జ్ఞేయః పరావరవిభూతయే
ద్విజులారా! రుద్రుడు, పశువుల అధిపతి, ఈ పాశుపతయోగాన్ని స్థాపించాడు. ఇది పరమమైన, లఘువైన శక్తుల సాధన కోసం.
సంక్షేపతః ప్రవక్ష్యామి యోగస్థానాని సామ్ప్రతమ్ కల్పితాని శివేనైవ హితాయ జగతాం ద్విజాః
ద్విజులారా! ఇప్పుడు నేను సంక్షిప్తంగా యోగస్థానాలను వివరించబోతున్నాను. ఇవన్నీ శివుడు జగత్తు హితార్థంగా ఏర్పరిచాడు.