లిఙ్గపురాణమ్

శనైశ్చరం తథా స్థానం దేవశ్చాపి శనైశ్చరః బౌధం బుధస్తు స్వర్భానుః స్వర్భానుస్థానమాశ్రితః

శనైశ్చరుడు తన గృహంలోకి ప్రవేశించాడు, దేవుడు శనైశ్చరుడూ అలాగే. బుధుడు బౌధ గృహంలోకి, రాహువు రాహు గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.

నక్షత్రాణి చ సర్వాణి నక్షత్రాణి విశన్తి చ గృహాణ్యేతాని సర్వాణి జ్యోతీంషి సుకృతాత్మనామ్

అన్ని నక్షత్రాలు నక్షత్ర సమూహాల్లోకి చేరుతాయి; ఈ గ్రహాలు, ప్రకాశించే తారలు, సత్పురుషులకు చెందినవే.

కల్పాదౌ సమ్ప్రవృత్తాని నిర్మితాని స్వయంభువా స్థానాన్యేతాని తిష్ఠన్తి యావద్ ఆభూతసంప్లవమ్

కల్పం ఆరంభంలో స్వయంభువుడు వీటిని సృష్టించి నడిపించాడు; ఈ స్థానాలు సృష్టి లయం వరకు అలా నిలిచిపోతాయి.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు దేవస్థానాని తాని వై అభిమానినో ఽవతిష్ఠన్తే దేవాః స్థానం పునః పునః

ప్రతి మన్వంతరంలో ఇవే దేవతలకు నివాసస్థానాలు; గర్వంతో ఉన్న దేవతలు మళ్లీ మళ్లీ ఈ స్థానాలను ఆక్రమిస్తారు.

అతీతైస్తు సహైతాని భావ్యాభావ్యైః సురైః సహ వర్తన్తే వర్తమానైశ్ చ స్థానిభిస్తైః సురైః సహ

గతంలో ఉన్నవారితో పాటు, రాబోయే దేవతలతో, ఇంకా ప్రస్తుతం ఉన్న దేవతలతో కలిపి, ఈ స్థానాలు అలాగే కొనసాగుతుంటాయి.

అస్మిన్మన్వన్తరే చైవ గ్రహా వైమానికాః స్మృతాః వివస్వానదితేః పుత్రః సూర్యో వైవస్వతే ఽన్తరే

ఈ మన్వంతరంలో గ్రహాలను వైమానిక గ్రహాలు అంటారు; వివస్వాన్, అదితి కుమారుడైన సూర్యుడు, వైవస్వత మన్వంతరంలో ప్రసిద్ధుడు.

ద్యుతిమానృషిపుత్రస్తు సోమో దేవో వసుః స్మృతః శుక్రో దేవస్తు విజ్ఞేయో భార్గవో ఽసురయాజకః

ప్రకాశవంతమైన సోముడు ఋషిపుత్రుడిగా, వసువుగా దేవుడిగా పిలవబడతాడు; శుక్రుడు భృగుపుత్రుడిగా, అసురులను పూజించే దేవుడిగా గుర్తించబడతాడు.

బృహత్తేజాః స్మృతో దేవో దేవాచార్యో ఽఙ్గిరఃసుతః బుధో మనోహరశ్చైవ ఋషిపుత్రస్తు స స్మృతః

బృహస్పతి గొప్ప తేజస్సుతో, దేవతలకు గురువు, అంగిరసుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడు; బుధుడు ఆకర్షణీయంగా, మోహనంగా ఉండి, ఋషిపుత్రుడిగా గుర్తించబడతాడు.

శనైశ్చరో విరూపస్తు సంజ్ఞాపుత్రో వివస్వతః అగ్నిర్వికేశ్యాం జజ్ఞే తు యువాసౌ లోహితార్చిషః

శనైశ్చరుడు విచిత్రాకారుడిగా, సంజ్ఞా మరియు వివస్వతుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడు; అగ్ని వికేశిలో జన్మించి, యవ్వనంలో ఎర్ర జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తాడు.

నక్షత్రఋక్షనామిన్యో దాక్షాయణ్యస్తు తాః స్మృతాః స్వర్భానుః సింహికాపుత్రో భూతసంతాపనో ఽసురః

దక్షుని కుమార్తెలు నక్షత్రాలు, తారలు అని పిలవబడతారు; సింహికా కుమారుడైన స్వర్భాను భూతాలకు బాధను కలిగించే అసురుడు.

సోమర్క్షగ్రహసూర్యేషు కీర్తితాస్త్వభిమానినః స్థానాన్యేతాన్యథోక్తాని స్థానిన్యశ్చైవ దేవతాః

చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, సూర్యునిలో గర్వంతో ఉన్నవారు చెప్పబడ్డారు; ఈ స్థానాలు ముందుగా వివరించబడ్డాయి, అక్కడ దేవతలు కూడా స్థిరంగా ఉంటారు.

సౌరమ్ అగ్నిమయం స్థానం సహస్రాంశోర్వివస్వతః హిమాంశోస్తు స్మృతం స్థానమ్ అమ్మయం శుక్లమేవ చ

వివస్వతుని సౌరస్థానం అగ్నిమయం, సహస్ర కిరణాలతో ప్రకాశిస్తుంది; చంద్రుని స్థానం జలమయం, తెలుపు రంగులో ఉంటుంది.

ఆప్యం శ్యామం మనోజ్ఞం చ బుధరశ్మిగృహం స్మృతమ్ శుక్లస్యాప్యమ్మయం శుక్లం పదం షోడశరశ్మివత్

బుధుని గృహం జలమయం, నలుపు రంగులో, ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది; శుక్రుని స్థానం కూడా జలమయం, తెలుపు రంగులో, పదహారు కిరణాలతో ప్రకాశిస్తుంది.

నవరశ్మి తు భౌమస్య లోహితం స్థానమ్ ఉత్తమమ్ హరిద్రాభం బృహచ్చాపి షోడశార్చిర్బృహస్పతేః

భౌముని (అంగారకుడు) ఉత్తమ స్థానం ఎరుపు రంగులో, తొమ్మిది కిరణాలతో ఉంటుంది; బృహస్పతికి పసుపు రంగు, విశాలమైనది, పదహారు జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తుంది.

అష్టరశ్మిగృహం చాపి ప్రోక్తం కృష్ణం శనైశ్చరే స్వర్భానోస్తామసం స్థానం భూతసంతాపనాలయమ్

శనైశ్చరుని గృహం నలుపు రంగులో, ఎనిమిది కిరణాలతో ఉంటుంది; స్వర్భాను స్థానం చీకటిగా, భూతాలకు బాధను కలిగించే స్థలంగా ఉంటుంది.

విజ్ఞేయాస్తారకాః సర్వాస్ త్వ్ ఋషయస్త్వేకరశ్మయః ఆశ్రయాః పుణ్యకీర్తీనాం శుక్లాశ్చాపి స్వవర్ణతః

అన్ని తారలు ఋషులుగా, ఒక్కొక్కటి ఒక్క కిరణంతో ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి; అవి పుణ్యకీర్తి కలవారికి నివాసస్థానాలు, స్వభావానికి తగిన తెలుపు రంగులో ఉంటాయి.

ఘనతోయాత్మికా జ్ఞేయాః కల్పాదావేవ నిర్మితాః ఆదిత్యరశ్మిసంయోగాత్ సంప్రకాశాత్మికాః స్మృతాః

వీటిని ఘనమైన నీటితో కూడినవిగా, కల్పం ఆరంభంలో సృష్టించబడినవిగా తెలుసుకోవాలి; ఆది సూర్యుని కిరణాలతో కలిసినప్పుడు ప్రకాశవంతంగా మారుతాయని చెబుతారు.

నవయోజనసాహస్రో విష్కంభః సవితుః స్మృతః త్రిగుణస్తస్య విస్తారో మణ్డలస్య ప్రమాణతః

సవితృవు (సూర్యుడు) ఆధారం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెబుతారు; ఆ వలయ పరిమాణం మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ద్విగుణః సూర్యవిస్తారాద్ విస్తారః శశినః స్మృతః తుల్యస్తయోస్తు స్వర్భానుర్ భూత్వాధస్తాత్ప్రసర్పతి

చంద్రుని వ్యాప్తి సూర్యుని కంటే రెండింతలు ఎక్కువ; స్వర్భాను వీరిద్దరికీ సమానంగా ఉండి, వీరి కిందుగా సంచరిస్తాడు.

ఉద్ధృత్య పృథివీఛాయాం నిర్మితాం మణ్డలాకృతిమ్ స్వర్భానోస్తు బృహత్స్థానం తృతీయం యత్తమోమయమ్

భూమి నీడను పైకి తీసి, ఒక వృత్తాకార రూపాన్ని సృష్టించారు. ఆ మూడవ స్థానం, అంధకారంతో కూడిన స్వర్భాను యొక్క గొప్ప స్థానం.

ఆదిత్యాత్తచ్చ నిష్క్రమ్య సమం గచ్ఛతి పర్వసు ఆదిత్యమేతి సోమాచ్చ పునః సౌరేషు పర్వసు

ఆది సూర్యుని నుండి బయలుదేరి, పర్వకాలాల్లో సమంగా సంచరిస్తుంది. చంద్రుని నుండి సూర్యుని వద్దకు చేరి, మళ్లీ పర్వకాలాల్లో సౌరగ్రహాలవైపు వెళ్తుంది.

స్వర్భానుం నుదతే యస్మాత్ తస్మాత్స్వర్భానురుచ్యతే చన్ద్రస్య షోడశో భాగో భార్గవస్య విధీయతే

స్వర్భాను‌ను తాకి ముందుకు నడిపించేది కావడంతో దానికి స్వర్భాను అని పేరు వచ్చింది. చంద్రుని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగాన్ని భార్గవుడికి కేటాయించారు.

విష్కంభాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనాగ్రాత్ప్రమాణతః భార్గవాత్పాదహీనస్తు విజ్ఞేయో వై బృహస్పతిః

ఆ మండలాల పరిమాణం, ఆధారాల నుండి, యోజనాంతం వరకు కొలిచి, భార్గవుడి నుండి ఒక పాదం తక్కువగా ఉన్నది బృహస్పతి అని తెలుసుకోవాలి.

బృహస్పతేః పాదహీనౌ వక్రసౌరీ ఉభౌ స్మృతౌ విస్తారాన్మణ్డలాచ్చైవ పాదహీనస్తయోర్బుధః

బృహస్పతి నుండి ఒక పాదం తక్కువగా వక్రుడు, శనిగ్రహం ఇద్దరూ గుర్తించబడ్డారు. ఆ ఇద్దరి మండలాల పరిమాణం నుండి మరొక పాదం తక్కువగా ఉన్నది బుధుడు.

తారానక్షత్రరూపాణి వపుష్మన్తీహ యాని వై బుధేన తాని తుల్యాని విస్తారాన్మణ్డలాచ్చ వై

ఇక్కడ ఉన్న తారలు, నక్షత్రాల రూపాలు, ప్రకాశవంతంగా ఉండి, పరిమాణంలోను మండలాలలోను బుధునితో సమానంగా ఉంటాయి.

ప్రాయశశ్చన్ద్రయోగీని విద్యాదృక్షాణి తత్త్వవిత్ తారానక్షత్రరూపాణి హీనాని తు పరస్పరమ్

వాస్తవాన్ని తెలిసినవాడు, తారలు ఎక్కువగా చంద్రునితో కలిసే ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. తారలు, నక్షత్రాల రూపాలు పరస్పరం కొంత తక్కువగా ఉంటాయి.

శతాని పఞ్చ చత్వారి త్రీణి ద్వే చైవ యోజనే సర్వోపరి నికృష్టాని తారకామణ్డలాని తు

నాలుగు వందలు, మూడు వందలు, రెండు వందలు యోజనాలు—ఇవి అన్నింటికన్నా దిగువన ఉన్న తారామండలాలు.

యోజనాన్యర్ధమాత్రాణి తేభ్యో హ్రస్వం న విద్యతే ఉపరిష్టాత్త్రయస్తేషాం గ్రహాస్తే దూరసర్పిణః

వాటిలో అర యోజన కంటే తక్కువ పరిమాణం లేదు. వాటి పైన మూడు గ్రహాలు, చాలా దూరంగా సంచరిస్తూ ఉంటాయి.

సౌరో ఽఙ్గిరాశ్ చ వక్రశ్ చ జ్ఞేయా మన్దవిచారిణః పూర్వమేవ సమాఖ్యాతా గతిస్తేషాం యథాక్రమమ్

శనిగ్రహం, అంగిరసుడు, వక్రుడు—ఇవన్నీ మందంగా సంచరించే గ్రహాలుగా తెలుసుకోవాలి. వాటి గమనాలు ముందే వివరించబడ్డాయి.