లిఙ్గపురాణమ్

యథా ప్రభాకరో దీపో గృహమధ్యే ఽవలమ్బితః పార్శ్వత ఊర్ధ్వమ్ అధశ్చైవ తమో నాశయతే సమమ్

ఇంటి మధ్యలో వేలాడే దీపం, పక్కలు, పై, కింద అన్నీ సమంగా చీకటిని తొలగించేది ఎలా ఉంటుందో,

తద్వత్సహస్రకిరణో గ్రహరాజో జగత్ప్రభుః సూర్యో గోభిర్ జగత్ సర్వమ్ ఆదీపయతి సర్వతః

అలాగే, వెయ్యి కిరణాలతో ఉన్న గ్రహాధిపతి, జగత్ప్రభువు అయిన సూర్యుడు తన కాంతితో అన్ని వైపులా ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాడు.

రవే రశ్మిసహస్రం యత్ ప్రాఙ్మయా సముదాహృతమ్ తేషాం శ్రేష్ఠాః పునః సప్త రశ్మయో గ్రహయోనయః

నేను ముందుగా చెప్పిన సూర్యుని వెయ్యి కిరణాలలో, ఏడు కిరణాలు అత్యుత్తమమైనవి — అవే గ్రహాలకు మూలంగా ఉంటాయి.

సుషుమ్నో హరికేశశ్ చ విశ్వకర్మా తథైవ చ విశ్వవ్యచాః పునశ్చాద్యః సంనద్ధశ్ చ తతః పరః

సుషుమ్న, హరికేశ, విశ్వకర్మ, అలాగే విశ్వవ్యచా, ఆ తర్వాత ఆద్యుడు, సంనద్ధుడు, వీరి తరువాత పరుడు ఉన్నారు.

సర్వావసుః పునశ్చాన్యః స్వరాడన్యః ప్రకీర్తితః సుషుమ్నః సూర్యరశ్మిస్తు దక్షిణాం రాశిమ్ ఐధయత్

ఇంకొకరు సర్వావసు, స్వరాట్ అని కూడా పిలుస్తారు. సుషుమ్న అనే సూర్యకిరణం దక్షిణ దిశలోని రాశిని వెలిగించింది.

న్యగూర్ధ్వాధః ప్రచారో ఽస్య సుషుమ్నః పరికీర్తితః హరికేశః పురస్తాద్ యో ఋక్షయోనిః ప్రకీర్త్యతే

సుషుమ్న కిరణం పైకి, క్రిందకి, దిగువకి ప్రయాణిస్తుంది అని చెబుతారు. ముందున్న హరికేశుడు నక్షత్రాల మూలంగా పిలవబడతాడు.

దక్షిణే విశ్వకర్మా చ రశ్మిర్వర్ధయతే బుధమ్ విశ్వవ్యచాస్తు యః పశ్చాచ్ ఛుక్రయోనిః స్మృతో బుధైః

కుడివైపు ఉన్న విశ్వకర్ముడు బుధునికి కిరణాన్ని పెంచుతాడు. వెనుక ఉన్న విశ్వవ్యచా, జ్ఞానులు ఆయనను శుక్రుని మూలంగా గుర్తిస్తారు.

సంనద్ధశ్ చ తు యో రశ్మిః స యోనిర్ లోహితస్య తు షష్ఠః సర్వావసూ రశ్మిః స యోనిస్తు బృహస్పతేః

సంనద్ధుడు అనే కిరణం కుజుని మూలంగా ఉంటుంది. ఆరోది సర్వావసు కిరణం బృహస్పతికి మూలంగా ఉంటుంది.

శనైశ్చరం పునశ్ చాపి రశ్మిర్ ఆప్యాయతే స్వరాట్ ఏవం సూర్యప్రభావేన నక్షత్రగ్రహతారకాః

మళ్ళీ, ఆ కిరణం శనైశ్చరుడిని పోషిస్తుంది. ఇలాగే సూర్యుని ప్రభావంతో నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలు ప్రకాశిస్తాయి.

దృశ్యన్తే దివి తాః సర్వాః విశ్వం చేదం పునర్జగత్ న క్షీయన్తే యతస్తాని తస్మాన్నక్షత్రతా స్మృతా

ఈ నక్షత్రాలన్నీ ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి, ఈ జగత్తు అంతా కూడా అలాగే. అవి నశించవు కాబట్టి, వాటిని నక్షత్రాలు అంటారు.

క్షేత్రాణ్యేతాని సర్వాణి ఆతపన్తి గభస్తిభిః తేషాం క్షేత్రాణ్యథాదత్తే సూర్యో నక్షత్రతారకాః

ఈ క్షేత్రాలన్నీ తమ కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాయి. వాటి నుంచి సూర్యుడు నక్షత్రాలు, తారలు స్వీకరిస్తాడు.

చీర్ణేన సుకృతేనేహ సుకృతాన్తే గ్రహాశ్రయాః తారణాత్తారకా హ్యేతాః శుక్లత్వాచ్చైవ తారకాః

ఇక్కడ చేసిన మంచి పనుల ఫలితంగా, చివరికి వారు గ్రహాలలో స్థానం పొందుతారు. అవి దాటి పోతాయి కాబట్టి తారలు అంటారు, తెల్లగా ఉండటం వల్ల కూడా తారలు అంటారు.

దివ్యానాం పార్థివానాం చ నైశానాం చైవ సర్వశః ఆదానాన్నిత్యమాదిత్యస్ తేజసాం తమసామపి

దివ్యమైనవి, భౌమమైనవి, రాత్రి కనిపించేవి — ఇవన్నింటి కాంతిని, చీకటి ఉన్నవాటికీ సూర్యుడు ఎప్పుడూ స్వీకరిస్తాడు.

సవనే స్యన్దనే ఽర్థే చ ధాతుర్ ఏష విభాష్యతే సవనాత్తేజసో ఽపాం చ తేనాసౌ సవితా మతః

యజ్ఞంలో, ప్రయాణంలో ఉపయోగించే ఈ తత్త్వాన్ని ఇలా వివరించారు. నీటి కాంతిని తీసుకుంటాడు కాబట్టి, ఆయనను సవిత అని పిలుస్తారు.

బహులశ్చన్ద్ర ఇత్యేష హ్లాదనే ధాతురుచ్యతే శుక్లత్వే చామృతత్వే చ శీతత్వే చ విభావ్యతే

పూర్ణచంద్రుడు ఆనందాన్ని ఇచ్చే తత్త్వంగా పిలవబడతాడు. తెల్లదనంలో, అమృతత్వంలో, చల్లదనంలో ఆయనను గుర్తిస్తారు.

సూర్యాచన్ద్రమసోర్దివ్యే మణ్డలే భాస్వరే ఖగే జలతేజోమయే శుక్లే వృత్తకుంభనిభే శుభే

సూర్యుడు, చంద్రుడు ఉన్న ఆకాశంలో ప్రకాశవంతమైన, నీటి తత్త్వంతో కూడిన, తెల్లగా, వృత్తాకారంగా, మంచి గడిలా ఉన్న ఆ మండలాలు శుభకరంగా ఉంటాయి.

ఘనతోయాత్మకం తత్ర మణ్డలం శశినః స్మృతమ్ ఘనతేజోమయం శుక్లం మణ్డలం భాస్కరస్య తు

అక్కడ చంద్రుని మండలం ఘనమైన నీటి స్వభావంతో ఉంటుంది. సూర్యుని మండలం మాత్రం ఘనమైన కాంతితో, తెల్లగా, ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.

వసన్తి సర్వదేవాశ్ చ స్థానాన్యేతాని సర్వశః మన్వన్తరేషు సర్వేషు ఋక్షసూర్యగ్రహాశ్రయాః

ఈ స్థలాల్లో దేవతలందరూ నివసిస్తారు. ప్రతి మన్వంతరంలో వారు నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలపై ఆధారపడి ఉంటారు.

తేన గ్రహా గృహాణ్యేవ తదాఖ్యాస్తే భవన్తి చ సౌరం సూర్యో ఽవిశత్స్థానం సౌమ్యం సోమస్తథైవ చ

అందువల్ల గ్రహాలను గృహాలు అని కూడా అంటారు. సూర్యుడు సౌర గృహంలోకి ప్రవేశించాడు, అలాగే చంద్రుడు సోమ గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.

శౌక్రం శుక్రో ఽవిశత్స్థానం షోడశార్చిః ప్రతాపవాన్ బృహద్ బృహస్పతిశ్చైవ లోహితశ్చైవ లోహితమ్

శుక్రుడు తన గృహంలోకి ప్రవేశించాడు, అతని వద్ద పదహారు కిరణలు ప్రకాశిస్తున్నాయి. బృహస్పతి తన గృహంలోకి, కుజుడు తన గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.

శనైశ్చరం తథా స్థానం దేవశ్చాపి శనైశ్చరః బౌధం బుధస్తు స్వర్భానుః స్వర్భానుస్థానమాశ్రితః

శనైశ్చరుడు తన గృహంలోకి ప్రవేశించాడు, దేవుడు శనైశ్చరుడూ అలాగే. బుధుడు బౌధ గృహంలోకి, రాహువు రాహు గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.

నక్షత్రాణి చ సర్వాణి నక్షత్రాణి విశన్తి చ గృహాణ్యేతాని సర్వాణి జ్యోతీంషి సుకృతాత్మనామ్

అన్ని నక్షత్రాలు నక్షత్ర సమూహాల్లోకి చేరుతాయి; ఈ గ్రహాలు, ప్రకాశించే తారలు, సత్పురుషులకు చెందినవే.

కల్పాదౌ సమ్ప్రవృత్తాని నిర్మితాని స్వయంభువా స్థానాన్యేతాని తిష్ఠన్తి యావద్ ఆభూతసంప్లవమ్

కల్పం ఆరంభంలో స్వయంభువుడు వీటిని సృష్టించి నడిపించాడు; ఈ స్థానాలు సృష్టి లయం వరకు అలా నిలిచిపోతాయి.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు దేవస్థానాని తాని వై అభిమానినో ఽవతిష్ఠన్తే దేవాః స్థానం పునః పునః

ప్రతి మన్వంతరంలో ఇవే దేవతలకు నివాసస్థానాలు; గర్వంతో ఉన్న దేవతలు మళ్లీ మళ్లీ ఈ స్థానాలను ఆక్రమిస్తారు.

అతీతైస్తు సహైతాని భావ్యాభావ్యైః సురైః సహ వర్తన్తే వర్తమానైశ్ చ స్థానిభిస్తైః సురైః సహ

గతంలో ఉన్నవారితో పాటు, రాబోయే దేవతలతో, ఇంకా ప్రస్తుతం ఉన్న దేవతలతో కలిపి, ఈ స్థానాలు అలాగే కొనసాగుతుంటాయి.

అస్మిన్మన్వన్తరే చైవ గ్రహా వైమానికాః స్మృతాః వివస్వానదితేః పుత్రః సూర్యో వైవస్వతే ఽన్తరే

ఈ మన్వంతరంలో గ్రహాలను వైమానిక గ్రహాలు అంటారు; వివస్వాన్, అదితి కుమారుడైన సూర్యుడు, వైవస్వత మన్వంతరంలో ప్రసిద్ధుడు.

ద్యుతిమానృషిపుత్రస్తు సోమో దేవో వసుః స్మృతః శుక్రో దేవస్తు విజ్ఞేయో భార్గవో ఽసురయాజకః

ప్రకాశవంతమైన సోముడు ఋషిపుత్రుడిగా, వసువుగా దేవుడిగా పిలవబడతాడు; శుక్రుడు భృగుపుత్రుడిగా, అసురులను పూజించే దేవుడిగా గుర్తించబడతాడు.

బృహత్తేజాః స్మృతో దేవో దేవాచార్యో ఽఙ్గిరఃసుతః బుధో మనోహరశ్చైవ ఋషిపుత్రస్తు స స్మృతః

బృహస్పతి గొప్ప తేజస్సుతో, దేవతలకు గురువు, అంగిరసుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడు; బుధుడు ఆకర్షణీయంగా, మోహనంగా ఉండి, ఋషిపుత్రుడిగా గుర్తించబడతాడు.

శనైశ్చరో విరూపస్తు సంజ్ఞాపుత్రో వివస్వతః అగ్నిర్వికేశ్యాం జజ్ఞే తు యువాసౌ లోహితార్చిషః

శనైశ్చరుడు విచిత్రాకారుడిగా, సంజ్ఞా మరియు వివస్వతుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడు; అగ్ని వికేశిలో జన్మించి, యవ్వనంలో ఎర్ర జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తాడు.