లిఙ్గపురాణమ్

ద్యుతిర్ద్యుతిమతాం కృత్స్నం యత్తేజః సర్వలౌకికమ్ సర్వాత్మా సర్వలోకేశో మహాదేవః ప్రజాపతిః

ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రకాశవంతుల కాంతి, నీ లోకపు కాంతి, సమస్తానికి ఆత్మ, అన్ని లోకాల అధిపతి — మహాదేవుడు, ప్రాణుల కర్త.

సూర్య ఏవ త్రిలోకేశో మూలం పరమదైవతమ్ తతః సంజాయతే సర్వం తత్రైవ ప్రవిలీయతే

సూర్యుడే మూడు లోకాలకు ప్రభువు, పరమమైన మూలదైవం. అన్ని వస్తువులు ఆయన నుండే పుట్టి, చివరికి ఆయనలోనే లయమవుతాయి.

భావాభావౌ హి లోకానామ్ ఆదిత్యాన్నిఃసృతౌ పురా అవిజ్ఞేయో గ్రహో విప్రా దీప్తిమాన్సుప్రభో రవిః

ప్రపంచాల ఉద్భవం, లయము మొదటగా ఆదిత్యుని నుండే జరుగుతాయి. బ్రాహ్మణులారా, ఆ గ్రహాన్ని తెలుసుకోవడం సులభం కాదు — రవి ప్రకాశవంతుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్నవాడు.

అత్ర గచ్ఛన్తి నిధనం జాయన్తే చ పునః పునః క్షణా ముహూర్తా దివసా నిశాః పక్షాశ్ చ కృత్స్నశః

ఇక్కడ క్షణాలు, ముహూర్తాలు, పగలు, రాత్రులు, పక్షాలు అన్నీ అంతమై, మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంటాయి.

మాసాః సంవత్సరశ్చైవ ఋతవో ఽథ యుగాని చ తదాదిత్యాదృతే హ్యేషా కాలసంఖ్యా న విద్యతే

నెలలు, సంవత్సరాలు, ఋతువులు, యుగాలు — ఇవన్నీ సూర్యుడు లేకుండా కాలాన్ని లెక్కించటం అసాధ్యం.

కాలాదృతే న నియమో న దీక్షా నాహ్నికక్రమః ఋతూనాం చ విభాగశ్ చ పుష్పం మూలం ఫలం కుతః

కాలం లేకుండా నియమం ఉండదు, దీక్ష ఉండదు, రోజువారీ క్రమం ఉండదు; ఋతువుల విభాగం, పువ్వు, మూలం, ఫలం కూడా ఉండవు.

కుతః సస్యవినిష్పత్తిస్ తృణౌషధిగణో ఽపి చ అభావో వ్యవహారాణాం జన్తూనాం దివి చేహ చ

పంటలు పండటం, గడ్డి, ఔషధాలు పెరగటం ఎలా సాధ్యం? కాలం లేకుండా జీవులకు ఇక్కడా, స్వర్గంలోనూ జీవితం ఉండదు.

జగత్ప్రతాపనమృతే భాస్కరం రుద్రరూపిణమ్ స ఏష కాలశ్చాగ్నిశ్ చ ద్వాదశాత్మా ప్రజాపతిః

భాస్కరుడు, రుద్రుని స్వరూపంగా, ప్రపంచాన్ని వేడిచేసే సూర్యుడు లేకుండా ప్రకాశం ఉండదు. ఆయనే కాలం, అగ్ని, పన్నెండు రూపాల కర్త.

తపత్యేష ద్విజశ్రేష్ఠాస్ త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ స ఏష తేజసాం రాశిః సమస్తః సార్వలౌకికః

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఆయనే మూడు లోకాలను, చలించేవాటిని, అచలాలను తపించేవాడు. ఆయనే సమస్త లోకాలలో ప్రకాశం పరచిన తేజస్సు సముదాయం.

ఉత్తమం మార్గమాస్థాయ రాత్ర్యహోభిర్ ఇదం జగత్ పార్శ్వత ఊర్ధ్వమ్ అధశ్ చైవ తాపయత్యేష సర్వశః

అత్యుత్తమ మార్గాన్ని ఎంచుకొని, పగలు రాత్రి ఈ జగత్తును పక్కలు, పైభాగం, కింద భాగం అన్నీ పూర్తిగా వేడిచేస్తాడు.

యథా ప్రభాకరో దీపో గృహమధ్యే ఽవలమ్బితః పార్శ్వత ఊర్ధ్వమ్ అధశ్చైవ తమో నాశయతే సమమ్

ఇంటి మధ్యలో వేలాడే దీపం, పక్కలు, పై, కింద అన్నీ సమంగా చీకటిని తొలగించేది ఎలా ఉంటుందో,

తద్వత్సహస్రకిరణో గ్రహరాజో జగత్ప్రభుః సూర్యో గోభిర్ జగత్ సర్వమ్ ఆదీపయతి సర్వతః

అలాగే, వెయ్యి కిరణాలతో ఉన్న గ్రహాధిపతి, జగత్ప్రభువు అయిన సూర్యుడు తన కాంతితో అన్ని వైపులా ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాడు.

రవే రశ్మిసహస్రం యత్ ప్రాఙ్మయా సముదాహృతమ్ తేషాం శ్రేష్ఠాః పునః సప్త రశ్మయో గ్రహయోనయః

నేను ముందుగా చెప్పిన సూర్యుని వెయ్యి కిరణాలలో, ఏడు కిరణాలు అత్యుత్తమమైనవి — అవే గ్రహాలకు మూలంగా ఉంటాయి.

సుషుమ్నో హరికేశశ్ చ విశ్వకర్మా తథైవ చ విశ్వవ్యచాః పునశ్చాద్యః సంనద్ధశ్ చ తతః పరః

సుషుమ్న, హరికేశ, విశ్వకర్మ, అలాగే విశ్వవ్యచా, ఆ తర్వాత ఆద్యుడు, సంనద్ధుడు, వీరి తరువాత పరుడు ఉన్నారు.

సర్వావసుః పునశ్చాన్యః స్వరాడన్యః ప్రకీర్తితః సుషుమ్నః సూర్యరశ్మిస్తు దక్షిణాం రాశిమ్ ఐధయత్

ఇంకొకరు సర్వావసు, స్వరాట్ అని కూడా పిలుస్తారు. సుషుమ్న అనే సూర్యకిరణం దక్షిణ దిశలోని రాశిని వెలిగించింది.

న్యగూర్ధ్వాధః ప్రచారో ఽస్య సుషుమ్నః పరికీర్తితః హరికేశః పురస్తాద్ యో ఋక్షయోనిః ప్రకీర్త్యతే

సుషుమ్న కిరణం పైకి, క్రిందకి, దిగువకి ప్రయాణిస్తుంది అని చెబుతారు. ముందున్న హరికేశుడు నక్షత్రాల మూలంగా పిలవబడతాడు.

దక్షిణే విశ్వకర్మా చ రశ్మిర్వర్ధయతే బుధమ్ విశ్వవ్యచాస్తు యః పశ్చాచ్ ఛుక్రయోనిః స్మృతో బుధైః

కుడివైపు ఉన్న విశ్వకర్ముడు బుధునికి కిరణాన్ని పెంచుతాడు. వెనుక ఉన్న విశ్వవ్యచా, జ్ఞానులు ఆయనను శుక్రుని మూలంగా గుర్తిస్తారు.

సంనద్ధశ్ చ తు యో రశ్మిః స యోనిర్ లోహితస్య తు షష్ఠః సర్వావసూ రశ్మిః స యోనిస్తు బృహస్పతేః

సంనద్ధుడు అనే కిరణం కుజుని మూలంగా ఉంటుంది. ఆరోది సర్వావసు కిరణం బృహస్పతికి మూలంగా ఉంటుంది.

శనైశ్చరం పునశ్ చాపి రశ్మిర్ ఆప్యాయతే స్వరాట్ ఏవం సూర్యప్రభావేన నక్షత్రగ్రహతారకాః

మళ్ళీ, ఆ కిరణం శనైశ్చరుడిని పోషిస్తుంది. ఇలాగే సూర్యుని ప్రభావంతో నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలు ప్రకాశిస్తాయి.

దృశ్యన్తే దివి తాః సర్వాః విశ్వం చేదం పునర్జగత్ న క్షీయన్తే యతస్తాని తస్మాన్నక్షత్రతా స్మృతా

ఈ నక్షత్రాలన్నీ ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి, ఈ జగత్తు అంతా కూడా అలాగే. అవి నశించవు కాబట్టి, వాటిని నక్షత్రాలు అంటారు.

క్షేత్రాణ్యేతాని సర్వాణి ఆతపన్తి గభస్తిభిః తేషాం క్షేత్రాణ్యథాదత్తే సూర్యో నక్షత్రతారకాః

ఈ క్షేత్రాలన్నీ తమ కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాయి. వాటి నుంచి సూర్యుడు నక్షత్రాలు, తారలు స్వీకరిస్తాడు.

చీర్ణేన సుకృతేనేహ సుకృతాన్తే గ్రహాశ్రయాః తారణాత్తారకా హ్యేతాః శుక్లత్వాచ్చైవ తారకాః

ఇక్కడ చేసిన మంచి పనుల ఫలితంగా, చివరికి వారు గ్రహాలలో స్థానం పొందుతారు. అవి దాటి పోతాయి కాబట్టి తారలు అంటారు, తెల్లగా ఉండటం వల్ల కూడా తారలు అంటారు.

దివ్యానాం పార్థివానాం చ నైశానాం చైవ సర్వశః ఆదానాన్నిత్యమాదిత్యస్ తేజసాం తమసామపి

దివ్యమైనవి, భౌమమైనవి, రాత్రి కనిపించేవి — ఇవన్నింటి కాంతిని, చీకటి ఉన్నవాటికీ సూర్యుడు ఎప్పుడూ స్వీకరిస్తాడు.

సవనే స్యన్దనే ఽర్థే చ ధాతుర్ ఏష విభాష్యతే సవనాత్తేజసో ఽపాం చ తేనాసౌ సవితా మతః

యజ్ఞంలో, ప్రయాణంలో ఉపయోగించే ఈ తత్త్వాన్ని ఇలా వివరించారు. నీటి కాంతిని తీసుకుంటాడు కాబట్టి, ఆయనను సవిత అని పిలుస్తారు.

బహులశ్చన్ద్ర ఇత్యేష హ్లాదనే ధాతురుచ్యతే శుక్లత్వే చామృతత్వే చ శీతత్వే చ విభావ్యతే

పూర్ణచంద్రుడు ఆనందాన్ని ఇచ్చే తత్త్వంగా పిలవబడతాడు. తెల్లదనంలో, అమృతత్వంలో, చల్లదనంలో ఆయనను గుర్తిస్తారు.

సూర్యాచన్ద్రమసోర్దివ్యే మణ్డలే భాస్వరే ఖగే జలతేజోమయే శుక్లే వృత్తకుంభనిభే శుభే

సూర్యుడు, చంద్రుడు ఉన్న ఆకాశంలో ప్రకాశవంతమైన, నీటి తత్త్వంతో కూడిన, తెల్లగా, వృత్తాకారంగా, మంచి గడిలా ఉన్న ఆ మండలాలు శుభకరంగా ఉంటాయి.

ఘనతోయాత్మకం తత్ర మణ్డలం శశినః స్మృతమ్ ఘనతేజోమయం శుక్లం మణ్డలం భాస్కరస్య తు

అక్కడ చంద్రుని మండలం ఘనమైన నీటి స్వభావంతో ఉంటుంది. సూర్యుని మండలం మాత్రం ఘనమైన కాంతితో, తెల్లగా, ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.

వసన్తి సర్వదేవాశ్ చ స్థానాన్యేతాని సర్వశః మన్వన్తరేషు సర్వేషు ఋక్షసూర్యగ్రహాశ్రయాః

ఈ స్థలాల్లో దేవతలందరూ నివసిస్తారు. ప్రతి మన్వంతరంలో వారు నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలపై ఆధారపడి ఉంటారు.

తేన గ్రహా గృహాణ్యేవ తదాఖ్యాస్తే భవన్తి చ సౌరం సూర్యో ఽవిశత్స్థానం సౌమ్యం సోమస్తథైవ చ

అందువల్ల గ్రహాలను గృహాలు అని కూడా అంటారు. సూర్యుడు సౌర గృహంలోకి ప్రవేశించాడు, అలాగే చంద్రుడు సోమ గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.