లిఙ్గపురాణమ్

సహస్రపాదసౌ వహ్నిర్ వృత్తకుమ్భనిభః స్మృతః ఆదత్తే స తు నాడీనాం సహస్రేణ సమన్తతః

ఆ అగ్ని వెయ్యి కాళ్లు కలిగి, వృత్తాకారమైన మట్టికుండలా ఉంటుంది. అది అన్ని వైపులా వెయ్యి నాళాల ద్వారా ఆకర్షిస్తుంది.

నాదేయీశ్చైవ సాముద్రీః కూపాశ్చైవ తథా ఘనాః స్థావరా జఙ్గమాశ్చైవ వాపీకుల్యాదికా అపః

ఆ నాళాలు సముద్రపు ప్రవాహాలు, బావులు, మేఘాలు, స్థిరమైనవి, చలించే నీరు, చెరువులు, వాగులు మొదలైనవే.

తస్య రశ్మిసహస్రం తచ్ ఛీతవర్షోష్ణనిఃస్రవమ్ తాసాం చతుఃశతా నాడ్యో వర్షన్తే చిత్రమూర్తయః

దాని వెయ్యి కిరణాలు చల్లదనం, వర్షం, వేడిని విడుదల చేస్తాయి. వాటిలో నలభై నాళాలు విచిత్రమైన రూపాలతో వర్షాన్ని కురిపిస్తాయి.

భజనాశ్చైవ మాల్యాశ్ చ కేతనాః పతనాస్ తథా అమృతా నామతః సర్వా రశ్మయో వృష్టిసర్జనాః

వాటిని పాత్రలు, హారాలు, జండాలు, జలపాతాలు అని అంటారు. వర్షాన్ని కురిపించే అన్ని కిరణాలు అమృతం అనే పేరుతో పిలవబడతాయి.

హిమోద్వహాశ్ చ తా నాడ్యో రశ్మయస్ త్రిశతాః పునః రేశా మేఘాశ్ చ వాత్స్యాశ్ చ హ్లాదిన్యో హిమసర్జనాః

వాటిలో మూడువందల నాళాలు మంచును మోసుకెళ్లే కిరణాలు. వాటిలో దారాలు, మేఘాలు, వానలు ఉంటాయి. ఇవి చల్లదనం కలిగించి మంచును కురిపిస్తాయి.

చన్ద్రభా నామతః సర్వా పీతాభాశ్ చ గభస్తయః శుక్లాశ్ చ కకుభాశ్చైవ గావో విశ్వభృతస్ తథా

అన్ని కిరణాలు చంద్రకాంతి అనే పేరుతో పిలవబడతాయి. పసుపు రంగు కిరణాలు, తెల్లటి కిరణాలు, దిక్కులు, విశ్వాన్ని పోషించే ఆవులు కూడా అలాగే పిలవబడతాయి.

శుక్లాస్తా నామతః సర్వాస్ త్రిశతీర్ఘర్మసర్జనాః సోమో బిభర్తి తాభిస్తు మనుష్యపితృదేవతాః

అన్ని తెల్లటి కిరణాలు మూడువందల ఘర్మ కిరణాలుగా పిలవబడతాయి. వాటివల్ల చంద్రుడు మనుషులు, పితృదేవతలు, దేవతలను పోషిస్తాడు.

మనుష్యానౌషధేనేహ స్వధయా చ పితౄనపి అమృతేన సురాన్ సర్వాంస్ తిసృభిస్ తర్పయత్యసౌ

ఇక్కడ, ఆయుర్వేద మొక్కలతో మనుష్యులను, స్వధాతో పితృదేవతలను, అమృతంతో దేవతలందరినీ ఆయన తృప్తిపరచుతాడు.

వసన్తే చైవ గ్రీష్మే చ శతైః స తపతే త్రిభిః వర్షాస్వథో శరది చ చతుర్భిః సంప్రవర్షతి

వసంతంలో, గ్రీష్మంలో ఆయన మూడు వందల కిరణాలతో వేడిమిని ఇస్తాడు; వర్షాకాలంలో, శరదృతువులో నాలుగు వందల కిరణాలతో వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు.

హేమన్తే శిశిరే చైవ హిమముత్సృజతే త్రిభిః ఇన్ద్రో ధాతా భగః పూషా మిత్రో ఽథ వరుణో ఽర్యమా

హేమంతంలో, శిశిరంలో ఆయన మూడు కిరణాలతో మంచును విడిచిపెడతాడు. ఇంద్రుడు, ధాత, భగ, పూష, మిత్ర, వరుణుడు, అర్యమా అని పిలుస్తారు.

అంశుర్ వివస్వాంస్త్వష్టా చ పర్జన్యో విష్ణురేవ చ వరుణో మాఘమాసే తు సూర్య ఏవ తు ఫాల్గునే

అంశు, వివస్వాన్, త్వష్ట, పర్జన్యుడు, విష్ణువు, మాఘమాసంలో వరుణుడు, ఫాల్గుణంలో సూర్యుడు అని చెప్పబడతారు.

చైత్రే మాసి భవేదంశుర్ ధాతా వైశాఖతాపనః జ్యేష్ఠే మాసి భవేదిన్ద్ర ఆషాఢే చార్యమా రవిః

చైత్రమాసంలో అంశు, వైశాఖంలో ధాతా తాపాన్ని ఇస్తాడు, జ్యేష్ఠంలో ఇంద్రుడు, ఆషాఢంలో అర్యమా, రవి అని పిలుస్తారు.

వివస్వాన్ శ్రావణే మాసి ప్రౌష్ఠపదే భగః స్మృతః పర్జన్యో ఽశ్వయుజే మాసి త్వష్టా వై కార్తికే రవిః

శ్రావణమాసంలో వివస్వాన్, ప్రౌష్ఠపదంలో భగుడు, ఆశ్వయుజంలో పర్జన్యుడు, కార్తికంలో త్వష్ట, రవి అని గుర్తించబడతారు.

మార్గశీర్షే భవేన్మిత్రః పౌషే విష్ణుః సనాతనః పఞ్చరశ్మిసహస్రాణి వరుణస్యార్కకర్మణి

మార్గశిరంలో మిత్రుడు, పౌష్యంలో శాశ్వతుడు అయిన విష్ణువు, వరుణుని సూర్యకర్మలో ఐదు వేల కిరణాలుంటాయి.

షడ్భిః సహస్రైః పూషా తు దేవో ఽంశుః సప్తభిస్ తథా ధాతాష్టభిః సహస్రైస్తు నవభిస్తు శతక్రతుః

పూషుడు ఆరు వేల కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు, అంశు దేవుడు ఏడు వేల కిరణాలతో, ధాతా ఎనిమిది వేల కిరణాలతో, శతక్రతువు తొమ్మిది వేల కిరణాలతో వెలుగుతాడు.

వివస్వాన్ దశభిర్ యాతి యాత్యేకాదశభిర్ భగః సప్తభిస్తపతే మిత్రస్ త్వష్టా చైవాష్టభిః స్మృతః

వివస్వాన్ పది కిరణాలతో ప్రయాణిస్తాడు; భగుడు పదకొండు కిరణాలతో, మిత్రుడు ఏడు కిరణాలతో వేడిమిని ఇస్తాడు; త్వష్ట ఎనిమిది కిరణాలతో గుర్తించబడతాడు.

అర్యమా దశభిర్ యాతి పర్జన్యో నవభిస్ తథా షడ్భీ రశ్మిసహస్రైస్తు విష్ణుస్తపతి మేదినీమ్

అర్యమా పది కిరణాలతో సాగుతాడు; పర్జన్యుడు తొమ్మిది కిరణాలతో, విష్ణువు ఆరు వేల కిరణాలతో భూమిని వేడిగా చేస్తాడు.

వసంతే కపిలః సూర్యో గ్రీష్మే కాఞ్చనసప్రభః శ్వేతో వర్షాసు వర్ణేన పాణ్డుః శరది భాస్కరః

వసంతంలో సూర్యుడు గోధుమవర్ణంగా ఉంటాడు; గ్రీష్మంలో బంగారు ప్రకాశంతో మెరిసిపోతాడు; వర్షాకాలంలో తెల్లగా, శరదృతువులో పాండురంగా కనిపిస్తాడు.

హేమన్తే తామ్రవర్ణస్తు శిశిరే లోహితో రవిః ఇతి వర్ణాః సమాఖ్యాతా మయా సూర్యసముద్భవాః

హేమంతంలో ఆయన తామ్రవర్ణంగా, శిశిరంలో ఎరుపు రంగులో ఉంటాడు. ఇలా సూర్యుని నుండి పుట్టే రంగులను నేను వివరించాను.

ఓషధీషు బలం ధత్తే స్వధయా చ పితృష్వపి సూర్యో ఽమరేష్వప్యమృతం త్రయం త్రిషు నియచ్ఛతి

సూర్యుడు మొక్కలకు బలాన్ని, పితృదేవతలకు స్వధాను, దేవతలకు అమృతాన్ని ఇస్తాడు; ఈ మూడు విషయాలను మూడు లోకాలలో ఉంచుతాడు.

ఏవం రశ్మిసహస్రం తత్ సౌరం లోకార్థసాధకమ్ భిద్యతే లోకమాసాద్య జలశీతోష్ణనిఃస్రవమ్

ఇలా, ఆ వేలాది కిరణాల సౌరశక్తి లోకాల ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చుతుంది; లోకాల్ని చేరి వాటిని విభజించి, నీటిలో చల్లదనం, వేడిమిని విడుదల చేస్తుంది.

ఇత్యేతన్మణ్డలం శుక్లం భాస్వరం సూర్యసంజ్ఞితమ్ నక్షత్రగ్రహసోమానాం ప్రతిష్ఠాయోనిరేవ చ

ఈ ప్రకాశవంతమైన, మెరిసే వలయాన్ని సూర్యుడు అని పిలుస్తారు; ఇది నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, చంద్రునికి ఆధారంగా, మూలంగా ఉంటుంది.

చన్ద్రఋక్షగ్రహాః సర్వే విజ్ఞేయాః సూర్యసంభవాః నక్షత్రాధిపతిః సోమో నయనం వామమీశితుః

చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలన్నీ సూర్యుని నుండే పుట్టాయని తెలుసుకోవాలి; నక్షత్రాధిపతి అయిన సోముడు పరమేశ్వరుని ఎడమ కన్నుగా ఉంటాడు.

నయనం చైవమ్ ఈశస్య దక్షిణం భాస్కరః స్వయమ్ తేషాం జనానాం లోకే ఽస్మిన్ నయనం నయతే యతః

భాస్కరుడే పరమేశ్వరుని కుడి కన్ను; ఈ లోకంలో వారి చూపే అన్ని జీవులకు దారి చూపుతుంది.

శేషాః పఞ్చ గ్రహా జ్ఞేయా ఈశ్వరాః కామచారిణః పఠ్యతే చాగ్నిరాదిత్య ఉదకం చన్ద్రమాః స్మృతః

మిగిలిన ఐదు గ్రహాలు స్వేచ్ఛగా సంచరించే ప్రభువులుగా తెలుసుకోవాలి; అగ్ని, ఆదిత్యుడు, నీరు, చంద్రుడు అని చెప్పబడతారు.

శేషాణాం ప్రకృతిం సమ్యగ్ వక్ష్యమాణాం నిబోధత సురసేనాపతిః స్కన్దః పఠ్యతే ఽఙ్గారకో గ్రహః

ఇప్పుడు మిగిలినవారి స్వభావాన్ని నేను సరిగ్గా వివరించబోతున్నాను. దేవతల సేనాధిపతిగా ఉన్న స్కందుడు, గ్రహాలలో అంగారకుడిగా పిలవబడతాడు.

నారాయణం బుధం ప్రాహుర్ దేవం జ్ఞానవిదో జనాః సర్వలోకప్రభుః సాక్షాద్ యమో లోకప్రభుః స్వయమ్

జ్ఞానం తెలిసిన వారు బుధుడిని నారాయణుడు అని చెబుతారు. యముడు సర్వలోకాలకు అధిపతిగా, జీవుల ప్రభువుగా స్వయంగా ఉంటాడు.

మహాగ్రహో ద్విజశ్రేష్ఠా మన్దగామీ శనైశ్చరః దేవాసురగురూ ద్వౌ తు భానుమన్తౌ మహాగ్రహౌ

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! మాందగంగా నడిచే శనైశ్చరుడు మహాగ్రహంగా, దేవతలకు, అసురులకు గురువుగా ఉన్నాడు. రెండు ప్రకాశవంతమైనవాటిలో రెండూ మహాగ్రహాలే.

ప్రజాపతిసుతావుక్తౌ తతః శుక్రబృహస్పతీ ఆదిత్యమూలమఖిలం త్రైలోక్యం నాత్ర సంశయః

తర్వాత, శుక్రుడు, బృహస్పతులు ప్రజాపతికి కుమారులుగా చెప్పబడ్డారు. మూడు లోకాలకు మూలం ఆదిత్యుడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.