లిఙ్గపురాణమ్

నక్షత్రసూర్యాశ్ చ తథా గ్రహతారాగణైః సహ ఉన్ముఖాభిముఖాః సర్వే చక్రభూతాః శ్రితా దివి

నక్షత్రమండలాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, తారాగణాలతో కలిసి, అన్ని దిక్కులవైపు చూస్తూ, ఆకాశంలో ఒక చక్రంలా స్థిరంగా ఉంటాయి.

ధ్రువేణాధిష్ఠితాశ్చైవ ధ్రువమేవ ప్రదక్షిణమ్ ప్రయాన్తి చేశ్వరం ద్రష్టుం మేఢీభూతం ధ్రువం దివి

ధ్రువతార ఆధీనంగా, అవన్నీ ధ్రువతారను ప్రదక్షిణగా తిరుగుతూ, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్న ప్రభువైన ధ్రువతారను దర్శించడానికి చుట్టేస్తుంటాయి.

నవయోజనసాహస్రో విష్కమ్భః సవితుః స్మృతః త్రిగుణస్తస్య విస్తారో మణ్డలస్య ప్రమాణతః

సూర్యుని వలయానికి వ్యాసార్థం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది. దాని పరిధి మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ద్విగుణః సూర్యవిస్తారాద్ విస్తారః శశినః స్మృతః తుల్యస్తయోస్తు స్వర్భానుర్ భూత్వాధస్తాత్ప్రసర్పతి

చంద్రుని పరిమాణం సూర్యుని కంటే రెండింతలు ఎక్కువగా ఉంటుంది. స్వర్బాను మాత్రం వీరిద్దరికీ సమానంగా, క్రిందికి కదులుతూ ఉంటాడు.

ఉద్ధృత్య పృథివీఛాయాం నిర్మితాం మణ్డలాకృతిమ్ స్వర్భానోస్తు బృహత్స్థానం తృతీయం యత్ తమోమయమ్

భూమి నీడను తీసుకుని, వలయాకారంగా ఏర్పడిన స్వర్బానుని పెద్ద స్థానం మూడవది, అది చీకటి రూపంలో ఉంటుంది.

చన్ద్రస్య షోడశో భాగో భార్గవస్య విధీయతే విష్కమ్భాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనాచ్చ ప్రమాణతః

చంద్రుని పదహారు వంతులలో ఒక వంతు భాగం శుక్రునికి కేటాయించబడింది. ఇది వారి పరిమాణాలు, వృత్తాలు, దూరాలను బట్టి నిర్ణయించబడింది.

భార్గవాత్పాదహీనస్తు విజ్ఞేయో వై బృహస్పతిః పాదహీనౌ వక్రసౌరీ తథాయామప్రమాణతః

శుక్రుని కన్నా బృహస్పతి నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటాడు. అలాగే అంగారకుడు, శనిగ్రహం కూడా నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటారు. వీరి పరిమాణాలు సమానంగా ఉండవు.

విస్తారాన్మణ్డలాచ్చైవ పాదహీనస్తయోర్బుధః తారానక్షత్రరూపాణి వపుష్మన్తీహ యాని వై

అంగారకుడు, శనిగ్రహం కన్నా బుధుడు పరిమాణంలో, వృత్తంలో నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటాడు. ఇక్కడ ఉన్న నక్షత్రాలు, తారలు అన్నీ ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి.

బుధేన తాని తుల్యాని విస్తారాన్మణ్డలాదపి ప్రాయశశ్చన్ద్రయోగీని విద్యాదృక్షాణి తత్త్వవిత్

ఆ తారలు, నక్షత్రాల పరిమాణం, వృత్తం బుధునితో సమానంగా ఉంటాయి. చంద్రునితో కలిసిన నక్షత్రాలు కూడా ఎక్కువగా ఇలానే ఉంటాయని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.

తారానక్షత్రరూపాణి హీనాని తు పరస్పరమ్ శతాని పఞ్చ చత్వారి త్రీణి ద్వే చైవ యోజనే

తారలు, నక్షత్రాల రూపాలు పరస్పరం ఐదు వందలు, నాలుగు వందలు, మూడు వందలు, రెండు వందల యోజనాల మేరకు తక్కువగా ఉంటాయి.

సర్వోపరి నికృష్టాని తారకామణ్డలాని తు యోజనద్వయమాత్రాణి తేభ్యో హ్రస్వం న విద్యతే

అన్నిటికన్నా పైగా తారల వృత్తాలు ఉంటాయి. అవి రెండు యోజనాల పరిమాణంలో ఉంటాయి. వాటికన్నా చిన్నవి మరొకటి ఉండవు.

ఉపరిష్టాత్త్రయస్తేషాం గ్రహా యే దూరసర్పిణః సౌరో ఽఙ్గిరాశ్ చ వక్రశ్ చ జ్ఞేయా మన్దవిచారిణః

వాటికన్నా పైన మూడు గ్రహాలు ఉంటాయి. అవి దూరంగా సంచరించే శనిగ్రహం, అంగారకుడు, తిరుగుడు గ్రహం. వీటిని మందంగా సంచరించేవిగా తెలుసుకోవాలి.

తేభ్యో ఽధస్తాత్తు చత్వారః పునరన్యే మహాగ్రహాః సూర్యః సోమో బుధశ్చైవ భార్గవశ్చైవ శీఘ్రగాః

వాటికన్నా కింద నాలుగు గొప్ప గ్రహాలు ఉంటాయి. అవి సూర్యుడు, చంద్రుడు, బుధుడు, శుక్రుడు. వీరు వేగంగా సంచరిస్తారు.

తావన్త్యస్తారకాః కోట్యో యావన్త్యృక్షాణి సర్వశః ధ్రువాత్ తు నియమాచ్చైషామ్ ఋక్షమార్గే వ్యవస్థితిః

నక్షత్రాల సంఖ్య, రాశులన్నింటిలో ఎంత ఉంటే అంతే కోట్లు ఉంటాయి. వీటి స్థానం ధ్రువతార నుంచి రాశి మార్గంలో నిర్ణయించబడింది.

సప్తాశ్వస్యైవ సూర్యస్య నీచోచ్చత్వమనుక్రమాత్ ఉత్తరాయణమార్గస్థో యదా పర్వసు చన్ద్రమాః

ఏడు గుర్రాలు లాగే సూర్యుడు క్రమంగా పైకి, కిందికి పోతాడు. చంద్రుడు ఉత్తరాయణ మార్గంలో సంధికాలాల్లో ఉన్నప్పుడు,

ఉచ్చత్వాద్దృశ్యతే శీఘ్రం నాతివ్యక్తైర్గభస్తిభిః తదా దక్షిణమార్గస్థో నీచాం వీథిముపాశ్రితః

ఎత్తు ఎక్కువగా ఉండటంతో అది త్వరగా కనిపిస్తుంది. అయితే కాంతిరేఖలు స్పష్టంగా ఉండవు. అప్పుడు దక్షిణ మార్గంలో ఉండి, తక్కువ దారిలో సాగుతుంది.

భూమిరేఖావృతః సూర్యః పౌర్ణిమావాస్యయోస్ తదా దదృశే చ యథాకాలం శీఘ్రమస్తముపైతి చ

భూమి వలయంగా ఉన్న సూర్యుడు పౌర్ణమి, అమావాస్య సమయంలో కనిపిస్తాడు. సమయానికి తగినట్లు త్వరగా అస్తమించిపోతాడు.

తస్మాదుత్తరమార్గస్థో హ్య్ అమావాస్యాం నిశాకరః దదృశే దక్షిణే మార్గే నియమాద్దృశ్యతే న చ

అందువల్ల చంద్రుడు ఉత్తర మార్గంలో అమావాస్య రోజున కనిపిస్తాడు. దక్షిణ మార్గంలో అయితే నియమానుసారం కనిపించడు.

జ్యోతిషాం గతియోగేన సూర్యస్య తమసా వృతః సమానకాలాస్తమయౌ విషువత్సు సమోదయౌ

నక్షత్రాల సంచార సమ్మిళితంతో సూర్యుడు చీకటిలో కప్పబడతాడు. సమదిన రాత్రుల్లో ఉదయం, సాయంత్రం సమానంగా జరుగుతాయి.

ఉత్తరాసు చ వీథీషు వ్యన్తరాస్తమనోదయౌ పౌర్ణిమావాస్యయోర్ జ్ఞేయౌ జ్యోతిశ్చక్రానువర్తినౌ

ఉత్తర మార్గాల్లో సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం మధ్యలో జరుగుతాయి. పౌర్ణమి, అమావాస్య రోజుల్లో ఇవి కాంతిచక్రాన్ని అనుసరిస్తాయని తెలుసుకోవాలి.

దక్షిణాయనమార్గస్థో యదా చరతి రశ్మివాన్ గ్రహాణాం చైవ సర్వేషాం సూర్యో ఽధస్తాత్ ప్రసర్పతి

సూర్యుడు దక్షిణాయన మార్గంలో సంచరిస్తున్నప్పుడు, అన్ని గ్రహాల కంటే కిందుగా పోతాడు.

విస్తీర్ణం మణ్డలం కృత్వా తస్యోర్ధ్వం చరతే శశీ నక్షత్రమణ్డలం కృత్స్నం సోమాదూర్ధ్వం ప్రసర్పతి

విస్తృతమైన వృత్తాన్ని ఏర్పరచి, చంద్రుడు దాని పైన సంచరిస్తాడు. మొత్తం నక్షత్రాల వృత్తం చంద్రుని పైనే సంచరిస్తుంది.

నక్షత్రేభ్యో బుధశ్చోర్ధ్వం బుధాదూర్ధ్వం తు భార్గవః వక్రస్తు భార్గవాదూర్ధ్వం వక్రాద్ ఊర్ధ్వం బృహస్పతిః

నక్షత్రాల కంటే పైగా బుధుడు, బుధుని పైన శుక్రుడు, శుక్రుని పైన అంగారకుడు, అంగారకుని పైన బృహస్పతి ఉంటారు.

తస్మాచ్ఛనైశ్చరశ్చోర్ధ్వం తస్మాత్సప్తర్షిమణ్డలమ్ ఋషీణాం చైవ సప్తానాం ధ్రువస్యోర్ధ్వం వ్యవస్థితిః

కాబట్టి, నెమ్మదిగా కదిలే గ్రహాల కంటే పైగా, సప్తర్షుల ప్రాంతం ఉంది. ఆ సప్తర్షుల కంటే పైన ధ్రువుని స్థానం ఉంటుంది.

తం విష్ణులోకం పరమం జ్ఞాత్వా ముచ్యేత కిల్బిషాత్ ద్విగుణేషు సహస్రేషు యోజనానాం శతేషు చ

విష్ణువు యొక్క పరమమైన లోకాన్ని తెలుసుకుంటే, మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ఆ లోకం రెండు వేల ఒక వంద యోజనాల దూరంలో ఉంది.

గ్రహనక్షత్రతారాసు ఉపరిష్టాద్యథాక్రమమ్ గ్రహాశ్ చ చన్ద్రసూర్యౌ చ యుతౌ దివ్యేన తేజసా

గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారల కంటే పైన, క్రమంగా చంద్రుడు, సూర్యుడు మరియు ఇతర గ్రహాలు ఉన్నవి. వీరందరికీ దివ్యమైన తేజస్సు ఉంది.

నిత్యమృక్షేషు యుజ్యన్తే గచ్ఛన్తో ఽహర్నిశం క్రమాత్ గ్రహనక్షత్రసూర్యాస్ తే నీచోచ్చఋజుసంస్థితాః

ఈ గ్రహాలు ఎప్పుడూ నక్షత్రాలతో కలిసి, రాత్రింబవళ్ళు క్రమంగా ప్రయాణిస్తుంటాయి. గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, సూర్యుడు తక్కువ, ఎక్కువ, నేరుగా ఉండే స్థితుల్లో ఉంటారు.

సమాగమే చ భేదే చ పశ్యన్తి యుగపత్ప్రజాః ఋతవః షట్ స్మృతాః సర్వే సమాగచ్ఛన్తి పఞ్చధా

గ్రహాల కలయిక లేదా వేరుపడే సమయంలో, ప్రజలు వాటిని ఒకేసారి చూస్తారు. ఆరు ఋతువులు ఐదు విధాలుగా కలిసిపోతాయని చెబుతారు.

పరస్పరాస్థితా హ్యేతే యుజ్యన్తే చ పరస్పరమ్ అసంకరేణ విజ్ఞేయస్ తేషాం యోగస్తు వై బుధైః

ఈ గ్రహాలు పరస్పరం స్థిరంగా ఉండి, ఒకదానితో ఒకటి కలుస్తాయి. వాటి కలయికలు గందరగోళం లేకుండా జరుగుతాయని పండితులు తెలుసుకోవాలి.