లిఙ్గపురాణమ్

ఆపూరయన్ సుషుమ్నేన భాగం భాగమనుక్రమాత్ ఇత్యేషా సూర్యవీర్యేణ చన్ద్రస్యాప్యాయితా తనుః

సూర్యుని సుషుమ్న కిరణంతో భాగం భాగంగా నింపుతూ, సూర్యుని తేజస్సుతో చంద్రుని శరీరం మళ్లీ నిండిపోతుంది.

స పౌర్ణమాస్యాం దృశ్యేత శుక్లః సమ్పూర్ణమణ్డలః ఏవమాప్యాయితం సోమం శుక్లపక్షే దినక్రమాత్

అలా పౌర్ణమి రోజున చంద్రుడు తెల్లగా, సంపూర్ణ వలయంతో కనిపిస్తాడు. ఈ విధంగా శుక్లపక్షంలో రోజులు గడిచే కొద్దీ సోమం నిండిపోతుంది.

తతో ద్వితీయాప్రభృతి బహులస్య చతుర్దశీమ్ పిబన్త్యమ్బుమయం దేవా మధు సౌమ్యం సుధామృతమ్

తర్వాత, బహులపక్షం రెండవ రోజు నుంచి పద్నాలుగవ రోజు వరకు, దేవతలు నీటి స్వభావం గల మధురమైన, మృదువైన అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సంభృతం త్వర్ధమాసేన హ్య్ అమృతం సూర్యతేజసా పానార్థమమృతం సోమం పౌర్ణమాస్యాముపాసతే

అర్ధమాసంలో సూర్యుని తేజస్సుతో కూడిన అమృతం కూడబడి, పౌర్ణమి రోజున దేవతలు పానార్థంగా సోమాన్ని పూజిస్తారు.

ఏకరాత్రిం సురాః సర్వే పితృభిస్త్వృషిభిః సహ సోమస్య కృష్ణపక్షాదౌ భాస్కరాభిముఖస్య చ

ఒక రాత్రి పాటు, అందరు దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులతో కలిసి, కృష్ణపక్షం ప్రారంభంలో, సూర్యుని వైపు ఉన్న సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

ప్రక్షీయన్తే పరస్యాన్తః పీయమానాః కలాః క్రమాత్ త్రయస్త్రింశచ్ఛతాశ్చైవ త్రయస్త్రింశత్తథైవ చ

పానంచేస్తూ ఉండగా, లోపల చంద్రుని కళలు క్రమంగా తగ్గిపోతాయి. మొత్తం మూడువందల ముప్పై, అలాగే ముప్పైమూడు కళలు ఉంటాయి.

త్రయస్త్రింశత్సహస్రాణి దేవాః సోమం పిబన్తి వై ఏవం దినక్రమాత్పీతే విబుధైస్తు నిశాకరే

మూడువందల ముప్పైమూడు వేల దేవతలు సోమాన్ని పానంచేస్తారు. ఈ విధంగా రోజులు గడిచే కొద్దీ దేవతలు చంద్రుని నుండి సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

పీత్వార్ధమాసం గచ్ఛన్తి అమావాస్యాం సురోత్తమాః పితరశ్చోపతిష్ఠన్తి అమావాస్యాం నిశాకరమ్

పదకొండు రోజుల పాటు తాగిన తర్వాత, అమావాస్య వచ్చినప్పుడు ఉత్తమ దేవతలు వెళ్లిపోతారు. అదే అమావాస్య రోజున పితృదేవతలు చంద్రుని దగ్గరికి చేరుకుంటారు.

తతః పఞ్చదశే భాగే కించిచ్ఛిష్టే కలాత్మకే అపరాహ్ణే పితృగణా జఘన్యం పర్యుపాసతే

అప్పుడప్పుడు పదిహేనవ భాగంలో కొంత మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, మధ్యాహ్నం సమయంలో పితృదేవతలు మిగిలిన భాగాన్ని ఆరాధిస్తారు.

పిబన్తి ద్వికలం కాలం శిష్టా తస్య కలా తు యా నిసృతం తదమావాస్యాం గభస్తిభ్యః స్వధామృతమ్

వారు రెండు భాగాల సమయం పాటు తాగుతారు. అమావాస్య రోజున చంద్రుని కిరణాల నుండి జారిన మిగిలిన భాగమే పితృదేవతలకు స్వధామృతంగా మారుతుంది.

మాసతృప్తిమవాప్యాగ్ర్యాం పీత్వా గచ్ఛన్తి తే ఽమృతమ్ పితృభిః పీయమానస్య పఞ్చదశ్యాం కలా తు యా

ఒక నెల పాటు ఉత్తమమైన అమృతాన్ని తాగి తృప్తి పొందిన తర్వాత వారు వెళ్లిపోతారు. పదిహేనవ రోజున పితృదేవతలు తాగిన భాగం,

యావత్తు క్షీయతే తస్య భాగః పఞ్చదశస్తు సః అమావాస్యాం తతస్తస్యా అన్తరా పూర్యతే పునః

ఆ పదిహేనవ భాగం పూర్తిగా తగ్గిపోయేంతవరకు, అమావాస్య వచ్చినప్పుడు మధ్యలో అది మళ్లీ నిండిపోతుంది.

వృద్ధిక్షయౌ వై పక్షాదౌ షోడశ్యాం శశినః స్మృతౌ ఏవం సూర్యనిమిత్తైషా పక్షవృద్ధిర్నిశాకరే

ప్రతి పక్షం ప్రారంభంలో, పదహారవ రోజున చంద్రుని వృద్ధి, క్షయం జరుగుతాయని గుర్తించబడింది. సూర్యుని ప్రభావంతో చంద్రునిలో పక్షవృద్ధి జరుగుతుంది.

అష్టభిశ్ చ హయైర్యుక్తః సోమపుత్రస్య వై రథః వారితేజోమయశ్చాథ పిశఙ్గైశ్చైవ శోభనైః

సోమపుత్రుని రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో జోడించబడి, నీరు, వెలుగు కలిసినదిగా, అందమైన పింగళవర్ణ గుర్రాలతో అలంకరించబడింది.

దశభిశ్చాకృశైరశ్వైర్ నానావర్ణై రథః స్మృతః శుక్రస్య క్ష్మామయైర్యుక్తో దైత్యాచార్యస్య ధీమతః

శుక్రుని రథం పదిమంది పలురంగుల, సన్నగా ఉన్న గుర్రాలతో, భూమిలో తయారైనవాటితో జోడించబడినదిగా, దైత్యాచార్యుడైన ధీమంతుడు అని చెప్పబడింది.

అష్టాశ్వశ్చాథ భౌమస్య రథో హైమః సుశోభనః జీవస్య హైమశ్చాష్టాశ్వో మన్దస్యాయసనిర్మితః

భౌముని రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో, బంగారంతో తయారై, ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. జీవుని రథం కూడా బంగారంతో, ఎనిమిది గుర్రాలతో ఉంటుంది. మందుని రథం ఇనుపతో తయారవుతుంది.

రథ ఆపోమయైరశ్వైర్ దశభిస్తు సితేతరైః స్వర్భానోర్భాస్కరారేశ్ చ తథా చాష్టహయః స్మృతః

స్వర్బానుని రథం నీటితో తయారైన పదిమంది తెలుపు, ఇతర రంగుల గుర్రాలతో నడుపబడుతుంది. అలాగే కేతువు, భాస్కరుని రథాలు ఎనిమిది గుర్రాలతో ఉంటాయని చెప్పబడింది.

సర్వే ధ్రువనిబద్ధా వై గ్రహాస్తే వాతరశ్మిభిః ఏతేన భ్రామ్యమాణాశ్ చ యథాయోగం వ్రజన్తి వై

ఈ గ్రహాలన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, గాలివీచుకిరణాలతో కదులుతుంటాయి. ఇలా తిరుగుతూ, తగిన క్రమంలో ప్రయాణిస్తాయి.

యావన్త్యశ్చైవ తారాశ్ చ తావన్తశ్చైవ రశ్మయః సర్వే ధ్రువనిబద్ధాశ్ చ భ్రమన్తో భ్రామయన్తి తమ్

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఉన్నాయో, అంతే రశ్ములు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, తిరుగుతూ, దానిని కూడా తిప్పుతుంటాయి.

అలాతచక్రవద్యాన్తి వాతచక్రేరితాని తు యస్మాద్వహతి జ్యోతీంషి ప్రవహస్తేన స స్మృతః

వాటిని గాలిచక్రం నడిపిస్తూ, అవి అగ్ని చక్రపు అంచులా తిరుగుతుంటాయి. అవి వెలుగులను మోస్తున్నందున, అతడిని ప్రవహ అని అంటారు.

నక్షత్రసూర్యాశ్ చ తథా గ్రహతారాగణైః సహ ఉన్ముఖాభిముఖాః సర్వే చక్రభూతాః శ్రితా దివి

నక్షత్రమండలాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, తారాగణాలతో కలిసి, అన్ని దిక్కులవైపు చూస్తూ, ఆకాశంలో ఒక చక్రంలా స్థిరంగా ఉంటాయి.

ధ్రువేణాధిష్ఠితాశ్చైవ ధ్రువమేవ ప్రదక్షిణమ్ ప్రయాన్తి చేశ్వరం ద్రష్టుం మేఢీభూతం ధ్రువం దివి

ధ్రువతార ఆధీనంగా, అవన్నీ ధ్రువతారను ప్రదక్షిణగా తిరుగుతూ, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్న ప్రభువైన ధ్రువతారను దర్శించడానికి చుట్టేస్తుంటాయి.

నవయోజనసాహస్రో విష్కమ్భః సవితుః స్మృతః త్రిగుణస్తస్య విస్తారో మణ్డలస్య ప్రమాణతః

సూర్యుని వలయానికి వ్యాసార్థం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది. దాని పరిధి మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ద్విగుణః సూర్యవిస్తారాద్ విస్తారః శశినః స్మృతః తుల్యస్తయోస్తు స్వర్భానుర్ భూత్వాధస్తాత్ప్రసర్పతి

చంద్రుని పరిమాణం సూర్యుని కంటే రెండింతలు ఎక్కువగా ఉంటుంది. స్వర్బాను మాత్రం వీరిద్దరికీ సమానంగా, క్రిందికి కదులుతూ ఉంటాడు.

ఉద్ధృత్య పృథివీఛాయాం నిర్మితాం మణ్డలాకృతిమ్ స్వర్భానోస్తు బృహత్స్థానం తృతీయం యత్ తమోమయమ్

భూమి నీడను తీసుకుని, వలయాకారంగా ఏర్పడిన స్వర్బానుని పెద్ద స్థానం మూడవది, అది చీకటి రూపంలో ఉంటుంది.

చన్ద్రస్య షోడశో భాగో భార్గవస్య విధీయతే విష్కమ్భాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనాచ్చ ప్రమాణతః

చంద్రుని పదహారు వంతులలో ఒక వంతు భాగం శుక్రునికి కేటాయించబడింది. ఇది వారి పరిమాణాలు, వృత్తాలు, దూరాలను బట్టి నిర్ణయించబడింది.

భార్గవాత్పాదహీనస్తు విజ్ఞేయో వై బృహస్పతిః పాదహీనౌ వక్రసౌరీ తథాయామప్రమాణతః

శుక్రుని కన్నా బృహస్పతి నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటాడు. అలాగే అంగారకుడు, శనిగ్రహం కూడా నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటారు. వీరి పరిమాణాలు సమానంగా ఉండవు.

విస్తారాన్మణ్డలాచ్చైవ పాదహీనస్తయోర్బుధః తారానక్షత్రరూపాణి వపుష్మన్తీహ యాని వై

అంగారకుడు, శనిగ్రహం కన్నా బుధుడు పరిమాణంలో, వృత్తంలో నాలుగవ వంతు తక్కువగా ఉంటాడు. ఇక్కడ ఉన్న నక్షత్రాలు, తారలు అన్నీ ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి.

బుధేన తాని తుల్యాని విస్తారాన్మణ్డలాదపి ప్రాయశశ్చన్ద్రయోగీని విద్యాదృక్షాణి తత్త్వవిత్

ఆ తారలు, నక్షత్రాల పరిమాణం, వృత్తం బుధునితో సమానంగా ఉంటాయి. చంద్రునితో కలిసిన నక్షత్రాలు కూడా ఎక్కువగా ఇలానే ఉంటాయని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.