లిఙ్గపురాణమ్

ఏతే వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్దశ చతుర్దశసు సర్వేషు గణా మన్వన్తరేష్విహ

ఈ ఏడుగురు గణాలు, పద్నాలుగు సమూహాలుగా, ప్రతి పద్నాలుగు మన్వంతరాల్లో సూర్యునిలో నివసిస్తారు.

సంక్షేపాద్విస్తరాచ్చైవ యథావృత్తం యథాశ్రుతమ్ కథితం మునిశార్దూలా దేవదేవస్య ధీమతః

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! దేవదేవుడైన ధీమంతుడు గురించి నేను వినిన విధంగా, జరిగినట్టు, సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా వివరించాను.

ఏతే దేవా వసన్త్యర్కే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః

ఈ దేవతలు తమ స్థానాల పట్ల మమకారం కలిగి, సూర్యునిలో నివసిస్తూ, ఏడుగురి గణాలు రెండు నెలల చొప్పున, ఇలా పదకొండు గణాలు ఉంటాయి.

ఇత్యేష ఏకచక్రేణ సూర్యస్తూర్ణం రథేన తు హరితైరక్షరైరశ్వైః సర్పతే ఽసౌ దివాకరః

ఇలా ఒకే చక్రంతో, హరిత వర్ణపు అమర అశ్వాలతో కూడిన రథంలో, సూర్యుడు వేగంగా ప్రయాణిస్తూ దినకరుడిగా ప్రకాశిస్తాడు.

అహోరాత్రం రథేనాసావ్ ఏకచక్రేణ తు భ్రమన్ సప్తద్వీపసముద్రాఙ్గాం సప్తభిః సర్పతే దివి

ఒకే చక్రం కలిగిన రథంతో, ఏడుగురు గుర్రాలతో, సూర్యుడు ఆకాశంలో తిరుగుతూ, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలను చుట్టుకుంటూ, పగలు రాత్రి సాగిస్తాడు.

వీథ్యాశ్రయాణి చరతి నక్షత్రాణి నిశాకరః త్రిచక్రోభయతో ఽశ్వశ్ చ విజ్ఞేయస్తస్య వై రథః

చంద్రుడు రాత్రి ప్రభువు, తన మార్గంలో నక్షత్రాల మధ్య సంచరిస్తూ, మూడు చక్రాలు, రెండు వైపులా గుర్రాలు కలిగిన రథాన్ని కలిగి ఉంటాడు.

శతారైశ్ చ త్రిభిశ్చక్రైర్ యుక్తః శుక్లైర్హయోత్తమైః దశభిస్త్వకృశైర్ దివ్యైర్ అసంగైస్ తైర్ మనోజవైః

ఆయన రథానికి మూడు వందల తెల్లటి ఉత్తమ గుర్రాలు, పది సన్నని, దివ్యమైన, అలసట లేని, మనసు వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు జోడించబడ్డాయి.

రథేనానేన దేవైశ్ చ పితృభిశ్చైవ గచ్ఛతి సోమో హ్యమ్బుమయైర్ గోభిః శుక్లైః శుక్లగభస్తిమాన్

ఈ రథంతో దేవతలు, పితృదేవతలతో కలిసి, చంద్రుడు తెల్లటి కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ, నీటి స్వభావం గల తెల్ల ఆవులతో ప్రయాణిస్తాడు.

క్రమతే శుక్లపక్షాదౌ భాస్కరాత్పరమాస్థితః ఆపూర్యతే పరస్యాన్తః సతతం దివసక్రమాత్

శుక్లపక్షం మొదలు, సూర్యుని కంటే పైకి చేరి, ప్రతి రోజు క్రమంగా లోపల నిండిపోతాడు.

దేవైః పీతం క్షయే సోమమ్ ఆప్యాయయతి నిత్యశః పీతం పఞ్చదశాహం తు రశ్మినైకేన భాస్కరః

క్షయపక్షంలో దేవతలు పానానికి పానమై పోయిన సోమాన్ని, సూర్యుడు ఒక కిరణంతో పదిహేను రోజులు పానంచేస్తూ, నిత్యం మళ్లీ నింపుతాడు.

ఆపూరయన్ సుషుమ్నేన భాగం భాగమనుక్రమాత్ ఇత్యేషా సూర్యవీర్యేణ చన్ద్రస్యాప్యాయితా తనుః

సూర్యుని సుషుమ్న కిరణంతో భాగం భాగంగా నింపుతూ, సూర్యుని తేజస్సుతో చంద్రుని శరీరం మళ్లీ నిండిపోతుంది.

స పౌర్ణమాస్యాం దృశ్యేత శుక్లః సమ్పూర్ణమణ్డలః ఏవమాప్యాయితం సోమం శుక్లపక్షే దినక్రమాత్

అలా పౌర్ణమి రోజున చంద్రుడు తెల్లగా, సంపూర్ణ వలయంతో కనిపిస్తాడు. ఈ విధంగా శుక్లపక్షంలో రోజులు గడిచే కొద్దీ సోమం నిండిపోతుంది.

తతో ద్వితీయాప్రభృతి బహులస్య చతుర్దశీమ్ పిబన్త్యమ్బుమయం దేవా మధు సౌమ్యం సుధామృతమ్

తర్వాత, బహులపక్షం రెండవ రోజు నుంచి పద్నాలుగవ రోజు వరకు, దేవతలు నీటి స్వభావం గల మధురమైన, మృదువైన అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సంభృతం త్వర్ధమాసేన హ్య్ అమృతం సూర్యతేజసా పానార్థమమృతం సోమం పౌర్ణమాస్యాముపాసతే

అర్ధమాసంలో సూర్యుని తేజస్సుతో కూడిన అమృతం కూడబడి, పౌర్ణమి రోజున దేవతలు పానార్థంగా సోమాన్ని పూజిస్తారు.

ఏకరాత్రిం సురాః సర్వే పితృభిస్త్వృషిభిః సహ సోమస్య కృష్ణపక్షాదౌ భాస్కరాభిముఖస్య చ

ఒక రాత్రి పాటు, అందరు దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులతో కలిసి, కృష్ణపక్షం ప్రారంభంలో, సూర్యుని వైపు ఉన్న సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

ప్రక్షీయన్తే పరస్యాన్తః పీయమానాః కలాః క్రమాత్ త్రయస్త్రింశచ్ఛతాశ్చైవ త్రయస్త్రింశత్తథైవ చ

పానంచేస్తూ ఉండగా, లోపల చంద్రుని కళలు క్రమంగా తగ్గిపోతాయి. మొత్తం మూడువందల ముప్పై, అలాగే ముప్పైమూడు కళలు ఉంటాయి.

త్రయస్త్రింశత్సహస్రాణి దేవాః సోమం పిబన్తి వై ఏవం దినక్రమాత్పీతే విబుధైస్తు నిశాకరే

మూడువందల ముప్పైమూడు వేల దేవతలు సోమాన్ని పానంచేస్తారు. ఈ విధంగా రోజులు గడిచే కొద్దీ దేవతలు చంద్రుని నుండి సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

పీత్వార్ధమాసం గచ్ఛన్తి అమావాస్యాం సురోత్తమాః పితరశ్చోపతిష్ఠన్తి అమావాస్యాం నిశాకరమ్

పదకొండు రోజుల పాటు తాగిన తర్వాత, అమావాస్య వచ్చినప్పుడు ఉత్తమ దేవతలు వెళ్లిపోతారు. అదే అమావాస్య రోజున పితృదేవతలు చంద్రుని దగ్గరికి చేరుకుంటారు.

తతః పఞ్చదశే భాగే కించిచ్ఛిష్టే కలాత్మకే అపరాహ్ణే పితృగణా జఘన్యం పర్యుపాసతే

అప్పుడప్పుడు పదిహేనవ భాగంలో కొంత మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, మధ్యాహ్నం సమయంలో పితృదేవతలు మిగిలిన భాగాన్ని ఆరాధిస్తారు.

పిబన్తి ద్వికలం కాలం శిష్టా తస్య కలా తు యా నిసృతం తదమావాస్యాం గభస్తిభ్యః స్వధామృతమ్

వారు రెండు భాగాల సమయం పాటు తాగుతారు. అమావాస్య రోజున చంద్రుని కిరణాల నుండి జారిన మిగిలిన భాగమే పితృదేవతలకు స్వధామృతంగా మారుతుంది.

మాసతృప్తిమవాప్యాగ్ర్యాం పీత్వా గచ్ఛన్తి తే ఽమృతమ్ పితృభిః పీయమానస్య పఞ్చదశ్యాం కలా తు యా

ఒక నెల పాటు ఉత్తమమైన అమృతాన్ని తాగి తృప్తి పొందిన తర్వాత వారు వెళ్లిపోతారు. పదిహేనవ రోజున పితృదేవతలు తాగిన భాగం,

యావత్తు క్షీయతే తస్య భాగః పఞ్చదశస్తు సః అమావాస్యాం తతస్తస్యా అన్తరా పూర్యతే పునః

ఆ పదిహేనవ భాగం పూర్తిగా తగ్గిపోయేంతవరకు, అమావాస్య వచ్చినప్పుడు మధ్యలో అది మళ్లీ నిండిపోతుంది.

వృద్ధిక్షయౌ వై పక్షాదౌ షోడశ్యాం శశినః స్మృతౌ ఏవం సూర్యనిమిత్తైషా పక్షవృద్ధిర్నిశాకరే

ప్రతి పక్షం ప్రారంభంలో, పదహారవ రోజున చంద్రుని వృద్ధి, క్షయం జరుగుతాయని గుర్తించబడింది. సూర్యుని ప్రభావంతో చంద్రునిలో పక్షవృద్ధి జరుగుతుంది.

అష్టభిశ్ చ హయైర్యుక్తః సోమపుత్రస్య వై రథః వారితేజోమయశ్చాథ పిశఙ్గైశ్చైవ శోభనైః

సోమపుత్రుని రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో జోడించబడి, నీరు, వెలుగు కలిసినదిగా, అందమైన పింగళవర్ణ గుర్రాలతో అలంకరించబడింది.

దశభిశ్చాకృశైరశ్వైర్ నానావర్ణై రథః స్మృతః శుక్రస్య క్ష్మామయైర్యుక్తో దైత్యాచార్యస్య ధీమతః

శుక్రుని రథం పదిమంది పలురంగుల, సన్నగా ఉన్న గుర్రాలతో, భూమిలో తయారైనవాటితో జోడించబడినదిగా, దైత్యాచార్యుడైన ధీమంతుడు అని చెప్పబడింది.

అష్టాశ్వశ్చాథ భౌమస్య రథో హైమః సుశోభనః జీవస్య హైమశ్చాష్టాశ్వో మన్దస్యాయసనిర్మితః

భౌముని రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో, బంగారంతో తయారై, ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. జీవుని రథం కూడా బంగారంతో, ఎనిమిది గుర్రాలతో ఉంటుంది. మందుని రథం ఇనుపతో తయారవుతుంది.

రథ ఆపోమయైరశ్వైర్ దశభిస్తు సితేతరైః స్వర్భానోర్భాస్కరారేశ్ చ తథా చాష్టహయః స్మృతః

స్వర్బానుని రథం నీటితో తయారైన పదిమంది తెలుపు, ఇతర రంగుల గుర్రాలతో నడుపబడుతుంది. అలాగే కేతువు, భాస్కరుని రథాలు ఎనిమిది గుర్రాలతో ఉంటాయని చెప్పబడింది.

సర్వే ధ్రువనిబద్ధా వై గ్రహాస్తే వాతరశ్మిభిః ఏతేన భ్రామ్యమాణాశ్ చ యథాయోగం వ్రజన్తి వై

ఈ గ్రహాలన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, గాలివీచుకిరణాలతో కదులుతుంటాయి. ఇలా తిరుగుతూ, తగిన క్రమంలో ప్రయాణిస్తాయి.

యావన్త్యశ్చైవ తారాశ్ చ తావన్తశ్చైవ రశ్మయః సర్వే ధ్రువనిబద్ధాశ్ చ భ్రమన్తో భ్రామయన్తి తమ్

ఎన్ని నక్షత్రాలు ఉన్నాయో, అంతే రశ్ములు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ ధ్రువతారకు బంధించబడి, తిరుగుతూ, దానిని కూడా తిప్పుతుంటాయి.