లిఙ్గపురాణమ్

గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ నృత్యగేయైరుపాసతే గ్రామణీయక్షభూతాని కుర్వతే ఽభీషుసంగ్రహమ్

గంధర్వులు, అప్సరసలు నృత్యం, పాటలతో సేవిస్తారు. నాయకులు, యక్షులు, భూతాలు హోమద్రవ్యాల సమాహరణ చేస్తారు.

సర్పా వహన్తి వై సూర్యం యాతుధానా అనుయాన్తి వై వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరివార్యోదయాద్రవిమ్

సర్పాలు సూర్యుని మోస్తారు. యాతుధానులు ఆయన వెంట నడుస్తారు. వాలఖిల్యులు ఉదయించే సూర్యుని చుట్టుముట్టి, ఆయనను అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు.

ఏతేషామేవ దేవానాం యథా తేజో యథా తపః యథాయోగం యథామన్త్రం యథాధర్మం యథాబలమ్

ఈ దేవతల తేజస్సు, తపస్సు, యోగ్యత, మంత్రశక్తి, ధర్మం, బలం — వీటి ప్రకారం,

తథా తపత్యసౌ సూర్యస్ తేషామిద్ధస్తు తేజసా ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే

అలాగే సూర్యుడు వారి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు. వీరు ఇద్దరు చొప్పున రెండు నెలల పాటు సూర్యునిలో నివసిస్తారు.

ఋషయో దేవగన్ధర్వపన్నగాప్సరసాం గణాః గ్రామణ్యశ్ చ తథా యక్షా యాతుధానాశ్ చ ముఖ్యతః

ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, పాములు, అప్సరసల గణాలు, నాయకులు, యక్షులు, ముఖ్యంగా యాతుధానులు కూడా ఉన్నారు.

ఏతే తపన్తి వర్షన్తి భాన్తి వాన్తి సృజన్తి చ భూతానామశుభం కర్మ వ్యపోహన్తీహ కీర్తితాః

వీరు ప్రకాశిస్తారు, వర్షం కురిపిస్తారు, వెలుగునిస్తారు, గాలిని ఊదుతారు, సృష్టి చేస్తారు. జీవుల దుష్కర్మలను తొలగిస్తారని చెప్పబడింది.

మానవానాం శుభం హ్యేతే హరన్తి చ దురాత్మనామ్ దురితం సుప్రచారాణాం వ్యపోహన్తి క్వచిత్ క్వచిత్

వీరు మనుషులకు శుభాన్ని పోగొడతారు, దురాత్ములకు దురితాన్ని తీసేస్తారు. మంచి పనులు చేసే వారికి ఎప్పటికప్పుడు పాపాలను తొలగిస్తారు.

విమానే చ స్థితా దివ్యే కామగే వాతరంహసి ఏతే సహైవ సూర్యేణ భ్రమన్తి దివసానుగాః

దివ్యమైన, కావలసినది దక్కే, గాలిలో నడిచే విమానంలో వీరు సూర్యునితో కలసి రోజులను అనుసరించి సంచరిస్తారు.

వర్షన్తశ్ చ తపన్తశ్ చ హ్లాదయన్తశ్ చ వై ద్విజాః గోపాయన్తీహ భూతాని సర్వాణి ద్యామనుక్షయాత్

వీరు వర్షాన్ని కురిపిస్తూ, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆనందాన్ని పంచుతూ, ద్విజులారా, ఆకాశం క్షీణించకుండా అన్ని భూతాలను కాపాడుతారు.

స్థానాభిమానినామ్ ఏతత్ స్థానం మన్వన్తరేషు వై అతీతానాగతానాం వై వర్తన్తే సాంప్రతం చ యే

తమ స్థానాల పట్ల మమకారం ఉన్నవారు గత, భవిష్యత్, ప్రస్తుత మన్వంతరాల్లో ఇదే స్థానం పొందుతారు.

ఏతే వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్దశ చతుర్దశసు సర్వేషు గణా మన్వన్తరేష్విహ

ఈ ఏడుగురు గణాలు, పద్నాలుగు సమూహాలుగా, ప్రతి పద్నాలుగు మన్వంతరాల్లో సూర్యునిలో నివసిస్తారు.

సంక్షేపాద్విస్తరాచ్చైవ యథావృత్తం యథాశ్రుతమ్ కథితం మునిశార్దూలా దేవదేవస్య ధీమతః

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! దేవదేవుడైన ధీమంతుడు గురించి నేను వినిన విధంగా, జరిగినట్టు, సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా వివరించాను.

ఏతే దేవా వసన్త్యర్కే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః

ఈ దేవతలు తమ స్థానాల పట్ల మమకారం కలిగి, సూర్యునిలో నివసిస్తూ, ఏడుగురి గణాలు రెండు నెలల చొప్పున, ఇలా పదకొండు గణాలు ఉంటాయి.

ఇత్యేష ఏకచక్రేణ సూర్యస్తూర్ణం రథేన తు హరితైరక్షరైరశ్వైః సర్పతే ఽసౌ దివాకరః

ఇలా ఒకే చక్రంతో, హరిత వర్ణపు అమర అశ్వాలతో కూడిన రథంలో, సూర్యుడు వేగంగా ప్రయాణిస్తూ దినకరుడిగా ప్రకాశిస్తాడు.

అహోరాత్రం రథేనాసావ్ ఏకచక్రేణ తు భ్రమన్ సప్తద్వీపసముద్రాఙ్గాం సప్తభిః సర్పతే దివి

ఒకే చక్రం కలిగిన రథంతో, ఏడుగురు గుర్రాలతో, సూర్యుడు ఆకాశంలో తిరుగుతూ, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలను చుట్టుకుంటూ, పగలు రాత్రి సాగిస్తాడు.

వీథ్యాశ్రయాణి చరతి నక్షత్రాణి నిశాకరః త్రిచక్రోభయతో ఽశ్వశ్ చ విజ్ఞేయస్తస్య వై రథః

చంద్రుడు రాత్రి ప్రభువు, తన మార్గంలో నక్షత్రాల మధ్య సంచరిస్తూ, మూడు చక్రాలు, రెండు వైపులా గుర్రాలు కలిగిన రథాన్ని కలిగి ఉంటాడు.

శతారైశ్ చ త్రిభిశ్చక్రైర్ యుక్తః శుక్లైర్హయోత్తమైః దశభిస్త్వకృశైర్ దివ్యైర్ అసంగైస్ తైర్ మనోజవైః

ఆయన రథానికి మూడు వందల తెల్లటి ఉత్తమ గుర్రాలు, పది సన్నని, దివ్యమైన, అలసట లేని, మనసు వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు జోడించబడ్డాయి.

రథేనానేన దేవైశ్ చ పితృభిశ్చైవ గచ్ఛతి సోమో హ్యమ్బుమయైర్ గోభిః శుక్లైః శుక్లగభస్తిమాన్

ఈ రథంతో దేవతలు, పితృదేవతలతో కలిసి, చంద్రుడు తెల్లటి కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ, నీటి స్వభావం గల తెల్ల ఆవులతో ప్రయాణిస్తాడు.

క్రమతే శుక్లపక్షాదౌ భాస్కరాత్పరమాస్థితః ఆపూర్యతే పరస్యాన్తః సతతం దివసక్రమాత్

శుక్లపక్షం మొదలు, సూర్యుని కంటే పైకి చేరి, ప్రతి రోజు క్రమంగా లోపల నిండిపోతాడు.

దేవైః పీతం క్షయే సోమమ్ ఆప్యాయయతి నిత్యశః పీతం పఞ్చదశాహం తు రశ్మినైకేన భాస్కరః

క్షయపక్షంలో దేవతలు పానానికి పానమై పోయిన సోమాన్ని, సూర్యుడు ఒక కిరణంతో పదిహేను రోజులు పానంచేస్తూ, నిత్యం మళ్లీ నింపుతాడు.

ఆపూరయన్ సుషుమ్నేన భాగం భాగమనుక్రమాత్ ఇత్యేషా సూర్యవీర్యేణ చన్ద్రస్యాప్యాయితా తనుః

సూర్యుని సుషుమ్న కిరణంతో భాగం భాగంగా నింపుతూ, సూర్యుని తేజస్సుతో చంద్రుని శరీరం మళ్లీ నిండిపోతుంది.

స పౌర్ణమాస్యాం దృశ్యేత శుక్లః సమ్పూర్ణమణ్డలః ఏవమాప్యాయితం సోమం శుక్లపక్షే దినక్రమాత్

అలా పౌర్ణమి రోజున చంద్రుడు తెల్లగా, సంపూర్ణ వలయంతో కనిపిస్తాడు. ఈ విధంగా శుక్లపక్షంలో రోజులు గడిచే కొద్దీ సోమం నిండిపోతుంది.

తతో ద్వితీయాప్రభృతి బహులస్య చతుర్దశీమ్ పిబన్త్యమ్బుమయం దేవా మధు సౌమ్యం సుధామృతమ్

తర్వాత, బహులపక్షం రెండవ రోజు నుంచి పద్నాలుగవ రోజు వరకు, దేవతలు నీటి స్వభావం గల మధురమైన, మృదువైన అమృతాన్ని పానంచేస్తారు.

సంభృతం త్వర్ధమాసేన హ్య్ అమృతం సూర్యతేజసా పానార్థమమృతం సోమం పౌర్ణమాస్యాముపాసతే

అర్ధమాసంలో సూర్యుని తేజస్సుతో కూడిన అమృతం కూడబడి, పౌర్ణమి రోజున దేవతలు పానార్థంగా సోమాన్ని పూజిస్తారు.

ఏకరాత్రిం సురాః సర్వే పితృభిస్త్వృషిభిః సహ సోమస్య కృష్ణపక్షాదౌ భాస్కరాభిముఖస్య చ

ఒక రాత్రి పాటు, అందరు దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులతో కలిసి, కృష్ణపక్షం ప్రారంభంలో, సూర్యుని వైపు ఉన్న సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

ప్రక్షీయన్తే పరస్యాన్తః పీయమానాః కలాః క్రమాత్ త్రయస్త్రింశచ్ఛతాశ్చైవ త్రయస్త్రింశత్తథైవ చ

పానంచేస్తూ ఉండగా, లోపల చంద్రుని కళలు క్రమంగా తగ్గిపోతాయి. మొత్తం మూడువందల ముప్పై, అలాగే ముప్పైమూడు కళలు ఉంటాయి.

త్రయస్త్రింశత్సహస్రాణి దేవాః సోమం పిబన్తి వై ఏవం దినక్రమాత్పీతే విబుధైస్తు నిశాకరే

మూడువందల ముప్పైమూడు వేల దేవతలు సోమాన్ని పానంచేస్తారు. ఈ విధంగా రోజులు గడిచే కొద్దీ దేవతలు చంద్రుని నుండి సోమాన్ని పానంచేస్తారు.

పీత్వార్ధమాసం గచ్ఛన్తి అమావాస్యాం సురోత్తమాః పితరశ్చోపతిష్ఠన్తి అమావాస్యాం నిశాకరమ్

పదకొండు రోజుల పాటు తాగిన తర్వాత, అమావాస్య వచ్చినప్పుడు ఉత్తమ దేవతలు వెళ్లిపోతారు. అదే అమావాస్య రోజున పితృదేవతలు చంద్రుని దగ్గరికి చేరుకుంటారు.

తతః పఞ్చదశే భాగే కించిచ్ఛిష్టే కలాత్మకే అపరాహ్ణే పితృగణా జఘన్యం పర్యుపాసతే

అప్పుడప్పుడు పదిహేనవ భాగంలో కొంత మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, మధ్యాహ్నం సమయంలో పితృదేవతలు మిగిలిన భాగాన్ని ఆరాధిస్తారు.