లిఙ్గపురాణమ్

ఏతే వసన్తి వై సూర్యే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు ఆప్యాయయన్తి చాదిత్యం తేజోభిర్ భాస్కరం శివమ్

వారు సూర్యునితో కలిసి, ఒక్కో జంట రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు. వారు తమ తేజంతో భాస్కరుడిని పోషిస్తారు.

గ్రథితైః స్వైర్వచోభిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్ గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ నృత్యగేయైరుపాసతే

మునులు తమ స్వయంగా రచించిన పదాలతో రవిని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు నృత్యం, గానం ద్వారా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.

గ్రామణీయక్షభూతాని కుర్వతే ఽభీషుసంగ్రహమ్ సర్పా వహన్తి వై సూర్యం యాతుధానా అనుయాన్తి చ

గ్రామనాయకులు, యక్షులు, భూతాలు ఆయుధాలను సిద్ధం చేస్తారు. సర్పాలు సూర్యుణ్ణి మోస్తారు. యాతుధానులు ఆయనను అనుసరిస్తారు.

వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరివార్యోదయాద్రవిమ్ ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే

వాలఖిల్యులు సూర్యుణ్ణి అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు, ఉదయానికి చుట్టూ ఉంటారు. వారు ఇక్కడ సూర్యునితో రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు.

మధుశ్ చ మాధవశ్చైవ శుక్రశ్ చ శుచిరేవ చ నభోనభస్యౌ విప్రేన్ద్రా ఇషశ్చోర్జస్తథైవ చ

మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచి, నభసు, నభస్య, ఇష, ఊర్జా అనే నెలలు కూడా ఉన్నాయి, ó బ్రాహ్మణలోకశ్రేష్ఠుడా!

సహఃసహస్యౌ చ తథా తపస్యశ్ చ తపః పునః ఏతే ద్వాదశ మాసాస్తు వర్షం వై మానుషం ద్విజాః

ఇలా సహః, సహస్య, తపస్య, తపః అనే నెలలు కలిపి, మొత్తం పన్నెండు నెలలు కలిసే మనుష్యుల సంవత్సరంగా పరిగణించబడతాయి, ఓ ద్విజులారా.

వాసన్తికస్ తథా గ్రైష్మః శుభో వై వార్షికస్ తథా శారదశ్ చ హిమశ్చైవ శైశిర ఋతవః స్మృతాః

వసంతం, గ్రీష్మం, వర్షాకాలం, శరదృతువు, హేమంతం, శిశిరం — ఇవే ఆరు ఋతువులు అని చెప్పబడతాయి.

ధాతార్యమాథ మిత్రశ్ చ వరుణశ్చేన్ద్ర ఏవ చ వివస్వాంశ్చైవ పూషా చ పర్జన్యో ఽంశుర్ భగస్ తథా

ధాత, అర్యమ, మిత్ర, వరుణ, ఇంద్ర, వివస్వాన్, పూషణ్, పర్జన్యుడు, అంషు, భగ — వీరిని ఇక్కడ పేర్కొన్నారు.

త్వష్టా విష్ణుః పులస్త్యశ్ చ పులహశ్చాత్రిరేవ చ వసిష్ఠశ్చాఙ్గిరాశ్చైవ భృగుర్బుద్ధిమతాం వరః

త్వష్ట, విష్ణువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, అత్రి, వసిష్ఠుడు, అంగిరసుడు, భృగువు — వీరు జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యులు.

భారద్వాజో గౌతమశ్ చ కశ్యపశ్ చ క్రతుస్ తథా జమదగ్నిః కౌశికశ్ చ వాసుకిః కఙ్కణీకరః

భారద్వాజుడు, గౌతముడు, కశ్యపుడు, క్రతువు, జమదగ్ని, కౌశికుడు, వాసుకి, కంకణీకరుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

తక్షకశ్ చ తథా నాగ ఏలాపత్రస్ తథా ద్విజాః శఙ్ఖపాలస్ తథా చాన్యస్ త్వ్ ఐరావత ఇతి స్మృతః

తక్షకుడు, నాగుడు, ఎలాపత్రుడు, శంఖపాలుడు, ఇంకా వేరొకడు ఎరావతుడు అని పిలవబడతాడు, ఓ ద్విజులారా.

ధనఞ్జయో మహాపద్మస్ తథా కర్కోటకః స్మృతః కమ్బలో ఽశ్వతరశ్చైవ తుమ్బురుర్నారదస్ తథా

ధనంజయుడు, మహాపద్ముడు, కర్కోటకుడు, కంబలుడు, అశ్వతరుడు, తుంబురు, నారదుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

హాహా హూహూర్మునిశ్రేష్ఠా విశ్వావసురనుత్తమః ఉగ్రసేనో ఽథ సురుచిర్ అన్యశ్చైవ పరావసుః

హాహా, హూహూ అనే మునిశ్రేష్ఠులు, విశ్వావసు అనే ఉత్తమ అసురుడు, ఉగ్రసేనుడు, సురుచిః, పరావసు అనే వేరొకరు కూడా ఉన్నారు.

చిత్రసేనో మహాతేజాశ్ చోర్ణాయుశ్చైవ సువ్రతాః ధృతరాష్ట్రః సూర్యవర్చా దేవీ సాక్షాత్ కృతస్థలా

చిత్రసేనుడు మహాతేజస్సుతో, ఊర్ణాయువు, సువ్రతుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చుడు, దేవి కృతస్థల కూడా ఉన్నారు.

శుభాననా శుభశ్రోణిర్ దివ్యా వై పుఞ్జికస్థలా మేనకా సహజన్యా చ ప్రమ్లోచాథ శుచిస్మితా

శుభాననా, శుభశ్రోణి, దివ్యమైన పుంజికస్థల, మేనకా, సహజన్య, ప్రమ్లోచ, శుచిస్మిత — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

అనుమ్లోచా ఘృతాచీ చ విశ్వాచీ చోర్వశీ తథా పూర్వచిత్తిరితి ఖ్యాతా దేవీ సాక్షాత్తిలోత్తమా

అనుమ్లోచ, ఘృతాచీ, విశ్వాచీ, ఊర్వశి, ప్రసిద్ధి చెందిన పూర్వచిత్తి, దేవి తిలోత్తమ కూడా ఇక్కడ ఉన్నారు.

రంభా చామ్భోజవదనా రథకృద్ గ్రామణీః శుభః రథౌజా రథచిత్రశ్ చ సుబాహుర్వై రథస్వనః

రంభ, అంబోజవదన, రథకృత్, శుభుడు అయిన గ్రామణి, రథౌజ, రథచిత్ర, సుబాహు, రథస్వన — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

వరుణశ్ చ తథైవాన్యః సుషేణః సేనజిచ్ఛుభః తార్క్ష్యశ్చారిష్టనేమిశ్ చ క్షతజిత్ సత్యజిత్తథా

వరుణుడు, సుషేణుడు, శుభుడు అయిన సేనజిత్, తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, క్షతజిత్, సత్యజిత్ — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

రక్షోహేతిః ప్రహేతిశ్ చ పౌరుషేయో వధస్ తథా సర్పో వ్యాఘ్రః పునశ్చాపో వాతో విద్యుద్దివాకరః

రక్షోహేతి, ప్రచేతి, పౌరుషేయుడు, వధ, సర్పం, పులి, మళ్ళీ నీరు, గాలి, మెరుపు, సూర్యుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.

బ్రహ్మోపేతశ్ చ రక్షేన్ద్రో యజ్ఞోపేతస్తథైవ చ ఏతే దేవాదయః సర్వే వసన్త్యర్కే క్రమేణ తు

బ్రహ్మోపేతుడు, రాక్షసాధిపతి, యజ్ఞోపేతుడు కూడా; వీరు అందరూ దేవతలు మరియు ఇతరులు సూర్యునిలో క్రమంగా నివసిస్తున్నారు.

స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః ధాత్రాదివిష్ణుపర్యన్తా దేవా ద్వాదశ కీర్తితాః

ఇవి ప్రతిపదించే స్థానం కలిగిన పన్నెండు గణాలు, ప్రతి ఒక్కటిలో ఏడుగురు చొప్పున; ధాత మొదలు విష్ణువు వరకు పన్నెండు దేవతలు ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందారు.

ఆదిత్యం పరమం భానుం భాభిరాప్యాయయన్తి తే పులస్త్యాద్యాః కౌశికాన్తా మునయో మునిసత్తమాః

పులస్త్యుడు మొదలు కౌశికుడు వరకు ఉన్న మునిశ్రేష్ఠులు తమ తేజంతో పరమమైన సూర్యుని నింపుతారు.

ద్వాదశైవ స్తవైర్భానుం స్తువన్తి చ యథాక్రమమ్ నాగాశ్చాశ్వతరాన్తాస్తు వాసుకిప్రముఖాః శుభాః

ఈ పన్నెండు మంది క్రమంగా సూర్యుని స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తారు; వాసుకి మొదలు అశ్వతర వరకు ఉన్న మంగళకరమైన నాగులు కూడా అలాగే స్తుతిస్తారు.

ద్వాదశైవ మహాదేవం వహన్త్యేవం యథాక్రమమ్ క్రమేణ సూర్యవర్చాన్తాస్ తుమ్బురుప్రముఖామ్బుపమ్

పన్నెండు మంది, తుమ్బురు మొదలైనవారు, సూర్యునిలా ప్రకాశించే వారు, వరుసగా మహాదేవుడిని మోస్తూ, నీళ్లు మోసేవారిలా ఉంటారు.

గీతైరేనముపాసన్తే గన్ధర్వా ద్వాదశోత్తమాః కృతస్థలాద్యా రంభాన్తా దివ్యాశ్చాప్సరసో రవిమ్

కృతస్థల మొదలుకొని రంభ వరకు ఉన్న పన్నెండు మంది గొప్ప గంధర్వులు, అలాగే దివ్యమైన అప్సరసలు, వీరు అందరూ పాటలతో ఆయనను సూర్యుని పూజించినట్లు పూజిస్తారు.

తాణ్డవైః సరసైః సర్వాశ్ చోపాసన్తే యథాక్రమమ్ దివ్యాః సత్యజిదన్తాశ్ చ గ్రామణ్యో రథకృన్ముఖాః

సత్యజిత్ మొదలుకొని రథకృత్ వరకు ఉన్న దివ్య నాయకులు అందరూ, సరసమైన తాండవ నృత్యాలతో వరుసగా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.

ద్వాదశాస్య క్రమేణైవ కుర్వతే ఽభీషుసంగ్రహమ్ ప్రయాన్తి యజ్ఞోపేతాన్తా రక్షోహేతిముఖాః సహ

పన్నెండు ముఖాలు కలిగిన వారు కూడా వరుసగా ఆయుధాలను సేకరిస్తారు. యజ్ఞానికి అంకితమైన రాక్షోహేతి మొదలైనవారు అందరూ కలిసిపోతారు.

సాయుధా ద్వాదశైవైతే రాక్షసాశ్చ యథాక్రమమ్ ధాతార్యమా పులస్త్యశ్ చ పులహశ్ చ ప్రజాపతిః

ఈ పన్నెండు మంది ఆయుధాలతో కూడిన రాక్షసులు వరుసగా ధాతా, అర్యమా, పులస్త్య, పులహ, ప్రజాపతి మొదలైనవారు.

ఉరగో వాసుకిశ్చైవ కఙ్కణీకశ్ చ తావుభౌ తుమ్బురుర్ నారదశ్చైవ గన్ధర్వౌ గాయతాం వరౌ

ఉరగుడు, వాసుకి, కంకణీకుడు ఈ ఇద్దరూ; తుమ్బురు, నారదుడు — వీరిద్దరూ గానం చేయడంలో గొప్ప గంధర్వులు.