అక్షః సహైకచక్రేణ భ్రమతే ఽసౌ ధ్రువేరితః ప్రేరకో జ్యోతిషాం ధీమాన్ ధ్రువో వై వాతరశ్మిభిః
అక్షం, ఆ ఒక్క చక్రంతో కలిసి ధ్రువం చేత ప్రేరేపించబడి తిరుగుతుంది. ధ్యానంతో నిలిచిన ధ్రువం, గాలివీచులతో దేవతల వెలుగులను నడిపిస్తుంది.
యుగాక్షకోటిసమ్బద్ధౌ ద్వౌ రశ్మీ స్యన్దనస్య తు ధ్రువేణ భ్రమతే రశ్మినిబద్ధః స యుగాక్షయోః
ఆ రథానికి రెండు కిరణాలు యుగం, అక్షం చివరలకు బంధించబడి ఉంటాయి. అవి ధ్రువానికి కట్టబడి, యుగం, అక్షం రెండూ తిరుగుతుంటాయి.
భ్రమతో మణ్డలాని స్యుః ఖేచరస్య రథస్య తు యుగాక్షకోటీ తే తస్య దక్షిణే స్యన్దనస్య హి
ఆ ఆకాశ రథం తిరుగుతున్నప్పుడు, చుట్టూ వలయాలు ఏర్పడతాయి. యుగం, అక్షం చివరలు ఆ రథం కుడివైపు ఉంటాయి.
ధ్రువేణ ప్రగృహీతే వై విచక్రాశ్వే చ రజ్జుభిః భ్రమన్తమనుగచ్ఛన్తి ధ్రువం రశ్మీ చ తావుభౌ
ఆ రథాన్ని ధ్రువం పట్టుకుని, గుర్రాలకు కట్టిన reignsతో కూడా బంధించి, అది తిరుగుతున్నప్పుడు, రెండు కిరణాలు ధ్రువాన్ని అనుసరిస్తూ తిరుగుతాయి.
యుగాక్షకోటిస్త్వేతస్య వాతోర్మిస్యన్దనస్య తు కీలే సక్తా యథా రజ్జుర్ భ్రమతే సర్వతోదిశమ్
ఈ గాలివీచుతో నడిచే రథానికి యుగం, అక్షం చివర ఒక కీళ్లకు బలంగా కట్టబడి ఉంటుంది. అది తాడు లాగ అన్ని దిశల్లో తిరుగుతుంది.
భ్రామ్యతస్తస్య రశ్మీ తు మణ్డలేషూత్తరాయణే వర్ధేతే దక్షిణే చైవ భ్రమతా మణ్డలాని తు
ఆ రథం తిరుగుతున్నప్పుడు, ఉత్తరాయణంలో కిరణాలు వలయాల్లో పెరుగుతాయి. దక్షిణాయణంలో తిరుగుతున్నప్పుడు వలయాలు ఏర్పడతాయి.
ఆకృష్యేతే యదా తే వై ధ్రువేణాధిష్ఠితే తదా ఆభ్యన్తరస్థః సూర్యో ఽథ భ్రమతే మణ్డలాని తు
ఆ కిరణాలు ధ్రువం చేత నియంత్రించబడి లోపలికి లాగబడినప్పుడు, సూర్యుడు లోపల ఉండి వలయాల్లో తిరుగుతాడు.
అశీతిమణ్డలశతం కాష్ఠయోరన్తరం ద్వయోః ధ్రువేణ ముచ్యమానాభ్యాం రశ్మిభ్యాం పునరేవ తు
రెండు భాగాల మధ్య ఎనభై వందల వలయాలు ఉంటాయి. ఆ కిరణాలు ధ్రువం చేత విడిపోగా, అవి మళ్లీ తిరిగి వస్తాయి.
తథైవ బాహ్యతః సూర్యో భ్రమతే మణ్డలాని తు ఉద్వేష్టయన్ స వేగేన మణ్డలాని తు గచ్ఛతి
అదే విధంగా, సూర్యుడు బయట కూడా వలయాల్లో తిరుగుతాడు. అతను వేగంగా ఆ వలయాలను విడదీయుతూ ముందుకు సాగుతాడు.
దేవాశ్చైవ తథా నిత్యం మునయశ్ చ దివానిశమ్ యజన్తి సతతం దేవం భాస్కరం భవమీశ్వరమ్
దేవతలు, మునులు ఇలా రాత్రింబవళ్లు ఎల్లప్పుడూ భాస్కరుడైన భవమేశ్వరుడిని పూజిస్తారు.
సరథో ఽధిష్ఠితో దేవైర్ ఆదిత్యైర్మునిభిస్ తథా గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్ చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః
ఆ రథాన్ని దేవతలు, ఆదిత్యులు, మునులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, గ్రామనాయకులు, సర్పాలు, రాక్షసులు సంరక్షిస్తారు.
ఏతే వసన్తి వై సూర్యే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు ఆప్యాయయన్తి చాదిత్యం తేజోభిర్ భాస్కరం శివమ్
వారు సూర్యునితో కలిసి, ఒక్కో జంట రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు. వారు తమ తేజంతో భాస్కరుడిని పోషిస్తారు.
గ్రథితైః స్వైర్వచోభిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్ గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ నృత్యగేయైరుపాసతే
మునులు తమ స్వయంగా రచించిన పదాలతో రవిని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు నృత్యం, గానం ద్వారా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
గ్రామణీయక్షభూతాని కుర్వతే ఽభీషుసంగ్రహమ్ సర్పా వహన్తి వై సూర్యం యాతుధానా అనుయాన్తి చ
గ్రామనాయకులు, యక్షులు, భూతాలు ఆయుధాలను సిద్ధం చేస్తారు. సర్పాలు సూర్యుణ్ణి మోస్తారు. యాతుధానులు ఆయనను అనుసరిస్తారు.
వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరివార్యోదయాద్రవిమ్ ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే
వాలఖిల్యులు సూర్యుణ్ణి అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు, ఉదయానికి చుట్టూ ఉంటారు. వారు ఇక్కడ సూర్యునితో రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు.
మధుశ్ చ మాధవశ్చైవ శుక్రశ్ చ శుచిరేవ చ నభోనభస్యౌ విప్రేన్ద్రా ఇషశ్చోర్జస్తథైవ చ
మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచి, నభసు, నభస్య, ఇష, ఊర్జా అనే నెలలు కూడా ఉన్నాయి, ó బ్రాహ్మణలోకశ్రేష్ఠుడా!
సహఃసహస్యౌ చ తథా తపస్యశ్ చ తపః పునః ఏతే ద్వాదశ మాసాస్తు వర్షం వై మానుషం ద్విజాః
ఇలా సహః, సహస్య, తపస్య, తపః అనే నెలలు కలిపి, మొత్తం పన్నెండు నెలలు కలిసే మనుష్యుల సంవత్సరంగా పరిగణించబడతాయి, ఓ ద్విజులారా.
వాసన్తికస్ తథా గ్రైష్మః శుభో వై వార్షికస్ తథా శారదశ్ చ హిమశ్చైవ శైశిర ఋతవః స్మృతాః
వసంతం, గ్రీష్మం, వర్షాకాలం, శరదృతువు, హేమంతం, శిశిరం — ఇవే ఆరు ఋతువులు అని చెప్పబడతాయి.
ధాతార్యమాథ మిత్రశ్ చ వరుణశ్చేన్ద్ర ఏవ చ వివస్వాంశ్చైవ పూషా చ పర్జన్యో ఽంశుర్ భగస్ తథా
ధాత, అర్యమ, మిత్ర, వరుణ, ఇంద్ర, వివస్వాన్, పూషణ్, పర్జన్యుడు, అంషు, భగ — వీరిని ఇక్కడ పేర్కొన్నారు.
త్వష్టా విష్ణుః పులస్త్యశ్ చ పులహశ్చాత్రిరేవ చ వసిష్ఠశ్చాఙ్గిరాశ్చైవ భృగుర్బుద్ధిమతాం వరః
త్వష్ట, విష్ణువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, అత్రి, వసిష్ఠుడు, అంగిరసుడు, భృగువు — వీరు జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యులు.
భారద్వాజో గౌతమశ్ చ కశ్యపశ్ చ క్రతుస్ తథా జమదగ్నిః కౌశికశ్ చ వాసుకిః కఙ్కణీకరః
భారద్వాజుడు, గౌతముడు, కశ్యపుడు, క్రతువు, జమదగ్ని, కౌశికుడు, వాసుకి, కంకణీకరుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.
తక్షకశ్ చ తథా నాగ ఏలాపత్రస్ తథా ద్విజాః శఙ్ఖపాలస్ తథా చాన్యస్ త్వ్ ఐరావత ఇతి స్మృతః
తక్షకుడు, నాగుడు, ఎలాపత్రుడు, శంఖపాలుడు, ఇంకా వేరొకడు ఎరావతుడు అని పిలవబడతాడు, ఓ ద్విజులారా.
ధనఞ్జయో మహాపద్మస్ తథా కర్కోటకః స్మృతః కమ్బలో ఽశ్వతరశ్చైవ తుమ్బురుర్నారదస్ తథా
ధనంజయుడు, మహాపద్ముడు, కర్కోటకుడు, కంబలుడు, అశ్వతరుడు, తుంబురు, నారదుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.
హాహా హూహూర్మునిశ్రేష్ఠా విశ్వావసురనుత్తమః ఉగ్రసేనో ఽథ సురుచిర్ అన్యశ్చైవ పరావసుః
హాహా, హూహూ అనే మునిశ్రేష్ఠులు, విశ్వావసు అనే ఉత్తమ అసురుడు, ఉగ్రసేనుడు, సురుచిః, పరావసు అనే వేరొకరు కూడా ఉన్నారు.
చిత్రసేనో మహాతేజాశ్ చోర్ణాయుశ్చైవ సువ్రతాః ధృతరాష్ట్రః సూర్యవర్చా దేవీ సాక్షాత్ కృతస్థలా
చిత్రసేనుడు మహాతేజస్సుతో, ఊర్ణాయువు, సువ్రతుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చుడు, దేవి కృతస్థల కూడా ఉన్నారు.
శుభాననా శుభశ్రోణిర్ దివ్యా వై పుఞ్జికస్థలా మేనకా సహజన్యా చ ప్రమ్లోచాథ శుచిస్మితా
శుభాననా, శుభశ్రోణి, దివ్యమైన పుంజికస్థల, మేనకా, సహజన్య, ప్రమ్లోచ, శుచిస్మిత — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.
అనుమ్లోచా ఘృతాచీ చ విశ్వాచీ చోర్వశీ తథా పూర్వచిత్తిరితి ఖ్యాతా దేవీ సాక్షాత్తిలోత్తమా
అనుమ్లోచ, ఘృతాచీ, విశ్వాచీ, ఊర్వశి, ప్రసిద్ధి చెందిన పూర్వచిత్తి, దేవి తిలోత్తమ కూడా ఇక్కడ ఉన్నారు.
రంభా చామ్భోజవదనా రథకృద్ గ్రామణీః శుభః రథౌజా రథచిత్రశ్ చ సుబాహుర్వై రథస్వనః
రంభ, అంబోజవదన, రథకృత్, శుభుడు అయిన గ్రామణి, రథౌజ, రథచిత్ర, సుబాహు, రథస్వన — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.
వరుణశ్ చ తథైవాన్యః సుషేణః సేనజిచ్ఛుభః తార్క్ష్యశ్చారిష్టనేమిశ్ చ క్షతజిత్ సత్యజిత్తథా
వరుణుడు, సుషేణుడు, శుభుడు అయిన సేనజిత్, తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, క్షతజిత్, సత్యజిత్ — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.
రక్షోహేతిః ప్రహేతిశ్ చ పౌరుషేయో వధస్ తథా సర్పో వ్యాఘ్రః పునశ్చాపో వాతో విద్యుద్దివాకరః
రక్షోహేతి, ప్రచేతి, పౌరుషేయుడు, వధ, సర్పం, పులి, మళ్ళీ నీరు, గాలి, మెరుపు, సూర్యుడు — వీరిని కూడా పేర్కొన్నారు.