లిఙ్గపురాణమ్

అస్యైవేహ ప్రసాదాత్తు వృష్టిర్నానాభవద్ద్విజాః సహస్రగుణముత్స్రష్టుమ్ ఆదత్తే కిరణైర్జలమ్

ద్విజులారా, ఆయనే కరుణతో వర్షాన్ని అనేక రూపాల్లో కలుగజేస్తాడు. తన కిరణాలతో నీటిని ఆకాశానికి ఎత్తి, వెయ్యిరెట్లు మళ్లీ కురిపిస్తాడు.

జలస్య నాశో వృద్ధిర్వా నాస్త్యేవాస్య విచారతః ధ్రువేణాధిష్ఠితో వాయుర్ వృష్టిం సంహరతే పునః

ఆయన ఆలోచన ప్రకారం నీటి నాశనం లేదా పెరుగుదల ఏదీ ఉండదు. ధ్రువ నక్షత్రంలో స్థితమైన వాయువు మళ్లీ వర్షాన్ని సమీకరిస్తుంది.

గ్రహాన్ నిఃసృత్య సూర్యాత్ తు కృత్స్నే నక్షత్రమణ్డలే చారస్యాన్తే విశత్యర్కే ధ్రువేణ సమధిష్ఠితా

గ్రహాల నుండి, సూర్యుని నుండి, నక్షత్ర మండలమంతటా ప్రయాణం చేసి, చివరికి ఆ నీరు సూర్యునిలోకి ప్రవేశిస్తుంది, అది ధ్రువ నక్షత్రం ద్వారా స్థిరంగా ఉంటుంది.

సౌరం సంక్షేపతో వక్ష్యే రథం శశిన ఏవ చ గ్రహాణామ్ ఇతరేషాం చ యథా గచ్ఛతి చామ్బుపః

సౌర రథాన్ని, చంద్రుని రథాన్ని, ఇతర గ్రహాల ప్రయాణాన్ని, నీటిని మోసుకెళ్లే విధానాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

సౌరస్తు బ్రహ్మణా సృష్టో రథస్త్వర్థవశేన సః సంవత్సరస్యావయవైః కల్పితశ్ చ ద్విజర్షభాః

సూర్యుని రథాన్ని బ్రహ్మదేవుడు ఒక ఉద్దేశ్యంతో సృష్టించాడు. అది సంవత్సర భాగాలతో నిర్మించబడింది, ద్విజోత్తములారా.

త్రినాభినా తు చక్రేణ పఞ్చారేణ సమన్వితః సౌవర్ణః సర్వదేవానామ్ ఆవాసో భాస్కరస్య తు

ఆ రథానికి మూడు నాభులు, ఐదు spokes ఉన్న చక్రం ఉంటుంది. అది బంగారంతో తయారవుతుంది. అది అన్ని దేవతలకు నివాసస్థానమూ, ముఖ్యంగా భాస్కరునికీ నివాసం.

నవయోజనసాహస్రో విస్తారాయామతః స్మృతః ద్విగుణో ఽపి రథోపస్థాద్ ఈషాదణ్డః ప్రమాణతః

ఆ రథం తొమ్మిది వేల యోజనాల పొడవు, వెడల్పుతో ఉంటుందని చెబుతారు. రథపు ఉపస్థానానికి రెట్టింపు పొడవు ఉన్న అక్షం కూడా ఉంటుంది.

అసఙ్గైస్తు హయైర్యుక్తో యతశ్చక్రం తతః స్థితైః వాజినస్తస్య వై సప్త ఛన్దోభిర్ నిర్మితాస్తు తే

అలాగే, ఆ రథానికి కట్టిన గుర్రాలు కలవు. చక్రం ఎక్కడ ఆగుతుందో, అక్కడే అతని ఏడు గుర్రాలు నిలుస్తాయి. అవి全部 ఛందస్సులతో ఏర్పడినవే.

చక్రపక్షే నిబద్ధాస్తు ధ్రువే చాక్షః సమర్పితః సహాశ్వచక్రో భ్రమతే సహాక్షో భ్రమతే ధ్రువః

ఆ చక్రపు పళ్ళలకు బంధించబడిన అక్షం, ధ్రువానికి బలంగా కట్టబడి ఉంటుంది. గుర్రాలతో కూడిన ఆ చక్రం తిరుగుతుంది; అక్షం కూడా ధ్రువంతో కలిసి తిరుగుతుంది.

అక్షః సహైకచక్రేణ భ్రమతే ఽసౌ ధ్రువేరితః ప్రేరకో జ్యోతిషాం ధీమాన్ ధ్రువో వై వాతరశ్మిభిః

అక్షం, ఆ ఒక్క చక్రంతో కలిసి ధ్రువం చేత ప్రేరేపించబడి తిరుగుతుంది. ధ్యానంతో నిలిచిన ధ్రువం, గాలివీచులతో దేవతల వెలుగులను నడిపిస్తుంది.

యుగాక్షకోటిసమ్బద్ధౌ ద్వౌ రశ్మీ స్యన్దనస్య తు ధ్రువేణ భ్రమతే రశ్మినిబద్ధః స యుగాక్షయోః

ఆ రథానికి రెండు కిరణాలు యుగం, అక్షం చివరలకు బంధించబడి ఉంటాయి. అవి ధ్రువానికి కట్టబడి, యుగం, అక్షం రెండూ తిరుగుతుంటాయి.

భ్రమతో మణ్డలాని స్యుః ఖేచరస్య రథస్య తు యుగాక్షకోటీ తే తస్య దక్షిణే స్యన్దనస్య హి

ఆ ఆకాశ రథం తిరుగుతున్నప్పుడు, చుట్టూ వలయాలు ఏర్పడతాయి. యుగం, అక్షం చివరలు ఆ రథం కుడివైపు ఉంటాయి.

ధ్రువేణ ప్రగృహీతే వై విచక్రాశ్వే చ రజ్జుభిః భ్రమన్తమనుగచ్ఛన్తి ధ్రువం రశ్మీ చ తావుభౌ

ఆ రథాన్ని ధ్రువం పట్టుకుని, గుర్రాలకు కట్టిన reignsతో కూడా బంధించి, అది తిరుగుతున్నప్పుడు, రెండు కిరణాలు ధ్రువాన్ని అనుసరిస్తూ తిరుగుతాయి.

యుగాక్షకోటిస్త్వేతస్య వాతోర్మిస్యన్దనస్య తు కీలే సక్తా యథా రజ్జుర్ భ్రమతే సర్వతోదిశమ్

ఈ గాలివీచుతో నడిచే రథానికి యుగం, అక్షం చివర ఒక కీళ్లకు బలంగా కట్టబడి ఉంటుంది. అది తాడు లాగ అన్ని దిశల్లో తిరుగుతుంది.

భ్రామ్యతస్తస్య రశ్మీ తు మణ్డలేషూత్తరాయణే వర్ధేతే దక్షిణే చైవ భ్రమతా మణ్డలాని తు

ఆ రథం తిరుగుతున్నప్పుడు, ఉత్తరాయణంలో కిరణాలు వలయాల్లో పెరుగుతాయి. దక్షిణాయణంలో తిరుగుతున్నప్పుడు వలయాలు ఏర్పడతాయి.

ఆకృష్యేతే యదా తే వై ధ్రువేణాధిష్ఠితే తదా ఆభ్యన్తరస్థః సూర్యో ఽథ భ్రమతే మణ్డలాని తు

ఆ కిరణాలు ధ్రువం చేత నియంత్రించబడి లోపలికి లాగబడినప్పుడు, సూర్యుడు లోపల ఉండి వలయాల్లో తిరుగుతాడు.

అశీతిమణ్డలశతం కాష్ఠయోరన్తరం ద్వయోః ధ్రువేణ ముచ్యమానాభ్యాం రశ్మిభ్యాం పునరేవ తు

రెండు భాగాల మధ్య ఎనభై వందల వలయాలు ఉంటాయి. ఆ కిరణాలు ధ్రువం చేత విడిపోగా, అవి మళ్లీ తిరిగి వస్తాయి.

తథైవ బాహ్యతః సూర్యో భ్రమతే మణ్డలాని తు ఉద్వేష్టయన్ స వేగేన మణ్డలాని తు గచ్ఛతి

అదే విధంగా, సూర్యుడు బయట కూడా వలయాల్లో తిరుగుతాడు. అతను వేగంగా ఆ వలయాలను విడదీయుతూ ముందుకు సాగుతాడు.

దేవాశ్చైవ తథా నిత్యం మునయశ్ చ దివానిశమ్ యజన్తి సతతం దేవం భాస్కరం భవమీశ్వరమ్

దేవతలు, మునులు ఇలా రాత్రింబవళ్లు ఎల్లప్పుడూ భాస్కరుడైన భవమేశ్వరుడిని పూజిస్తారు.

సరథో ఽధిష్ఠితో దేవైర్ ఆదిత్యైర్మునిభిస్ తథా గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్ చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః

ఆ రథాన్ని దేవతలు, ఆదిత్యులు, మునులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, గ్రామనాయకులు, సర్పాలు, రాక్షసులు సంరక్షిస్తారు.

ఏతే వసన్తి వై సూర్యే ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ క్రమేణ తు ఆప్యాయయన్తి చాదిత్యం తేజోభిర్ భాస్కరం శివమ్

వారు సూర్యునితో కలిసి, ఒక్కో జంట రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు. వారు తమ తేజంతో భాస్కరుడిని పోషిస్తారు.

గ్రథితైః స్వైర్వచోభిస్తు స్తువన్తి మునయో రవిమ్ గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ నృత్యగేయైరుపాసతే

మునులు తమ స్వయంగా రచించిన పదాలతో రవిని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు నృత్యం, గానం ద్వారా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.

గ్రామణీయక్షభూతాని కుర్వతే ఽభీషుసంగ్రహమ్ సర్పా వహన్తి వై సూర్యం యాతుధానా అనుయాన్తి చ

గ్రామనాయకులు, యక్షులు, భూతాలు ఆయుధాలను సిద్ధం చేస్తారు. సర్పాలు సూర్యుణ్ణి మోస్తారు. యాతుధానులు ఆయనను అనుసరిస్తారు.

వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరివార్యోదయాద్రవిమ్ ఇత్యేతే వై వసన్తీహ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే

వాలఖిల్యులు సూర్యుణ్ణి అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు, ఉదయానికి చుట్టూ ఉంటారు. వారు ఇక్కడ సూర్యునితో రెండు నెలలు చొప్పున ఉంటారు.

మధుశ్ చ మాధవశ్చైవ శుక్రశ్ చ శుచిరేవ చ నభోనభస్యౌ విప్రేన్ద్రా ఇషశ్చోర్జస్తథైవ చ

మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచి, నభసు, నభస్య, ఇష, ఊర్జా అనే నెలలు కూడా ఉన్నాయి, ó బ్రాహ్మణలోకశ్రేష్ఠుడా!

సహఃసహస్యౌ చ తథా తపస్యశ్ చ తపః పునః ఏతే ద్వాదశ మాసాస్తు వర్షం వై మానుషం ద్విజాః

ఇలా సహః, సహస్య, తపస్య, తపః అనే నెలలు కలిపి, మొత్తం పన్నెండు నెలలు కలిసే మనుష్యుల సంవత్సరంగా పరిగణించబడతాయి, ఓ ద్విజులారా.

వాసన్తికస్ తథా గ్రైష్మః శుభో వై వార్షికస్ తథా శారదశ్ చ హిమశ్చైవ శైశిర ఋతవః స్మృతాః

వసంతం, గ్రీష్మం, వర్షాకాలం, శరదృతువు, హేమంతం, శిశిరం — ఇవే ఆరు ఋతువులు అని చెప్పబడతాయి.

ధాతార్యమాథ మిత్రశ్ చ వరుణశ్చేన్ద్ర ఏవ చ వివస్వాంశ్చైవ పూషా చ పర్జన్యో ఽంశుర్ భగస్ తథా

ధాత, అర్యమ, మిత్ర, వరుణ, ఇంద్ర, వివస్వాన్, పూషణ్, పర్జన్యుడు, అంషు, భగ — వీరిని ఇక్కడ పేర్కొన్నారు.

త్వష్టా విష్ణుః పులస్త్యశ్ చ పులహశ్చాత్రిరేవ చ వసిష్ఠశ్చాఙ్గిరాశ్చైవ భృగుర్బుద్ధిమతాం వరః

త్వష్ట, విష్ణువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, అత్రి, వసిష్ఠుడు, అంగిరసుడు, భృగువు — వీరు జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యులు.