లిఙ్గపురాణమ్

బాహ్యం చాభ్యన్తరం ప్రోక్తమ్ ఉత్తరాయణదక్షిణే ప్రత్యహం చరతే తాని సూర్యో వై మణ్డలాని తు

బయటి, లోపలి మార్గాలు ఉత్తరాయణ, దక్షిణాయన కాలాల్లో వివరించబడ్డాయి. ప్రతి రోజు సూర్యుడు ఆ చక్రాల ద్వారా ప్రయాణిస్తాడు.

కులాలచక్రపర్యన్తో యథా శీఘ్రం ప్రవర్తతే దక్షిణప్రక్రమే దేవస్ తథా శీఘ్రం ప్రవర్తతే

కుమ్మరి చక్రం ఎలా వేగంగా తిరుగుతుందో, అలాగే సూర్యుడు దక్షిణ దిశలో వేగంగా సంచరిస్తాడు.

తస్మాత్ప్రకృష్టాం భూమిం తు కాలేనాల్పేన గచ్ఛతి సూర్యో ద్వాదశభిః శీఘ్రం ముహూర్తైర్దక్షిణాయనే

అందువల్ల, సూర్యుడు ఎంతో పెద్ద భూమిని తక్కువ సమయంలో దాటి వెళ్తాడు. దక్షిణాయనంలో పన్నెండు ముహూర్తాల్లో వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.

త్రయోదశార్ధమృక్షాణామ్ అహ్నా తు చరతే రవిః ముహూర్తైస్తావదృక్షాణి నక్తమష్టాదశైశ్చరన్

రవి పగలు పదమూడు అర రాశులను తన ప్రయాణంలో దాటి, అంతే సంఖ్యలో ముహూర్తాల్లో వాటిని క్రమంగా చుట్టి, రాత్రి పన్నెండు అర రాశులను పదమూడు ముహూర్తాల్లో దాటి, మొత్తం పదమూడు అర రాశులను పగలు, పన్నెండు అర రాశులను రాత్రి సూర్యుడు సంచరిస్తాడు.

కులాలచక్రమధ్యం తు యథా మన్దం ప్రసర్పతి తథోదగయనే సూర్యః సర్పతే మన్దవిక్రమః

కుండె ముద్ద మధ్యభాగం మెల్లగా తిరిగినట్లే, ఉత్తరాయణంలో సూర్యుడు కూడా మెల్లగా ముందుకు సాగుతాడు.

తస్మాద్దీర్ఘేణ కాలేన భూమిమల్పాం తు గచ్ఛతి స రథో ధిష్ఠితో భానోర్ ఆదిత్యైర్మునిభిస్ తథా

అందువల్ల ఆ పొడవైన కాలంలో, ఆదిత్యులు, మునులు స్థాపించిన సూర్యుని రథం భూమిపై కొద్దిపాటి భాగాన్ని మాత్రమే దాటి వెళ్తుంది.

గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్ చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః ప్రదీపయన్ సహస్రాంశుర్ అగ్రతః పృష్ఠతో ఽప్యధః

వెయ్యి కిరణాలున్న సూర్యుడు తన వెలుగుతో అందరినీ ప్రకాశింపజేస్తూ, ముందూ, వెనుకా, కిందా గంధర్వులు, అప్సరసలు, పాముల అధిపతులు, రాక్షసులతో కూడి ఉంటాడు.

ఊర్ధ్వతశ్ చ కరం త్యక్త్వా సభాం బ్రాహ్మీమనుత్తమామ్ అంభోభిర్ మునిభిస్త్యక్తైః సంధ్యాయాం తు నిశాచరాన్

పైభాగంలో తన కిరణాన్ని ఉపసంహరించి, సర్వోత్తమమైన బ్రాహ్మీ సభలో ప్రవేశించి, సంధ్యాసమయంలో మునులు విడిచిన నీటితో రాత్రివాసులను ఎదుర్కొంటాడు.

హత్వా హత్వా తు సమ్ప్రాప్తాన్ బ్రాహ్మణైశ్చరతే రవిః అష్టాదశ ముహూర్తం తు ఉత్తరాయణపశ్చిమమ్

వచ్చినవారిని సంహరించి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి సూర్యుడు పదమూడు ముహూర్తాల పాటు ఉత్తరాయణంలో చివరి భాగాన్ని సంచరిస్తాడు.

అహర్భవతి తచ్చాపి చరతే మన్దవిక్రమః త్రయోదశార్ధమ్ ఋక్షాణి నక్తం ద్వాదశభీ రవిః ముహూర్తైస్ తావద్ ఋక్షాణి దివాష్టాదశభిశ్చరన్

ఇలా పగలు ఏర్పడుతుంది. సూర్యుడు మెల్లగా ప్రయాణిస్తూ, రాత్రి పన్నెండు అర రాశులను పన్నెండు ముహూర్తాల్లో, పగలు పదమూడు రాశులను పదమూడు ముహూర్తాల్లో దాటి వెళ్తాడు.

తతో మన్దతరం నాభ్యాం చక్రం భ్రమతి వై యథా మృత్పిణ్డ ఇవ మధ్యస్థో ధ్రువో భ్రమతి వై తథా

తర్వాత, నాభి వద్ద చక్రం ఇంకా మెల్లగా తిరుగుతుంది. మధ్యలో స్థిరంగా ఉన్న ధ్రువం మట్టి ముద్దను తిప్పినట్లే, చక్రాన్ని తిప్పుతుంది.

త్రింశన్ముహూర్తైర్ ఏవాహుర్ అహోరాత్రం పురావిదః ఉభయోః కాష్ఠయోర్మధ్యే భ్రమతో మణ్డలాని తు

పురాతన జ్ఞానులు ఒక రోజు, ఒక రాత్రి కలిపి ముప్పై ముహూర్తాలు ఉంటాయని చెబుతారు. రెండు అంచుల మధ్య వలయాలు తిరుగుతుంటాయి.

కులాలచక్రనాభిస్తు యథా తత్రైవ వర్తతే ఔత్తానపాదో భ్రమతి గ్రహైః సార్ధం గ్రహాగ్రణీః

కుండె చక్రం నాభి మధ్యలో ఉండేలా, అత్తానపాదుడు గ్రహాలతో పాటు, గ్రహాధిపతిగా మధ్యలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.

గణో మునిజ్యోతిషాం తు మనసా తస్య సర్పతి అధిష్ఠితః పునస్తేన భానుస్త్వాదాయ తిష్ఠతి

మునుల జ్యోతిషశాస్త్ర పండితుల వర్గం, అతని మనస్సు వాటితో కలిసి సంచరిస్తుందని అంటారు. అతని ద్వారా స్థాపించబడి, సూర్యుడు తన స్థానంలో నిలిచివుంటాడు.

కిరణైః సర్వతస్తోయం దేవో వై ససమీరణః ఔత్తానపాదస్య సదా ధ్రువత్వం వై ప్రసాదతః

తన కిరణాలతో, వాయువుతో కూడి దేవుడు అన్ని వైపులా నీటిని ఎత్తుకుంటాడు. అత్తానపాదుని అనుగ్రహంతో అతని స్థిరత్వం ఎప్పటికీ నిలిచివుంటుంది.

విష్ణోరౌత్తానపాదేన చాప్తం తాతస్య హేతునా ఆపః పీతాస్తు సూర్యేణ క్రమన్తే శశినః క్రమాత్

విష్ణువు అత్తానపాదుని ద్వారా, తండ్రి కోసం, సూర్యుడు నీటిని ఎత్తుకుని, ఆ నీరు క్రమంగా చంద్రుని వద్దకు చేరుతుంది.

నిశాకరాన్నిస్రవన్తే జీమూతాన్ప్రత్యపః క్రమాత్ వృన్దం జలముచాం చైవ శ్వసనేనాభితాడితమ్

చంద్రుని నుండి ఆ నీరు వరుసగా మేఘాలకు చేరుతుంది. జలధారుల సమూహాన్ని గాలి తాకి, అవి నీటిని వదులుతాయి.

క్ష్మాయాం సృష్టిం విసృజతే ఽభాసయత్తేన భాస్కరః తోయస్య నాస్తి వై నాశః తదైవ పరివర్తతే

భాస్కరుడు ఆ వెలుతురుతో భూమిపై సృష్టిని ప్రేరేపిస్తాడు. నీటి నాశనం ఎప్పుడూ ఉండదు, అది ఎప్పటికీ తిరుగుతూ ఉంటుంది.

హితాయ సర్వజన్తూనాం గతిః శర్వేణ నిర్మితా భూర్భువః స్వస్ తథా హ్యాపో హ్య్ అన్నం చామృతమేవ చ

అన్ని జీవుల మేలుకోసం శర్వుడు ఈ చక్రాన్ని ఏర్పరిచాడు: భూమి, అంతరిక్షం, స్వర్గం, నీరు, ఆహారం, అమృతం — ఇవన్నీ.

ప్రాణా వై జగతామాపో భూతాని భువనాని చ బహునాత్ర కిముక్తేన చరాచరమిదం జగత్

నీరు నిజంగా లోకాలకు ప్రాణం, భూతాలకు, భువనాలకు కూడా. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి? ఈ సర్వ జగత్తు — చరాచరం అంతా ఇదే.

అపాం శివస్య భగవాన్ ఆధిపత్యే వ్యవస్థితః అపాం త్వధిపతిర్దేవో భవ ఇత్యేవ కీర్తితః

పవిత్రుడైన శివుడు నీటికి అధిపతిగా స్థిరంగా ఉన్నాడు. దేవుడు భవుడు నీటికి అధిపతి అని ప్రసిద్ధి.

భవాత్మకం జగత్సర్వమ్ ఇతి కిం చేహ చాద్భుతమ్ నారాయణత్వం దేవస్య హరేశ్చాద్భిః కృతం విభోః జగతామాలయో విష్ణుస్ త్వ్ ఆపస్తస్యాలయాని తు

ఈ జగత్తు అంతా భవస్వరూపమే. ఇందులో ఏమి ఆశ్చర్యం లేదు. నారాయణుని, హరిని దైవత్వం నీటివల్ల స్థిరమైంది. జగత్తులకు ఆధారం విష్ణువు, ఆ విష్ణువుకు ఆధారం నీరు.

దన్దహ్యమానేషు చరాచరేషు గోధూమభూతాస్ త్వథనిష్క్రమన్తి యా యా ఊర్ధ్వం మారుతేనేరితా వై తాస్తాస్త్వభ్రాణ్యగ్నినా వాయునా చ

జంతువులు, అజంతువులు అన్నీ కాలుతున్నప్పుడు, గోధుమలు అవుతున్న వాటిని గాలి పైకి ఎత్తుతుంది. అవే మేఘాలుగా, అగ్ని, గాలి కలిసినప్పుడు మేఘాలవుతాయి.

అతో ధూమాగ్నివాతానాం సంయోగస్త్వభ్రముచ్యతే వారీణి వర్షతీత్యభ్రమ్ అభ్రస్యేశః సహస్రదృక్

ఇలా పొగ, అగ్ని, గాలి కలిసినదాన్ని మేఘం అంటారు. మేఘానికి అధిపతి అయినవాడు వెయ్యికళ్ళతో ఉండి, నీటిని కురిపిస్తాడు.

యజ్ఞధూమోద్భవం చాపి ద్విజానాం హితకృత్సదా దావాగ్నిధూమసమ్భూతమ్ అభ్రం వనహితం స్మృతమ్

యజ్ఞపొగతో ఏర్పడే మేఘాలు ద్విజులకు ఎప్పుడూ మేలు చేస్తాయి. అడవిలో అగ్నిపొగతో ఏర్పడే మేఘాలు అడవులకు మేలు చేస్తాయని చెప్పబడింది.

మృతధూమోద్భవం త్వభ్రమ్ అశుభాయ భవిష్యతి అభిచారాగ్నిధూమోత్థం భూతనాశాయ వై ద్విజాః

శవాల పొగతో ఏర్పడే మేఘాలు అశుభాన్ని కలిగిస్తాయి. మంత్రశక్తి అగ్నిపొగతో ఏర్పడే మేఘాలు జీవులకు నాశనం చేస్తాయి, ద్విజులారా.

ఏవం ధూమవిశేషేణ జగతాం వై హితాహితమ్ తస్మాదాచ్ఛాదయేద్ధూమమ్ అభిచారకృతం నరః

ఇలా పొగల తేడాతో జగత్తుకు మేలు, చెడు నిర్ణయించబడుతుంది. అందుకే మంత్రశక్తి వల్ల వచ్చే పొగను మనిషి మూసివేయాలి.

అనాఛాద్య ద్విజః కుర్యాద్ ధూమం యశ్చాభిచారికమ్ ఏవముద్దిశ్య లోకస్య క్షయకృచ్చ భవిష్యతి

ద్విజుడు మంత్రశక్తి పొగను మూసిపెట్టకపోతే, అతడు లోకనాశనానికి కారణమవుతాడు.

అపాం నిధానం జీమూతాః షణ్మాసానిహ సువ్రతాః వర్షయన్త్యేవ జగతాం హితాయ పవనాజ్ఞయా

ధర్మశీలులారా, నీటి నిలయమైన మేఘాలు, గాలి ఆజ్ఞతో, ఆరు నెలలు జగత్తుకు మేలు కోసం వర్షం కురిపిస్తాయి.