లిఙ్గపురాణమ్

పురాన్తగో యదా భానుః శక్రస్య భవతి ప్రభుః సర్వైః సాయమనైః సౌరో హ్య్ ఉదయో దృశ్యతే ద్విజాః

పురాంత నగరంలోకి సూర్యుడు ప్రవేశించినప్పుడు, ఇంద్రునికి అధిపతిగా మారతాడు. ఆ సమయంలో సాయంత్రపు గ్రహాలన్నీ కనిపిస్తాయి, అలాగే సూర్యోదయం కూడా దర్శనమిస్తుంది, ద్విజులారా.

స ఏవ సుఖవత్యాం తు నిశాన్తస్థః ప్రదృశ్యతే అస్తమేతి పునః సూర్యో విభాయాం విశ్వదృగ్ విభుః

అదే సూర్యుడు సుఖవతి ప్రాంతంలో రాత్రి చివరలో కనిపిస్తాడు. మళ్లీ విభా ప్రాంతంలో ఉదయానికి సమయానికి అస్తమించిపోతాడు.

మయా ప్రోక్తో ఽమరావత్యాం యథాసౌ వారితస్కరః తథా సంయమనీం ప్రాప్య సుఖాం చైవ విభాం ఖగః

అమరావతిలో నేను వివరించినట్టు, సూర్యుడు చీకటిని తొలగించేవాడిగా ఉంటాడు. అలాగే సంయమని, సుఖ, విభా ప్రాంతాల్లోనూ ఆ పక్షి (సూర్యుడు) ప్రయాణం కొనసాగిస్తాడు.

యదాపరాహ్ణస్త్వాగ్నేయ్యాం పూర్వాహ్ణో నైరృతే ద్విజాః తదా త్వపరరాత్రశ్ చ వాయుభాగే సుదారుణః

అగ్నేయ దిశలో మధ్యాహ్నం, నైరుతి దిశలో ఉదయం ఉన్నప్పుడు, ఆ సమయంలో వాయు ప్రాంతంలో అర్ధరాత్రి, అది చాలా కఠినంగా ఉంటుంది, ద్విజులారా.

ఈశాన్యాం పూర్వరాత్రస్తు గతిరేషా చ సర్వతః ఏవం పుష్కరమధ్యే తు యదా సర్పతి వారిపః

ఈశాన్య దిశలో ప్రథమ రాత్రి ఉంటుంది. ఇదే విధంగా అన్ని చోట్ల కూడా జరుగుతుంది. పుష్కర మధ్యంలో సూర్యుడు సంచరిస్తున్నప్పుడు, ఆ మార్గాన్ని వినండి.

త్రింశాంశకం తు మేదిన్యాం ముహూర్తేనైవ గచ్ఛతి యోజనానాం ముహూర్తస్య ఇమాం సంఖ్యాం నిబోధత

ఒక ముహూర్తంలో సూర్యుడు భూమిపై ముప్పై అంశాలు దాటి వెళ్తాడు. ఆ ముహూర్తంలో ఎన్ని యోజనాలు దాటి పోతాడో ఇప్పుడు వినండి.

పూర్ణా శతసహస్రాణామ్ ఏకత్రింశత్తు సా స్మృతా పఞ్చాశచ్చ తథాన్యాని సహస్రాణ్యధికాని తు

అది పూర్తిగా ముప్పై ఒక లక్షలు, వాటికి యాభై వేల యోజనాలు కలిపి గుర్తుంచుకోవాలి.

మౌహూర్తికీ గతిర్హ్యేషా భాస్కరస్య మహాత్మనః ఏతేన గతియోగేన యదా కాష్ఠాం తు దక్షిణామ్

ఇది భాస్కరుని ముహూర్తాల ప్రకారం జరిగే ప్రయాణం. ఈ లెక్కతో, సూర్యుడు దక్షిణ దిశను చేరినప్పుడు,

పర్యపృచ్ఛేత్ పతఙ్గో ఽపి సౌమ్యాశాం చోత్తరే ఽహని మధ్యే తు పుష్కరస్యాథ భ్రమతే దక్షిణాయనే

సూర్యుడు దక్షిణ దిశను చేరినప్పుడు, ఉత్తర దినంలో సౌమ్య దిశను పరిశీలిస్తాడు. పుష్కర మధ్యంలో దక్షిణాయన సమయంలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.

మానసోత్తరశైలే తు మహాతేజా విభావసుః మణ్డలానాం శతం పూర్ణం తదశీత్యధికం విభుః

మనస్సు ఉత్తర పర్వతంపై, మహాతేజస్సుతో ఉన్న సూర్యుడు, వంద పూర్తిగా, ఇంకా ఎనభై చక్రాలు తిరుగుతాడు, ఓ మహానుభావా.

బాహ్యం చాభ్యన్తరం ప్రోక్తమ్ ఉత్తరాయణదక్షిణే ప్రత్యహం చరతే తాని సూర్యో వై మణ్డలాని తు

బయటి, లోపలి మార్గాలు ఉత్తరాయణ, దక్షిణాయన కాలాల్లో వివరించబడ్డాయి. ప్రతి రోజు సూర్యుడు ఆ చక్రాల ద్వారా ప్రయాణిస్తాడు.

కులాలచక్రపర్యన్తో యథా శీఘ్రం ప్రవర్తతే దక్షిణప్రక్రమే దేవస్ తథా శీఘ్రం ప్రవర్తతే

కుమ్మరి చక్రం ఎలా వేగంగా తిరుగుతుందో, అలాగే సూర్యుడు దక్షిణ దిశలో వేగంగా సంచరిస్తాడు.

తస్మాత్ప్రకృష్టాం భూమిం తు కాలేనాల్పేన గచ్ఛతి సూర్యో ద్వాదశభిః శీఘ్రం ముహూర్తైర్దక్షిణాయనే

అందువల్ల, సూర్యుడు ఎంతో పెద్ద భూమిని తక్కువ సమయంలో దాటి వెళ్తాడు. దక్షిణాయనంలో పన్నెండు ముహూర్తాల్లో వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.

త్రయోదశార్ధమృక్షాణామ్ అహ్నా తు చరతే రవిః ముహూర్తైస్తావదృక్షాణి నక్తమష్టాదశైశ్చరన్

రవి పగలు పదమూడు అర రాశులను తన ప్రయాణంలో దాటి, అంతే సంఖ్యలో ముహూర్తాల్లో వాటిని క్రమంగా చుట్టి, రాత్రి పన్నెండు అర రాశులను పదమూడు ముహూర్తాల్లో దాటి, మొత్తం పదమూడు అర రాశులను పగలు, పన్నెండు అర రాశులను రాత్రి సూర్యుడు సంచరిస్తాడు.

కులాలచక్రమధ్యం తు యథా మన్దం ప్రసర్పతి తథోదగయనే సూర్యః సర్పతే మన్దవిక్రమః

కుండె ముద్ద మధ్యభాగం మెల్లగా తిరిగినట్లే, ఉత్తరాయణంలో సూర్యుడు కూడా మెల్లగా ముందుకు సాగుతాడు.

తస్మాద్దీర్ఘేణ కాలేన భూమిమల్పాం తు గచ్ఛతి స రథో ధిష్ఠితో భానోర్ ఆదిత్యైర్మునిభిస్ తథా

అందువల్ల ఆ పొడవైన కాలంలో, ఆదిత్యులు, మునులు స్థాపించిన సూర్యుని రథం భూమిపై కొద్దిపాటి భాగాన్ని మాత్రమే దాటి వెళ్తుంది.

గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్ చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః ప్రదీపయన్ సహస్రాంశుర్ అగ్రతః పృష్ఠతో ఽప్యధః

వెయ్యి కిరణాలున్న సూర్యుడు తన వెలుగుతో అందరినీ ప్రకాశింపజేస్తూ, ముందూ, వెనుకా, కిందా గంధర్వులు, అప్సరసలు, పాముల అధిపతులు, రాక్షసులతో కూడి ఉంటాడు.

ఊర్ధ్వతశ్ చ కరం త్యక్త్వా సభాం బ్రాహ్మీమనుత్తమామ్ అంభోభిర్ మునిభిస్త్యక్తైః సంధ్యాయాం తు నిశాచరాన్

పైభాగంలో తన కిరణాన్ని ఉపసంహరించి, సర్వోత్తమమైన బ్రాహ్మీ సభలో ప్రవేశించి, సంధ్యాసమయంలో మునులు విడిచిన నీటితో రాత్రివాసులను ఎదుర్కొంటాడు.

హత్వా హత్వా తు సమ్ప్రాప్తాన్ బ్రాహ్మణైశ్చరతే రవిః అష్టాదశ ముహూర్తం తు ఉత్తరాయణపశ్చిమమ్

వచ్చినవారిని సంహరించి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి సూర్యుడు పదమూడు ముహూర్తాల పాటు ఉత్తరాయణంలో చివరి భాగాన్ని సంచరిస్తాడు.

అహర్భవతి తచ్చాపి చరతే మన్దవిక్రమః త్రయోదశార్ధమ్ ఋక్షాణి నక్తం ద్వాదశభీ రవిః ముహూర్తైస్ తావద్ ఋక్షాణి దివాష్టాదశభిశ్చరన్

ఇలా పగలు ఏర్పడుతుంది. సూర్యుడు మెల్లగా ప్రయాణిస్తూ, రాత్రి పన్నెండు అర రాశులను పన్నెండు ముహూర్తాల్లో, పగలు పదమూడు రాశులను పదమూడు ముహూర్తాల్లో దాటి వెళ్తాడు.

తతో మన్దతరం నాభ్యాం చక్రం భ్రమతి వై యథా మృత్పిణ్డ ఇవ మధ్యస్థో ధ్రువో భ్రమతి వై తథా

తర్వాత, నాభి వద్ద చక్రం ఇంకా మెల్లగా తిరుగుతుంది. మధ్యలో స్థిరంగా ఉన్న ధ్రువం మట్టి ముద్దను తిప్పినట్లే, చక్రాన్ని తిప్పుతుంది.

త్రింశన్ముహూర్తైర్ ఏవాహుర్ అహోరాత్రం పురావిదః ఉభయోః కాష్ఠయోర్మధ్యే భ్రమతో మణ్డలాని తు

పురాతన జ్ఞానులు ఒక రోజు, ఒక రాత్రి కలిపి ముప్పై ముహూర్తాలు ఉంటాయని చెబుతారు. రెండు అంచుల మధ్య వలయాలు తిరుగుతుంటాయి.

కులాలచక్రనాభిస్తు యథా తత్రైవ వర్తతే ఔత్తానపాదో భ్రమతి గ్రహైః సార్ధం గ్రహాగ్రణీః

కుండె చక్రం నాభి మధ్యలో ఉండేలా, అత్తానపాదుడు గ్రహాలతో పాటు, గ్రహాధిపతిగా మధ్యలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.

గణో మునిజ్యోతిషాం తు మనసా తస్య సర్పతి అధిష్ఠితః పునస్తేన భానుస్త్వాదాయ తిష్ఠతి

మునుల జ్యోతిషశాస్త్ర పండితుల వర్గం, అతని మనస్సు వాటితో కలిసి సంచరిస్తుందని అంటారు. అతని ద్వారా స్థాపించబడి, సూర్యుడు తన స్థానంలో నిలిచివుంటాడు.

కిరణైః సర్వతస్తోయం దేవో వై ససమీరణః ఔత్తానపాదస్య సదా ధ్రువత్వం వై ప్రసాదతః

తన కిరణాలతో, వాయువుతో కూడి దేవుడు అన్ని వైపులా నీటిని ఎత్తుకుంటాడు. అత్తానపాదుని అనుగ్రహంతో అతని స్థిరత్వం ఎప్పటికీ నిలిచివుంటుంది.

విష్ణోరౌత్తానపాదేన చాప్తం తాతస్య హేతునా ఆపః పీతాస్తు సూర్యేణ క్రమన్తే శశినః క్రమాత్

విష్ణువు అత్తానపాదుని ద్వారా, తండ్రి కోసం, సూర్యుడు నీటిని ఎత్తుకుని, ఆ నీరు క్రమంగా చంద్రుని వద్దకు చేరుతుంది.

నిశాకరాన్నిస్రవన్తే జీమూతాన్ప్రత్యపః క్రమాత్ వృన్దం జలముచాం చైవ శ్వసనేనాభితాడితమ్

చంద్రుని నుండి ఆ నీరు వరుసగా మేఘాలకు చేరుతుంది. జలధారుల సమూహాన్ని గాలి తాకి, అవి నీటిని వదులుతాయి.

క్ష్మాయాం సృష్టిం విసృజతే ఽభాసయత్తేన భాస్కరః తోయస్య నాస్తి వై నాశః తదైవ పరివర్తతే

భాస్కరుడు ఆ వెలుతురుతో భూమిపై సృష్టిని ప్రేరేపిస్తాడు. నీటి నాశనం ఎప్పుడూ ఉండదు, అది ఎప్పటికీ తిరుగుతూ ఉంటుంది.

హితాయ సర్వజన్తూనాం గతిః శర్వేణ నిర్మితా భూర్భువః స్వస్ తథా హ్యాపో హ్య్ అన్నం చామృతమేవ చ

అన్ని జీవుల మేలుకోసం శర్వుడు ఈ చక్రాన్ని ఏర్పరిచాడు: భూమి, అంతరిక్షం, స్వర్గం, నీరు, ఆహారం, అమృతం — ఇవన్నీ.