శ్రీకణ్ఠాధిష్ఠితాన్యత్ర స్థానాని చ సమాసతః మర్యాదాపర్వతేష్వద్య శృణ్వన్తు ప్రవదామ్య్ అహమ్
శ్రీకంఠుడు అధిష్ఠానంగా ఉన్న స్థలాలను మర్యాదా పర్వతాలలో సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
శ్రీకణ్ఠాధిష్ఠితం విశ్వం చరాచరమిదం జగత్ కాలాగ్నిశివపర్యన్తం కథం వక్ష్యే సవిస్తరమ్
ఈ చరాచర జగత్తంతా శ్రీకంఠుడి ఆధీనంలో ఉంది. కాలాగ్నిశివునివరకు నేను వివరంగా వివరించబోతున్నాను.
దేవకూటే గిరౌ మధ్యే మహాకూటే సుశోభనే హేమవైడూర్యమాణిక్యనీలగోమేదకాన్తిభిః
దేవకూట పర్వతం మధ్యలో ఉన్న మహాకూటం ఎంతో అందంగా, బంగారం, వైడూర్యం, మాణిక్యం, నీలం, గోమేదిక వంటి రత్నాల కాంతితో ప్రకాశిస్తోంది.
తథాన్యైర్మణిముఖ్యైశ్ చ నిర్మితే నిర్మలే శుభే శాఖాశతసహస్రాఢ్యే సర్వద్రుమవిభూషితే
అదే విధంగా, ఇతర ముఖ్యమైన రత్నాలతో నిర్మించబడిన ఆ మహాకూటం ఎంతో స్వచ్ఛంగా, శుభంగా ఉంది; వందలాది శాఖలతో, అన్ని రకాల చెట్లతో అలంకరించబడింది.
చమ్పకాశోకపుంనాగవకులాసనమణ్డితే పారిజాతకసమ్పూర్ణే నానాపక్షిగణాన్వితే
చంపక, అశోక, పున్నాగ, బకుల, అసన చెట్లతో అలంకరించబడి, పారిజాతాలతో నిండిపోయి, ఎన్నో రకాల పక్షుల సమూహాలతో కూడి ఉంది.
నైకధాతుశతైశ్చిత్రే విచిత్రకుసుమాకులే నితమ్బపుష్పసాలమ్బేన్-ఐకసత్త్వగణాన్వితే
వెరైటీగా ఉన్న వందల రకాల లోహాలతో, ఎన్నో రంగుల పువ్వులతో నిండిపోయి, ప్రక్కన పుష్పమాలలు వేలాడుతూ, ప్రత్యేకమైన జీవుల సమూహాలతో కూడి ఉంది.
విమలస్వాదుపానీయేన్-ఐకప్రస్రవణైర్యుతే నిర్ఝరైః కుసుమాకీర్ణైర్ అనేకైశ్ చ విభూషితే
స్వచ్ఛమైన, తీపి నీటి ఊటలతో, ఒక్కో ప్రవాహంతో కూడి, పువ్వులతో అలంకరించబడిన జలపాతాలతో, ఎన్నో అద్భుతాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పుష్పోడుపవహాభిశ్ చ స్రవన్తీభిర్ అలంకృతే స్నిగ్ధవర్ణం మహామూలమ్ అనేకస్కన్ధపాదపమ్
పుష్పాల ప్రవాహాలతో, ఆకర్షణీయమైన రంగుతో, గొప్ప వేరులతో, అనేక కండలు గల చెట్లతో అలంకరించబడింది.
రమ్యం హ్యవిరలచ్ఛాయం దశయోజనమణ్డలమ్ తత్ర భూతవనం నామ నానాభూతగణాలయమ్
అది నిజంగా రమణీయంగా, ఎక్కడా విరిగిపోని నీడతో, పది యోజనాల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది. అక్కడే భూతవనం అనే అడవి ఉంది, అది ఎన్నో జీవుల నివాసంగా ఉంది.
మహాదేవస్య దేవస్య శఙ్కరస్య మహాత్మనః దీప్తమాయతనం తత్ర మహామణివిభూషితమ్
అక్కడ మహాదేవుడు, శంకరుడు అనే మహాత్ముడి ప్రకాశవంతమైన ఆలయం ఉంది, అది గొప్ప రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
హేమప్రాకారసంయుక్తం మణితోరణమణ్డితమ్ స్ఫాటికైశ్ చ విచిత్రైశ్ చ గోపురైశ్ చ సమన్వితమ్
ఆ ఆలయం బంగారు ప్రాకారాలతో, రత్న తోరణాలతో, అద్భుతమైన స్ఫటిక గోపురాలతో అలంకరించబడింది.
సింహాసనైర్మణిమయైః శుభాస్తరణసంయుతైః క్షితావితస్తతః సమ్యక్ శర్వేణాధిష్ఠితైః శుభైః
రత్నాలతో చేసిన సింహాసనాలు, శుభ్రమైన వస్త్రాలతో కప్పబడి, నేలపై బాగా అమర్చబడి, శర్వుడు అధిష్ఠానంగా ఉండేలా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
అమ్లానమాలానిచితైర్ నానావర్ణైర్ గృహోత్తమైః మణ్డపైః సువిచిత్రైస్ తు స్ఫాటికస్తమ్భసంయుతైః
చిరకాలం మురికిపడని పుష్పమాలలతో, ఎన్నో రంగుల ఇళ్లతో, అద్భుతమైన స్ఫటిక స్తంభాలతో కూడిన మండపాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సంయుతం సర్వభూతేన్ద్రైర్ బ్రహ్మేన్ద్రోపేన్ద్రపూజితైః వరాహగజసింహర్క్షశార్దూలకరభాననైః
అన్ని భూతాధిపతులు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు పూజించేలా, వరాహాలు, ఏనుగులు, సింహాలు, ఎలుగుబంట్లు, పులులు, ఒంటెలు, కోతులతో కూడి ఉంది.
గృధ్రోలూకముఖైశ్చాన్యైర్ మృగోష్ట్రాజముఖైరపి ప్రమథైర్వివిధైః స్థూలైర్ గిరికూటోపమైః శుభైః
గద్ద, గుడ్లగూబ ముఖాలు కలిగినవారు, మరికొందరు జింకలు, ఒంటెల ముఖాలు కలిగినవారు, పర్వత శిఖరాల్లాంటి బలమైన, అద్భుతమైన ప్రమథులతో కూడి ఉంది.
కరాలైర్హరికేశైశ్ చ రోమశైశ్ చ మహాభుజైః నానావర్ణాకృతిధరైర్ నానాసంస్థానసంస్థితైః
భయంకరమైన, ఆకుపచ్చ జుట్టు కలిగిన, రోమాలు గల, గొప్ప భుజాలు ఉన్న, ఎన్నో రంగులు, ఆకారాలు, భిన్నమైన భంగిమల్లో ఉన్న జీవులతో కూడి ఉంది.
దీప్తాస్యైర్ దీప్తచరితైర్ నన్దీశ్వరముఖైః శుభైః బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణుసంకాశైర్ అణిమాదిగుణాన్వితైః
ప్రకాశించే ముఖాలు, గొప్ప కార్యాలు చేసిన, నందీశ్వరుల వంటి శుభ్రమైనవారు, బ్రహ్మ, ఇంద్ర, విష్ణువుల్లాంటి వారు, అణిమాది శక్తులతో కూడి ఉన్నారు.
అశూన్యమమరైర్నిత్యం మహాపరిషదైస్ తథా తత్ర భూతపతేర్దేవాః పూజాం నిత్యం ప్రయుఞ్జతే
అక్కడ ఎప్పుడూ అమరులు, మహాసభలు లేవని లేదు. అక్కడ భూతపతి అయిన దేవునికి దేవతలు ఎల్లప్పుడూ పూజలు చేస్తారు.
ఝర్ఝరైః శఙ్ఖపటహైర్ భేరీడిణ్డిమగోముఖైః లలితావసితోద్గీతైర్ వృత్తవల్గితగర్జితైః
జఱ్జరాలు, శంఖాలు, పటాహాలు, భేరీలు, ఢింఢిమాలు, గోముఖాలతో, సులభమైన సంగీతంతో, మధురమైన పాటలతో, నిబంధితమైన గర్జనలతో అక్కడ శబ్దాలు వినిపిస్తాయి.
పూజితో వై మహాదేవః ప్రమథైః ప్రమథేశ్వరః సిద్ధర్షిదేవగన్ధర్వైర్ బ్రహ్మణా చ మహాత్మనా
అలా మహాదేవుడు, ప్రమథాధిపతి, ప్రమథులు, సిద్ధులు, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, మహాత్ముడైన బ్రహ్మా ద్వారా పూజించబడతాడు.
ఉపేన్ద్రప్రముఖైశ్చాన్యైః పూజితస్తత్ర శంకరః విభక్తచారుశిఖరం యత్ర తచ్ఛఙ్ఖవర్చసమ్
అక్కడ ఉపేంద్రుడు మొదలైన దేవతలు శంకరుని పూజిస్తున్నారు. అక్కడ శిఖరం విడిపోయి అందంగా మెరిసిపోతుంది, ఆ శిఖరానికి శంఖం వలె ప్రకాశం ఉంది.
కైలాసో యక్షరాజస్య కుబేరస్య మహాత్మనః నివాసః కోటియక్షాణాం తథాన్యేషాం మహాత్మనామ్
కైలాసం అనేది మహాత్ముడు అయిన యక్షరాజు కుబేరుని నివాసం. అక్కడ కోటి యక్షులు, ఇంకా ఇతర మహాత్ములు నివసిస్తున్నారు.
తత్రాపి దేవదేవస్య భవస్యాయతనం మహత్ తస్మిన్నాయతనే సోమః సదాస్తే సగణో హరః
అక్కడే దేవదేవుడైన భవుని గొప్ప ఆలయం ఉంది. ఆ ఆలయంలో సోముడు, తన గణాలతో కూడి, హరుడు ఎప్పుడూ ఉంటాడు.
యత్ర మన్దాకినీ నామ నలినీ విపులోదకా సువర్ణమణిసోపానా కుబేరశిఖరే శుభే
అక్కడ మంధాకినీ అనే నదీ ఉంది, నళినీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఆ నది విస్తారమైన నీటితో, బంగారు రత్నాల మెట్లతో, కుబేరుని శిఖరంపై అందంగా ప్రవహిస్తుంది.
జాంబూనదమయైః పద్మైర్ గన్ధస్పర్శగుణాన్వితైః నీలవైడూర్యపత్రైశ్ చ గన్ధోపేతైర్మహోత్పలైః
ఆ నది బంగారు పద్మాలతో, సువాసనతో, మృదువైన స్పర్శతో అలంకరించబడింది. నీలవైడూర్యపు ఆకులతో, పరిమళభరితమైన మహోత్పలాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తథా కుముదషణ్డైశ్ చ మహాపద్మైర్ అలంకృతా యక్షగన్ధర్వనారీభిర్ అప్సరోభిశ్ చ సేవితా
అలాగే, ఆ నది కుముద పుష్ప సమూహాలతో, పెద్ద పద్మాలతో అలంకరించబడి ఉంది. యక్షులు, గంధర్వ స్త్రీలు, అప్సరసలు అక్కడ సేవ చేస్తున్నారు.
దేవదానవగన్ధర్వైర్ యక్షరాక్షసకిన్నరైః ఉపస్పృష్టజలా పుణ్యా నదీ మన్దాకినీ శుభా
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, కిన్నరులు ఆ పవిత్రమైన మంధాకినీ నదిలో స్నానం చేస్తారు. ఆ నది పవిత్రంగా, అందంగా ఉంటుంది.
తస్యాశ్చోత్తరపార్శ్వే తు భవస్యాయతనం శుభమ్ వైడూర్యమణిసమ్పన్నం తత్రాస్తే శఙ్కరో ఽవ్యయః
ఆ నదికి ఉత్తర తీరంలో భవుని శుభ్రమైన ఆలయం ఉంది. ఆ ఆలయం వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ శాశ్వతమైన శంకరుడు నివసిస్తాడు.
ద్విజాః కనకనన్దాయాస్ తీరే వై ప్రాచి దక్షిణే వనం ద్విజసహస్రాఢ్యం మృగపక్షిసమాకులమ్
బంగారు నందా నదికి తూర్పు, దక్షిణ తీరాల్లో ఒక అడవి ఉంది. అక్కడ వేలాది ద్విజులు నివసిస్తూ, మృగపక్షులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
తత్రాపి సగణః సామ్బః క్రీడతే ఽద్రిసమే గృహే నన్దాయాః పశ్చిమే తీరే కించిద్ వై దక్షిణాశ్రితే
అక్కడ కూడా, తన గణాలతో, అంబతో కలిసి, పర్వతాన్ని పోలిన గృహంలో, నందా నదికి పడమర తీరంలో, కొంత దక్షిణంగా, ఆనందంగా విహరిస్తాడు.