శతశృఙ్గే పురశతం యక్షాణామమితౌజసామ్ తామ్రాభే కాద్రవేయాణాం విశాఖే తు గుహస్య వై
శతశృంగపర్వతంలో అపారశక్తి కలిగిన యక్షులకు వంద నగరాలు ఉన్నాయి. తామ్రాభపర్వతంలో కాద్రవేయులు నివసిస్తున్నారు; విశాఖపర్వతంలో గుహ నివాసం ఉంది.
శ్వేతోదరే మునిశ్రేష్ఠాః సుపర్ణస్య మహాత్మనః పిశాచకే కుబేరస్య హరికూటే హరేర్గృహమ్
శ్వేతోదరపర్వతంలో ముఖ్యమైన మునులు మరియు మహాత్ముడైన సుపర్ణుడు నివసిస్తున్నారు. పిశాచకపర్వతంలో కుబేరుని నివాసం, హరికూటపర్వతంలో హరి నివాసం ఉంది.
కుముదే కింనరావాసస్ త్వ్ అఞ్జనే చారణాలయః కృష్ణే గన్ధర్వనిలయః పాణ్డురే పురసప్తకమ్
కుముదపర్వతంలో కిన్నరులు నివసిస్తున్నారు; అంజనపర్వతంలో చారణులు నివసిస్తారు; కృష్ణపర్వతంలో గంధర్వులు నివసిస్తున్నారు; పాండురపర్వతంలో ఏడూ నగరాలు ఉన్నాయి.
విద్యాధరాణాం విప్రేన్ద్రా విశ్వభోగసమన్వితమ్ సహస్రశిఖరే శైలే దైత్యానాముగ్రకర్మణామ్
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! విద్యాధరులు అన్ని భోగాలతో అక్కడ నివసిస్తున్నారు. సహస్రశిఖరపర్వతంలో ఉగ్రకర్మలు చేసే దైత్యులు ఉన్నారు.
పురాణాం తు సహస్రాణి సప్త శక్రారిణాం ద్విజాః ముకుటే పన్నగావాసః పుష్పకేతౌ మునీశ్వరాః
ఓ ద్విజులారా! ఇంద్రునికి శత్రువులైన వారి పురాతన నగరాలు ఏడువేల ఉన్నాయి. ముకుటపర్వతంలో పన్నగులు నివసిస్తున్నారు; పుష్పకేతుపర్వతంలో గొప్ప మునులు నివసిస్తున్నారు.
వైవస్వతస్య సోమస్య వాయోర్నాగాధిపస్య చ తక్షకే చైవ శైలేన్ద్రే చత్వార్యాయతనాని చ
వైవస్వతుడు, సోముడు, వాయువు, నాగాధిపతి, తక్షకుడు — వీరికి నాలుగు నివాసస్థానాలు పర్వతాధిపతులపై ఉన్నాయి.
బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణురుద్రాణాం గుహస్య చ మహాత్మనః కుబేరస్య చ సోమస్య తథాన్యేషాం మహాత్మనామ్
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, రుద్రుడు, మహాత్ముడైన గుహ, కుబేరుడు, సోముడు మరియు ఇతర మహాత్ములకు నివాసాలు ఉన్నాయి.
సన్త్యాయతనముఖ్యాని మర్యాదాపర్వతేష్వపి శ్రీకణ్ఠాద్రిగుహావాసీ సర్వావాసః సహోమయా
మర్యాదా పర్వతాలపై కూడా ముఖ్యమైన పుణ్యస్థలాలు ఉన్నాయి. శ్రీకంఠుడు గుహలో ఉమాతో కలిసి సమస్త జగత్తుకు ఆధారంగా నివసిస్తున్నాడు.
శ్రీకణ్ఠస్యాధిపత్యం వై సర్వదేవేశ్వరస్య చ అణ్డస్యాస్య ప్రవృత్తిస్తు శ్రీకణ్ఠేన న సంశయః
శ్రీకంఠుడు, సమస్త దేవతలకు అధిపతి; ఈ బ్రహ్మాండానికి ఆదికర్త కూడా శ్రీకంఠుడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అనన్తేశాదయస్త్వేవం ప్రత్యేకం చాణ్డపాలకాః చక్రవర్తిన ఇత్యుక్తాస్ తతో విద్యేశ్వరాస్త్విహ
అనంతుడు మొదలైన వారు ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క బ్రహ్మాండానికి రక్షకులుగా ఉన్నారు. వీరినిจัก్రవర్తులు అంటారు. వీరి తరువాత విద్యేశ్వరులు ఉన్నారు.
శ్రీకణ్ఠాధిష్ఠితాన్యత్ర స్థానాని చ సమాసతః మర్యాదాపర్వతేష్వద్య శృణ్వన్తు ప్రవదామ్య్ అహమ్
శ్రీకంఠుడు అధిష్ఠానంగా ఉన్న స్థలాలను మర్యాదా పర్వతాలలో సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
శ్రీకణ్ఠాధిష్ఠితం విశ్వం చరాచరమిదం జగత్ కాలాగ్నిశివపర్యన్తం కథం వక్ష్యే సవిస్తరమ్
ఈ చరాచర జగత్తంతా శ్రీకంఠుడి ఆధీనంలో ఉంది. కాలాగ్నిశివునివరకు నేను వివరంగా వివరించబోతున్నాను.
దేవకూటే గిరౌ మధ్యే మహాకూటే సుశోభనే హేమవైడూర్యమాణిక్యనీలగోమేదకాన్తిభిః
దేవకూట పర్వతం మధ్యలో ఉన్న మహాకూటం ఎంతో అందంగా, బంగారం, వైడూర్యం, మాణిక్యం, నీలం, గోమేదిక వంటి రత్నాల కాంతితో ప్రకాశిస్తోంది.
తథాన్యైర్మణిముఖ్యైశ్ చ నిర్మితే నిర్మలే శుభే శాఖాశతసహస్రాఢ్యే సర్వద్రుమవిభూషితే
అదే విధంగా, ఇతర ముఖ్యమైన రత్నాలతో నిర్మించబడిన ఆ మహాకూటం ఎంతో స్వచ్ఛంగా, శుభంగా ఉంది; వందలాది శాఖలతో, అన్ని రకాల చెట్లతో అలంకరించబడింది.
చమ్పకాశోకపుంనాగవకులాసనమణ్డితే పారిజాతకసమ్పూర్ణే నానాపక్షిగణాన్వితే
చంపక, అశోక, పున్నాగ, బకుల, అసన చెట్లతో అలంకరించబడి, పారిజాతాలతో నిండిపోయి, ఎన్నో రకాల పక్షుల సమూహాలతో కూడి ఉంది.
నైకధాతుశతైశ్చిత్రే విచిత్రకుసుమాకులే నితమ్బపుష్పసాలమ్బేన్-ఐకసత్త్వగణాన్వితే
వెరైటీగా ఉన్న వందల రకాల లోహాలతో, ఎన్నో రంగుల పువ్వులతో నిండిపోయి, ప్రక్కన పుష్పమాలలు వేలాడుతూ, ప్రత్యేకమైన జీవుల సమూహాలతో కూడి ఉంది.
విమలస్వాదుపానీయేన్-ఐకప్రస్రవణైర్యుతే నిర్ఝరైః కుసుమాకీర్ణైర్ అనేకైశ్ చ విభూషితే
స్వచ్ఛమైన, తీపి నీటి ఊటలతో, ఒక్కో ప్రవాహంతో కూడి, పువ్వులతో అలంకరించబడిన జలపాతాలతో, ఎన్నో అద్భుతాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పుష్పోడుపవహాభిశ్ చ స్రవన్తీభిర్ అలంకృతే స్నిగ్ధవర్ణం మహామూలమ్ అనేకస్కన్ధపాదపమ్
పుష్పాల ప్రవాహాలతో, ఆకర్షణీయమైన రంగుతో, గొప్ప వేరులతో, అనేక కండలు గల చెట్లతో అలంకరించబడింది.
రమ్యం హ్యవిరలచ్ఛాయం దశయోజనమణ్డలమ్ తత్ర భూతవనం నామ నానాభూతగణాలయమ్
అది నిజంగా రమణీయంగా, ఎక్కడా విరిగిపోని నీడతో, పది యోజనాల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది. అక్కడే భూతవనం అనే అడవి ఉంది, అది ఎన్నో జీవుల నివాసంగా ఉంది.
మహాదేవస్య దేవస్య శఙ్కరస్య మహాత్మనః దీప్తమాయతనం తత్ర మహామణివిభూషితమ్
అక్కడ మహాదేవుడు, శంకరుడు అనే మహాత్ముడి ప్రకాశవంతమైన ఆలయం ఉంది, అది గొప్ప రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
హేమప్రాకారసంయుక్తం మణితోరణమణ్డితమ్ స్ఫాటికైశ్ చ విచిత్రైశ్ చ గోపురైశ్ చ సమన్వితమ్
ఆ ఆలయం బంగారు ప్రాకారాలతో, రత్న తోరణాలతో, అద్భుతమైన స్ఫటిక గోపురాలతో అలంకరించబడింది.
సింహాసనైర్మణిమయైః శుభాస్తరణసంయుతైః క్షితావితస్తతః సమ్యక్ శర్వేణాధిష్ఠితైః శుభైః
రత్నాలతో చేసిన సింహాసనాలు, శుభ్రమైన వస్త్రాలతో కప్పబడి, నేలపై బాగా అమర్చబడి, శర్వుడు అధిష్ఠానంగా ఉండేలా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
అమ్లానమాలానిచితైర్ నానావర్ణైర్ గృహోత్తమైః మణ్డపైః సువిచిత్రైస్ తు స్ఫాటికస్తమ్భసంయుతైః
చిరకాలం మురికిపడని పుష్పమాలలతో, ఎన్నో రంగుల ఇళ్లతో, అద్భుతమైన స్ఫటిక స్తంభాలతో కూడిన మండపాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సంయుతం సర్వభూతేన్ద్రైర్ బ్రహ్మేన్ద్రోపేన్ద్రపూజితైః వరాహగజసింహర్క్షశార్దూలకరభాననైః
అన్ని భూతాధిపతులు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు పూజించేలా, వరాహాలు, ఏనుగులు, సింహాలు, ఎలుగుబంట్లు, పులులు, ఒంటెలు, కోతులతో కూడి ఉంది.
గృధ్రోలూకముఖైశ్చాన్యైర్ మృగోష్ట్రాజముఖైరపి ప్రమథైర్వివిధైః స్థూలైర్ గిరికూటోపమైః శుభైః
గద్ద, గుడ్లగూబ ముఖాలు కలిగినవారు, మరికొందరు జింకలు, ఒంటెల ముఖాలు కలిగినవారు, పర్వత శిఖరాల్లాంటి బలమైన, అద్భుతమైన ప్రమథులతో కూడి ఉంది.
కరాలైర్హరికేశైశ్ చ రోమశైశ్ చ మహాభుజైః నానావర్ణాకృతిధరైర్ నానాసంస్థానసంస్థితైః
భయంకరమైన, ఆకుపచ్చ జుట్టు కలిగిన, రోమాలు గల, గొప్ప భుజాలు ఉన్న, ఎన్నో రంగులు, ఆకారాలు, భిన్నమైన భంగిమల్లో ఉన్న జీవులతో కూడి ఉంది.
దీప్తాస్యైర్ దీప్తచరితైర్ నన్దీశ్వరముఖైః శుభైః బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణుసంకాశైర్ అణిమాదిగుణాన్వితైః
ప్రకాశించే ముఖాలు, గొప్ప కార్యాలు చేసిన, నందీశ్వరుల వంటి శుభ్రమైనవారు, బ్రహ్మ, ఇంద్ర, విష్ణువుల్లాంటి వారు, అణిమాది శక్తులతో కూడి ఉన్నారు.
అశూన్యమమరైర్నిత్యం మహాపరిషదైస్ తథా తత్ర భూతపతేర్దేవాః పూజాం నిత్యం ప్రయుఞ్జతే
అక్కడ ఎప్పుడూ అమరులు, మహాసభలు లేవని లేదు. అక్కడ భూతపతి అయిన దేవునికి దేవతలు ఎల్లప్పుడూ పూజలు చేస్తారు.
ఝర్ఝరైః శఙ్ఖపటహైర్ భేరీడిణ్డిమగోముఖైః లలితావసితోద్గీతైర్ వృత్తవల్గితగర్జితైః
జఱ్జరాలు, శంఖాలు, పటాహాలు, భేరీలు, ఢింఢిమాలు, గోముఖాలతో, సులభమైన సంగీతంతో, మధురమైన పాటలతో, నిబంధితమైన గర్జనలతో అక్కడ శబ్దాలు వినిపిస్తాయి.
పూజితో వై మహాదేవః ప్రమథైః ప్రమథేశ్వరః సిద్ధర్షిదేవగన్ధర్వైర్ బ్రహ్మణా చ మహాత్మనా
అలా మహాదేవుడు, ప్రమథాధిపతి, ప్రమథులు, సిద్ధులు, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, మహాత్ముడైన బ్రహ్మా ద్వారా పూజించబడతాడు.