లిఙ్గపురాణమ్

సుషేణా ఇతి విఖ్యాతా యజన్తే పురుషర్షభమ్ అనిరుద్ధం మునిశ్రేష్ఠాః శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్

సుషేణ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన మునిశ్రేష్ఠులు, శంఖ, చక్ర, గదను ధరించిన అనిరుద్ధ పరమపురుషుడిని పూజిస్తారు.

యే చానిరుద్ధం పురుషం ధ్యాయన్త్యాత్మవిదాం వరాః నారాయణసమాః సర్వే సర్వసంపత్సమన్వితాః

ఆత్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠులు, అనిరుద్ధుని ధ్యానం చేసే వారు, అందరూ నారాయణునితో సమానంగా, సమస్త ఐశ్వర్యాలతో ఉంటారు.

సనన్దనశ్ చ భగవాన్ సనకశ్ చ సనాతనః వాలఖిల్యాశ్ చ సిద్ధాశ్ చ మిత్రావరుణకౌ తథా

సనందనుడు, భగవంతుడు, సనకుడు, సనాతనుడు, వాలఖిల్యులు, సిద్ధులు, మిత్రుడు, వరుణుడు — వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.

యజన్తి సతతం తత్ర విశ్వస్య ప్రభవం హరిమ్ సప్తద్వీపేషు తిష్ఠన్తి నానాశృఙ్గా మహోదయాః

వారు ఎల్లప్పుడూ ఆ స్థలంలో విశ్వానికి మూలమైన హరిని పూజిస్తారు; ఆ ఏడు ద్వీపాలలో ఎన్నో గొప్ప శిఖరాలు, పర్వతాలు ఉన్నాయి.

ఆసముద్రాయతాః కేచిద్ గిరయో గహ్వరైస్ తథా ధరాయాః పతయశ్చాసన్ బహవః కాలగౌరవాత్

కొన్ని పర్వతాలు సముద్రం వరకు విస్తరించి, గుహలతో కూడి ఉంటాయి; కాలబరువుతో భూమికి అనేక మంది పాలకులు ఉన్నారు.

సామర్థ్యాత్పరమేశానాః క్రౌఞ్చారేర్జనకాత్ప్రభోః మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేష్విహ

పరమేశ్వరుల శక్తితో, క్రౌంచ శత్రువు వంశస్థుని ద్వారా, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాలలో ఇక్కడ పాలకులు ఏర్పడ్డారు.

ప్రవక్ష్యామి ధరేశాన్ వో వక్ష్యే స్వాయంభువే ఽన్తరే మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేషు చ

నేను మీకు భూమిపాలకులను వివరించబోతున్నాను; స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాలలో వారిని చెప్పుతాను.

తుల్యాభిమానినశ్చైవ సర్వే తుల్యప్రయోజనాః స్వాయంభువస్య చ మనోః పౌత్రాస్త్వాసన్మహాబలాః

వారు అందరూ సమానమైన గర్వంతో, ఒకే లక్ష్యంతో ఉన్నారు; స్వాయంభువ మను మనవులు మహాబలులు.

ప్రియవ్రతాత్మజా వీరాస్ తే దశేహ ప్రకీర్తితాః ఆగ్నీధ్రశ్చాగ్నిబాహుశ్ చ మేధా మేధాతిథిర్వసుః

ప్రియవ్రతుని వీరపుత్రులు ఇక్కడ చెప్పబడ్డారు: అగ్నీధ్రుడు, అగ్నిబాహుడు, మేధ, మేధాతిథి, వసువు.

జ్యోతిష్మాన్ద్యుతిమాన్ హవ్యః సవనః పుత్ర ఏవ చ ప్రియవ్రతో ఽభ్యషిఞ్చత్తాన్ సప్త సప్తసు పార్థివాన్

జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్య, సవనుడు — వీరందరూ కూడా కుమారులే; ప్రియవ్రతుడు వారిలో ఏడుగురిని ఏడు భూభాగాలకు రాజులుగా అభిషేకించాడు.

జమ్బూద్వీపేశ్వరం చక్రే ఆగ్నీధ్రం సుమహాబలమ్ ప్లక్షద్వీపేశ్వరశ్చాపి తేన మేధాతిథిః కృతః

జంబూద్వీపానికి అధిపతిగా మహాబలుడు అయిన అగ్నీధ్రుణ్ని నియమించాడు; ప్లక్షద్వీపానికి అధిపతిగా మేధాతిథిని చేశాడు.

శాల్మలేశ్ చ వపుష్మన్తం రాజానమభిషిక్తవాన్ జ్యోతిష్మన్తం కుశద్వీపే రాజానం కృతవాన్నృపః

శాల్మలుని అందంతో కూడినవాడిగా రాజుగా అభిషేకించాడు. కుశద్వీపంలో జ్యోతిష్మంతుని కూడా అక్కడి పాలకునిగా స్థాపించాడు.

ద్యుతిమన్తం చ రాజానం క్రౌఞ్చద్వీపే సమాదిశత్ శాకద్వీపేశ్వరం చాపి హవ్యం చక్రే ప్రియవ్రతః

క్రౌంచద్వీపంలో రాజుగా ద్యుతిమంతుని నియమించాడు. అలాగే ప్రియవ్రతుడు శాకద్వీపానికి హవ్యుని అధిపతిగా చేశాడు.

పుష్కరాధిపతిం చక్రే సవనం చాపి సువ్రతాః పుష్కరే సవనస్యాపి మహావీతః సుతో ఽభవత్

పుష్కర ద్వీపానికి వ్రతపరుడైన సవనుని అధిపతిగా చేసాడు. ఆ పుష్కరంలో సవనునికి మహావీతుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

ధాతకీ చైవ ద్వావేతౌ పుత్రౌ పుత్రవతాం వరౌ మహావీతం స్మృతం వర్షం తస్య నామ్నా మహాత్మనః

ధాతకీ, మహావీతుడు — వీరిద్దరూ అతని కుమారులలో ఉత్తములు. ఆ మహాత్ముడి పేరుతో ఆ ప్రాంతాన్ని 'మహావీత' అని పిలిచేవారు.

నామ్నా తు ధాతకేశ్చైవ ధాతకీఖణ్డముచ్యతే హవ్యో ఽప్యజనయత్ పుత్రాఞ్ ఛాకద్వీపేశ్వరః ప్రభుః

ధాతకీ అనే పేరుతో ఆ ప్రాంతం 'ధాతకీఖండం'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అలాగే శాకద్వీపాధిపతి హవ్యుడు కూడా తనకు కుమారులను పొందాడు.

జలదం చ కుమారం చ సుకుమారం మణీచకమ్ కుసుమోత్తరమోదాకీ సప్తమస్తు మహాద్రుమః

జలదుడు, కుమారుడు, సుకుమారుడు, మణీచకుడు, కుసుమోత్తరుడు, మోదాకుడు, ఏడవవాడైన మహాద్రుముడు — వీరే అతని కుమారులు.

అలదం జలదస్యాథ వర్షం ప్రథమముచ్యతే కుమారస్య తు కౌమారం ద్వితీయం పరికీర్తితమ్

మొదటి ప్రాంతాన్ని జలదుని పేరుతో 'అలద' అని పిలుస్తారు. రెండవదాన్ని కుమారుని పేరుతో 'కౌమార' అని అంటారు.

సుకుమారం తృతీయం తు సుకుమారస్య కీర్త్యతే మణీచకం చతుర్థం తు మాణీచకమిహోచ్యతే

మూడవది సుకుమారుని పేరుతో 'సుకుమార' అని, నాలుగవది మణీచకుని పేరుతో 'మాణీచక' అని ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందింది.

కుసుమోత్తరస్య వై వర్షం పఞ్చమం కుసుమోత్తరమ్ మోదకం చాపి మోదాకేర్ వర్షం షష్ఠం ప్రకీర్తితమ్

ఐదవ ప్రాంతం కుసుమోత్తరుని పేరుతో 'కుసుమోత్తర', ఆరవది మోదాకుని పేరుతో 'మోదాక' అని పిలుస్తారు.

మహాద్రుమస్య నామ్నా తు సప్తమం తన్మహాద్రుమమ్ తేషాం తు నామభిస్తాని సప్త వర్షాణి తత్ర వై

ఏడవదాన్ని మహాద్రుముని పేరుతో 'మహాద్రుమ' అని అంటారు. అలా అక్కడ ఆ ఏడూ ప్రాంతాలు వారి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

క్రౌఞ్చద్వీపేశ్వరస్యాపి పుత్రా ద్యుతిమతస్తు వై కుశలో మనుగశ్చోష్ణః పీవరశ్చాన్ధకారకః

క్రౌంచద్వీపాధిపతి ద్యుతిమంతునికి కుమారులు — కుశలుడు, మనుగుడు, ఉష్ణుడు, పీవరుడు, అంధకారకుడు.

మునిశ్చ దున్దుభిశ్చైవ సుతా ద్యుతిమతస్తు వై తేషాం స్వనామభిర్ దేశాః క్రౌఞ్చద్వీపాశ్రయాః శుభాః

ముని, దుందుభి — వీరందరూ ద్యుతిమంతుని కుమారులే. క్రౌంచద్వీపంలోని శుభమైన ప్రాంతాలు వీరి పేర్లతో ప్రసిద్ధి అయ్యాయి.

కుశలదేశః కుశలే మనుగస్య మనోనుగః ఉష్ణస్యోష్ణః స్మృతో దేశః పీవరః పీవరస్య చ

కుశలుని ప్రాంతాన్ని 'కుశల', మనుగుని ప్రాంతాన్ని 'మనోనుగ', ఉష్ణుని ప్రాంతాన్ని 'ఉష్ణ', పీవరుని ప్రాంతాన్ని 'పీవర' అని పిలుస్తారు.

అన్ధకారస్య కథితో దేశో నామ్నాన్ధకారకః మునేర్దేశో మునిః ప్రోక్తో దున్దుభేర్ దున్దుభిః స్మృతః

అంధకారకుని ప్రాంతాన్ని 'అంధకారక' అని, ముని ప్రాంతాన్ని 'ముని', దుందుభి ప్రాంతాన్ని 'దుందుభి' అని అంటారు.

ఏతే జనపదాః సప్త క్రౌఞ్చద్వీపేషు భాస్వరాః జ్యోతిష్మన్తః కుశద్వీపే సప్త చాసన్మహౌజసః

క్రౌంచద్వీపంలో ఈ ఏడుగురు ప్రజలు ప్రసిద్ధి చెందారు. అలాగే కుశద్వీపంలో కూడా ఏడుగురు మహాబలశాలులు ఉన్నారు.

ఉద్భిదో వేణుమాంశ్చైవ ద్వైరథో లవణో ధృతిః షష్ఠః ప్రభాకరశ్చాపి సప్తమః కపిలః స్మృతః

ఉద్భిదుడు, వేణుమాను, ద్వైరథుడు, లవణుడు, ధృతిమంతుడు, ఆరవవాడైన ప్రభాకరుడు, ఏడవవాడైన కపిలుడు ప్రసిద్ధి చెందారు.

ఉద్భిదం ప్రథమం వర్షం ద్వితీయం వేణుమణ్డలమ్ తృతీయం ద్వైరథం చైవ చతుర్థం లవణం స్మృతమ్

మొదటి ప్రాంతం 'ఉద్భిద', రెండవది 'వేణుమండలం', మూడవది 'ద్వైరథ', నాలుగవది 'లవణ' అని పిలుస్తారు.

పఞ్చమం ధృతిమత్ షష్ఠం ప్రభాకరమ్ అనుత్తమమ్ సప్తమం కపిలం నామ కపిలస్య ప్రకీర్తితమ్

ఐదవది 'ధృతిమంత', ఆరవది 'ప్రభాకర' — వీరిలో ఉత్తమం. ఏడవది 'కపిల' అని కపిలుని పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.