లిఙ్గపురాణమ్

స్త్రీలిఙ్గమఖిలం సా వై పుంలిఙ్గం నీలలోహితః తం దృష్ట్వా భగవాన్ బ్రహ్మా దక్షమాలోక్య సువ్రతామ్

ఆమె స్త్రీలింగానికి ప్రతిరూపం, నీలలోహితుడు పురుషలింగానికి ప్రతిరూపం. అది చూసి, భగవాన్ బ్రహ్మా ధర్మవంతుడైన దక్షుని చూసి ఇలా అన్నాడు—

భజస్వ ధాత్రీం జగతాం మమాపి చ తవాపి చ పున్నామ్నో నరకాత్త్రాతి ఇతి పుత్రీత్విహోక్తితః

'నీవు, నేను, మనందరికీ జగత్తును పోషించే అమ్మవారిని కుమార్తెగా స్వీకరించు. ఆమె పుత్ అనే నరకం నుండి రక్షిస్తుంది. అందుకే ఆమెను కుమార్తె అని అంటారు.'

ప్రశస్తా తవ కాన్తేయం స్యాత్ పుత్రీ విశ్వమాతృకా తస్మాత్ పుత్రీ సతీ నామ్నా తవైషా చ భవిష్యతి

'ఈ అందమైనవారు నీ కుమార్తె అవుతుంది, విశ్వమాతగా నిలుస్తుంది. అందుకే ఆమె సతీ అనే పేరుతో నీ కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.'

ఏవముక్తస్తదా దక్షో నియోగాద్బ్రహ్మణో మునిః లబ్ధ్వా పుత్రీం దదౌ సాక్షాత్ సతీం రుద్రాయ సాదరమ్

ఇలా బ్రహ్మా ఆజ్ఞతో దక్షుడు కుమార్తెను పొందాడు. ఆ సతీని గౌరవంగా రుద్రునికి ఇచ్చాడు.

ధర్మస్య పత్న్యః శ్రద్ధాద్యాః కీర్తితా వై త్రయోదశ తాసు ధర్మప్రజాం వక్ష్యే యథాక్రమమనుత్తమమ్

ధర్ముని భార్యలు శ్రద్ధ మొదలుకొని పదమూడు మంది అని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు వాటి ద్వారా జన్మించిన ఉత్తమ సంతానాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

కామో దర్పో ఽథ నియమః సంతోషో లోభ ఏవ చ శ్రుతస్తు దణ్డః సమయో బోధశ్చైవ మహాద్యుతిః

కామం, గర్వం, నియమం, సంతృప్తి, లోభం, విద్య, శిక్ష, ఒప్పందం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ గొప్ప వెలుగు కలిగినవే.

అప్రమాదశ్ చ వినయో వ్యవసాయో ద్విజోత్తమాః క్షేమం సుఖం యశశ్చైవ ధర్మపుత్రాశ్ చ తాసు వై

జాగ్రత్త, వినయం, దృఢ సంకల్పం, మేలైన జీవనం, ఆనందం, కీర్తి, ధర్ముని సంతానమైన వారు — ఇవన్నీ వీరిలోనే ఉంటాయి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

ధర్మస్య వై క్రియాయాం తు దణ్డః సమయ ఏవ చ అప్రమాదస్ తథా బోధో బుద్ధేర్ధర్మస్య తౌ సుతౌ

ధర్మాచరణలో శిక్ష, ఒప్పందం, జాగ్రత్త, జ్ఞానం — ఇవి బుద్ధి, ధర్మానికి ఇద్దరు కుమారులవంటి వారు.

తస్మాత్పఞ్చదశైవైతే తాసు ధర్మాత్మజాస్త్విహ భృగుపత్నీ చ సుషువే ఖ్యాతిర్విష్ణోః ప్రియాం శ్రియమ్

కాబట్టి, ఈ పదిహేను ధర్ముని కుమారులుగా ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందారు. భృగుపత్ని ఖ్యాతి, విష్ణువుకు ప్రియమైన శ్రీదేవిని ప్రసవించింది.

ధాతారం చ విధాతారం మేరోర్జామాతరౌ సుతౌ ప్రభూతిర్నామ యా పత్నీ మరీచేః సుషువే సుతౌ

ఆమె ధాత, విధాత అనే ఇద్దరు కుమారులను, మెరు పర్వతానికి అల్లుళ్లను ప్రసవించింది. మరీచికి భార్య అయిన ప్రభూతి అనే ఆమె ఇద్దరు కుమారులను కనింది.

పూర్ణమాసం తు మారీచం తతః కన్యాచతుష్టయమ్ తుష్టిర్జ్యేష్ఠా చ వై దృష్టిః కృషిశ్చాపచితిస్ తథా

పూర్ణమాసుడు మరీచికి పుట్టాడు. తరువాత తుష్టి, జ్యేష్ఠ, దృష్టి, కృషి, అపచితి అనే నలుగురు కుమార్తెలు పుట్టారు.

క్షమా చ సుషువే పుత్రాన్ పుత్రీం చ పులహాచ్ఛుభామ్ కర్దమం చ వరీయాంసం సహిష్ణుం మునిసత్తమాః

క్షమా తన భర్త పులహుని ద్వారా కుమారులను, ఒక శుభ్రమైన కుమార్తెను కనింది. కార్దముడు, వరీయాంసుడు, సహిష్ణుడు — వీరు మునిశ్రేష్ఠులు.

తథా కనకపీతాం స పీవరీం పృథివీసమామ్ ప్రీత్యాం పులస్త్యశ్ చ తథా జనయామాస వై సుతాన్

అలాగే కనకపీత, పీవరీ, పృథివీసమా; ప్రీతి తో కూడి పులస్త్యుడు కూడా కుమారులను కనాడు.

దత్తోర్ణం వేదబాహుం చ పుత్రీం చాన్యాం దృషద్వతీమ్ పుత్రాణాం షష్టిసాహస్రం సంనతిః సుషువే శుభా

దత్తోర్ణుడు, వేదబాహువు, మరో కుమార్తె దృశద్వతీ; శుభ్రమైన సన్నతి అరవై వేల మంది కుమారులను కనింది.

క్రతోస్తు భార్యా సర్వే తే వాలఖిల్యా ఇతి శ్రుతాః సినీవాలీం కుహూం చైవ రాకాం చానుమతిం తథా

క్రతువు భార్యకు పుట్టినవారు అందరూ వాలఖిల్యులు అని ప్రసిద్ధి. సీనీవాళి, కుహూ, రాకా, అనుమతి కూడా పుట్టారు.

స్మృతిశ్ చ సుషువే పత్నీ మునేశ్చాఙ్గిరసస్ తథా లబ్ధానుభావమగ్నిం చ కీర్తిమన్తం చ సువ్రతా

స్మృతి అనే అంగిరస మునికి భార్య, అనుభవాన్ని పొందిన అగ్నిని, కీర్తిమంతుని ప్రసవించింది, సువ్రతుడా.

అత్రేర్భార్యానసూయా వై సుషువే షట్ప్రజాస్తు యాః తాస్వేకా కన్యకా నామ్నా శ్రుతిః సా సూనుపఞ్చకమ్

అత్రి భార్య అనసూయ ఆరు సంతానాన్ని కనింది. అందులో ఒక కుమార్తె పేరు శృతి, ఐదుగురు కుమారులు.

సత్యనేత్రో మునిర్భవ్యో మూర్తిరాపః శనైశ్చరః సోమశ్ చ వై శ్రుతిః షష్ఠీ పఞ్చాత్రేయాస్తు సూనవః

సత్యనేత్రుడు, భవ్య ముని, మూర్తి, ఆపః, శనైశ్చరుడు, సోముడు — శృతి ఆరవది; వీరే అత్రి కుమారులు ఐదుగురు.

ఊర్జా వసిష్ఠాద్వై లేభే సుతాంశ్ చ సుతవత్సలా జ్యాయసీ పుణ్డరీకాక్షాన్ వాసిష్ఠాన్ వరలోచనా

ఊర్జా వసిష్ఠుని నుండి కుమారులను పొందింది. వారిలో పెద్దవారు పద్మనయనులు, వసిష్ఠులు, అద్భుతమైన రూపంతో ఉన్నారు.

రజః సుహోత్రో బాహుశ్ చ సవనశ్చానఘస్ తథా సుతపాః శుక్ర ఇత్యేతే మునేర్వై సప్త సూనవః

రజః, సుహోత్రుడు, బాహు, సవనుడు, అనఘుడు, సుతపుడు, శుక్రుడు — వీరే ఆ మునికి ఏడుగురు కుమారులు.

యశ్చాభిమానీ భగవాన్ భవాత్మా పైతామహో వహ్నిరసుః ప్రజానామ్ స్వాహా చ తస్మాత్సుషువే సుతానాం త్రయం త్రయాణాం జగతాం హితాయ

భగవంతుడు, భవుని ఆత్మ, పితామహుడు, అగ్ని, ప్రాణశక్తి; స్వాహ నుండి మూడు కుమారులు పుట్టారు, మూడు లోకాల మేలుకోసం.

పవమానః పావకశ్ చ శుచిరగ్నిశ్ చ తే స్మృతాః నిర్మథ్యః పవమానస్తు వైద్యుతః పావకః స్మృతః

పవమానుడు, పావకుడు, శుచిఅగ్ని — వీరే అగ్నులుగా ప్రసిద్ధి. పవమానుడు మంట రుద్దడం వల్ల పుడతాడు, పావకుడు విద్యుత్తు అగ్నిగా పిలుస్తారు.

శుచిః సౌరస్తు విజ్ఞేయః స్వాహాపుత్రాస్త్రయస్తు తే పుత్రైః పౌత్రైస్త్విహైతేషాం సంఖ్యా సంక్షేపతః స్మృతా

శుచిఅగ్ని సౌరుడిగా గుర్తించాలి. వీరు స్వాహకు ముగ్గురు కుమారులు. వీరి కుమారులు, మనవళ్లు ఇక్కడ సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డారు.

విసృజ్య సప్తకం చాదౌ చత్వారింశన్నవైవ చ ఇత్యేతే వహ్నయః ప్రోక్తాః ప్రణీయన్తే ఽధ్వరేషు చ

మొదట ఏడింటిని, నలభై తొమ్మిదింటిని, తొమ్మిదింటిని వదిలిపెట్టి, యజ్ఞాల్లో నిర్వహించే అగ్నులన్నీ ఇవే అని చెప్పబడింది.

సర్వే తపస్వినస్త్వేతే సర్వే వ్రతభృతః స్మృతాః ప్రజానాం పతయః సర్వే సర్వే రుద్రాత్మకాః స్మృతాః

వీళ్లందరూ తపస్సు చేసే వారు, నియమాలు పాటించే వారు, ప్రజల పాలకులు, రుద్రుని స్వరూపంతో ఉన్నవారు అని గుర్తించబడ్డారు.

అయజ్వానశ్ చ యజ్వానః పితరః ప్రీతిమానసాః అగ్నిష్వాత్తాశ్ చ యజ్వానః శేషా బర్హిషదః స్మృతాః

యజ్ఞం చేయని వారు, చేసే వారు ఇద్దరూ పితృదేవతలు, ఆనందంగా ఉంటారు; యజ్ఞం చేసే వారిని అగ్నిష్వాత్తులు అంటారు, మిగతావారిని బర్హిషదులు అంటారు.

మేనాం తు మానసీం తేషాం జనయామాస వై స్వధా అగ్నిష్వాత్తాత్మజా మేనా మానసీ లోకవిశ్రుతా

అగ్నిష్వాత్తుల వంశంలో స్వధా తన మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె అయిన మేనాను జన్మించించింది. ఆ మేనా అన్ని లోకాల్లో ప్రసిద్ధి పొందింది.

అసూత మేనా మైనాకం క్రౌఞ్చం తస్యానుజాముమామ్ గఙ్గాం హైమవతీం జజ్ఞే భవాఙ్గాశ్లేషపావనీమ్

మేనా మైనాకుడిని, క్రౌంచుడిని, వారి చెల్లెలు ఉమను కనింది. హిమవంతుని కుమార్తె గంగా, భవునితో కలిసిపవిత్రురాలైంది.

ధరణీం జనయామాస మానసీం యజ్ఞయాజినీమ్ స్వధా సా మేరురాజస్య పత్నీ పద్మసమాననా

ఆ స్వధా తన మనస్సులో పుట్టిన, యజ్ఞానికి అంకితమైన ధరణిని కనింది. ఆ స్వధా పద్మసమానమైన ముఖం కలిగిన మెరురాజుని భార్యగా అయింది.