లిఙ్గపురాణమ్

క్షితిర్వాయుః పుమానంభః సుషిరం సర్వగం తథా తదాప్రభృతి తం ప్రాహుర్ అష్టమూర్తిరితీశ్వరమ్

భూమి, వాయువు, మనిషి, నీరు, ఆకాశం, అన్నింటిలో వ్యాపించినదీ— అప్పటి నుండి ఆయనను అష్టమూర్తి అని పిలుస్తారు.

అష్టమూర్తేః ప్రసాదేన విరఞ్చిశ్చాసృజత్పునః సృష్ట్వైతద్ అఖిలం బ్రహ్మా పునః కల్పాన్తరే ప్రభుః

అష్టమూర్తి కృపతో విరించీ మళ్లీ సృష్టి చేశాడు. ఈ జగత్తంతా సృష్టించి, బ్రహ్మ దేవుడు యుగాంతంలో మళ్లీ సృష్టించాడు.

సహస్రయుగపర్యన్తం సంసుప్తే చ చరాచరే ప్రజాః స్రష్టుమనాస్ తేపే తత ఉగ్రం తపో మహత్

వెయ్యి యుగాల పాటు చరాచరములన్నీ నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, ప్రాణులు సృష్టించాలనే కోరికతో ఆయన ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.

తస్యైవం తప్యమానస్య న కించిత్సమవర్తత తతో దీర్ఘేణ కాలేన దుఃఖాత్క్రోధో వ్యజాయత

అలా తపస్సు చేస్తూ ఉన్నా, ఏదీ కలగలేదు. చాలా కాలం దుఃఖంతో గడిచిన తర్వాత, కోపం పుట్టుకొచ్చింది.

క్రోధావిష్టస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నశ్రుబిన్దవః తతస్తేభ్యో ఽశ్రుబిన్దుభ్యో భూతాః ప్రేతాస్తదాభవన్

ఆ కోపంతో నిండిన ఆయన కన్నుల నుంచి కన్నీటి బిందువులు జారాయి. ఆ కన్నీటి బిందువుల నుంచే భూతాలు, ప్రేతాలు పుట్టుకొచ్చాయి.

సర్వాంస్తానగ్రజాన్దృష్ట్వా భూతప్రేతనిశాచరాన్ అనిన్దత తదా దేవో బ్రహ్మాత్మానమ్ అజో విభుః

ఆ పెద్దవయసున్న భూత, ప్రేత, నిశాచరులను చూసి, అజన్ముడైన, అంతటా వ్యాపించిన బ్రహ్మ దేవుడు తనను తానే నిందించుకున్నాడు.

జహౌ ప్రాణాంశ్ చ భగవాన్ క్రోధావిష్టః ప్రజాపతిః తతః ప్రాణమయో రుద్రః ప్రాదురాసీత్ప్రభోర్ముఖాత్

కోపంతో నిండిన ప్రజాపతి, ఆ భగవాన్ తన ప్రాణాలను వదిలేశాడు. ఆ సమయంలో ప్రభువు నోటినుంచి ప్రాణమయమైన రుద్రుడు ఉద్భవించాడు.

అర్ధనారీశ్వరో భూత్వా బాలార్కసదృశద్యుతిః తదైకాదశధాత్మానం ప్రవిభజ్య వ్యవస్థితః

అర్ధనారీశ్వరుడై, ఉదయించే సూర్యుని వంటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, తనను పదకొండు భాగాలుగా విభజించి నిలిచాడు.

అర్ధేనాంశేన సర్వాత్మా ససర్జాసౌ శివాముమామ్ సా చాసృజత్తదా లక్ష్మీం దుర్గాం శ్రేష్ఠాం సరస్వతీమ్

తన సగం భాగంతో సర్వాంతర్యామిగా శివ, ఉమలను సృష్టించాడు. ఆమె తరువాత లక్ష్మీ, ఉత్తమురాలైన దుర్గ, సరస్వతిని సృష్టించింది.

వామాం రౌద్రీం మహామాయాం వైష్ణవీం వారిజేక్షణామ్ కలాం వికిరిణీం చైవ కాలీం కమలవాసినీమ్

వామ, రౌద్రీ, మహామాయ, కమలాక్షి అయిన వైష్ణవీ, కల, వికిరిణీ, కాళీ, కమలవాసినీని సృష్టించాడు.

బలవికరిణీం దేవీం బలప్రమథినీం తథా సర్వభూతస్య దమనీం ససృజే చ మనోన్మనీమ్

బలవికిరిణీ, బలప్రమథినీ, సమస్త భూతాలను జయించేవారి, మనోన్మనీ అనే దేవతలను కూడా సృష్టించాడు.

తథాన్యా బహవః సృష్టాస్ తయా నార్యః సహస్రశః రుద్రైశ్చైవ మహాదేవస్ తాభిస్త్రిభువనేశ్వరః

అలాగే ఆమెతో ఎన్నో వేలాది స్త్రీలను సృష్టించాడు. ఆ రుద్రులతో కలిసి మహాదేవుడు మూడు లోకాలకూ అధిపతిగా నిలిచాడు.

సర్వాత్మనశ్ చ తస్యాగ్రే హ్య్ అతిష్ఠత్పరమేశ్వరః మృతస్య తస్య దేవస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః

అందరి ఆత్మస్వరూపుడైన పరమేశ్వరుడు, మరణించిన ఆ బ్రహ్మ దేవుని ఎదుట నిలిచాడు.

ఘృణీ దదౌ పునః ప్రాణాన్ బ్రహ్మపుత్రో మహేశ్వరః బ్రహ్మణః ప్రదదౌ ప్రాణాన్ ఆత్మస్థాంస్తు తదా ప్రభుః

దయామయుడైన మహేశ్వరుడు, బ్రహ్మపుత్రుడు, తనలో ఉన్న ప్రాణశక్తిని తిరిగి బ్రహ్మకు ఇచ్చి, బ్రహ్మకు మళ్లీ జీవాన్ని ప్రసాదించాడు.

ప్రహృష్టో ఽభూత్తతో రుద్రః కించిత్ప్రత్యాగతాసవమ్ అభ్యభాషత దేవేశో బ్రహ్మాణం పరమం వచః

ఆ సమయంలో రుద్రుడు ఆనందంతో నిండిపోయి, కొంత శక్తిని తిరిగి పొందాడు. దేవతల అధిపతి బ్రహ్మను చూసి, పరమమైన మాటలు పలికాడు.

మా భైర్దేవ మహాభాగ విరిఞ్చ జగతాం గురో మయేహ స్థాపితాః ప్రాణాస్ తస్మాదుత్తిష్ఠ వై ప్రభో

భయపడకురా మహాభాగుడా, విరించీ, లోకాల గురువా! నేను నీ ప్రాణాలను ఇక్కడ స్థాపించాను. అందుకే ప్రభూ, లేవు.

శ్రుత్వా వచస్తతస్తస్య స్వప్నభూతం మనోగతమ్ పితామహః ప్రసన్నాత్మా నేత్రైః ఫుల్లామ్బుజప్రభైః

ఆ మాటలు విని, పితామహుడు కలలోనుండి లేచినట్టు మనస్సు ప్రశాంతంగా మారి, అతని కళ్ళు వికసించిన కమలాల్లా ప్రకాశించాయి.

తతః ప్రత్యాగతప్రాణః సముదైక్షన్ మహేశ్వరమ్ స ఉద్వీక్ష్య చిరం కాలం స్నిగ్ధగంభీరయా గిరా

తర్వాత, ప్రాణాలు తిరిగి వచ్చిన బ్రహ్మ, మహేశ్వరుణ్ణి ఎంతో కాలం ప్రేమతో చూశాడు. ఆ తరువాత మృదువైన, లోతైన స్వరంతో మాట్లాడాడు.

ఉవాచ భగవాన్ బ్రహ్మా సముత్థాయ కృతాఞ్జలిః భో భో వద మహాభాగ ఆనన్దయసి మే మనః

ఆ సమయంలో భగవంతుడు బ్రహ్మ, లేచి చేతులు జోడించి, 'ఓ మహాభాగుడా! నీ మాటలు నా మనసుకు ఆనందాన్ని ఇస్తున్నాయి. దయచేసి చెప్పు' అని అన్నాడు.

కో భవాన్ అష్టమూర్తిర్ వై స్థిత ఏకాదశాత్మకః తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వ్యాజహార మహేశ్వరః

'ఎవరివి నీవు? ఎనిమిది రూపాలు కలిగి, పదకొండు స్వరూపాలలో స్థితుడవా?' అని అడిగాడు. ఆ మాటలు విని మహేశ్వరుడు సమాధానం చెప్పాడు.

స్పృశన్కరాభ్యాం బ్రహ్మాణం సుఖాభ్యాం స సురారిహా మాం విద్ధి పరమాత్మానమ్ ఏనాం మాయామజామితి

శుభమైన చేతులతో బ్రహ్మను తాకుతూ, దేవతల శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు ఇలా అన్నాడు: 'నన్ను పరమాత్మ అని తెలుసుకో. ఈమె నా మాయ, జన్మ లేని తత్వం.'

ఏతే వై సంస్థితా రుద్రాస్ త్వాం రక్షితుమిహాగతాః తతః ప్రణమ్య తం బ్రహ్మా దేవదేవమువాచ హ

'ఈ రుద్రులు నిన్ను రక్షించడానికి ఇక్కడికి వచ్చారు.' తరువాత బ్రహ్మ, దేవతల దేవుడికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.

కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా హర్షగద్గదయా గిరా భగవన్దేవదేవేశ దుఃఖైరాకులితో హ్యహమ్

చేతులు జోడించి, ఆనందంతో గొంతు కంపించగా, 'భగవంతుడా! దేవతల దేవా! నేను బాధలతో నిండిపోయాను' అని అన్నాడు.

సంసారాన్మోక్తుమీశాన మామిహార్హసి శఙ్కర తతః ప్రహస్య భగవాన్ పితామహముమాపతిః

'ఈ సంసార బంధనాల నుంచి నన్ను విముక్తి చేయాలి శంకరా!' అని బ్రహ్మ అడిగాడు. అప్పుడు ఉమాపతి భగవంతుడు పితామహుడిని చూసి చిరునవ్వు నవ్వాడు.

తదా రుద్రైర్జగన్నాథస్ తయా చాన్తర్దధే విభుః తస్మాచ్ఛిలాద లోకేషు దుర్లభో వై త్వయోనిజః

ఆ సమయంలో జగన్నాథుడు రుద్రులతో పాటు ఆమెతో కూడి అంతర్ధానమయ్యాడు. అందుకే శిలాదా! లోకాలలో గర్భంలో పుట్టని వాడు చాలా అరుదు.

మృత్యుహీనః పుమాన్విద్ధి సమృత్యుః పద్మజో ఽపి సః కింతు దేవేశ్వరో రుద్రః ప్రసీదతి యదీశ్వరః

మరణం లేని మనిషి చాలా అరుదు. పద్మజుడైన బ్రహ్మకూ మరణం తప్పదు. కానీ దేవతలేశ్వరుడైన రుద్రుడు ప్రసన్నుడైతే అది సాధ్యమే.

న దుర్లభో మృత్యుహీనస్ తవ పుత్రో హ్యయోనిజః మయా చ విష్ణునా చైవ బ్రహ్మణా చ మహాత్మనా

'నీ కుమారుడు గర్భంలో పుట్టని వాడు, మరణం లేని వాడు — నాతో, విష్ణువుతో, మహాత్ముడైన బ్రహ్మతో సాధ్యం కానిది కాదు.'

అయోనిజం మృత్యుహీనమ్ అసమర్థం నివేదితుమ్ ఏవం వ్యాహృత్య విప్రేన్ద్రమ్ అనుగృహ్య చ తం ఘృణీ

'జన్మ లేని, మరణం లేని వాడిని వివరించడం సాధ్యం కాదు.' అని చెప్పి, దయామయుడు ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడిని ఆశీర్వదించాడు.

దేవైర్వృతో యయౌ దేవః సితేనేభేన వై ప్రభుః

దేవతలు చుట్టూ ఉండగా, ప్రభువు తెల్ల ఎద్దుపై ఎక్కి వెళ్లిపోయాడు.