లిఙ్గపురాణమ్

స్వాన్ప్రాణాన్ అనపేక్షన్తో నిష్కారుణ్యాః సుదుఃఖితాః నష్టే శ్రౌతే స్మార్తధర్మే పరస్పరహతాస్తదా

తమ ప్రాణాలను పట్టించుకోకుండా, దయ లేకుండా, తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగి, శ్రౌత, స్మార్త ధర్మాలు నశించిపోయి, వారు ఒకరినొకరు హతమార్చడం మొదలుపెట్టారు.

నిర్మర్యాదా నిరాక్రాన్తా నిఃస్నేహా నిరపత్రపాః నష్టే ధర్మే ప్రతిహతాః హ్రస్వకాః పఞ్చవింశకాః

నియమాలు లేకుండా, బయటకు తిప్పబడినవారు, ప్రేమ లేకుండా, సిగ్గు లేకుండా, ధర్మం పోయి, బలహీనులై, చిన్నవాళ్లుగా, ఇరవై ఐదుగురే మిగిలారు.

హిత్వా పుత్రాంశ్ చ దారాంశ్ చ వివాదవ్యాకులేన్ద్రియాః అనావృష్టిహతాశ్చైవ వార్తాముత్సృజ్య దూరతః

తమ కుమారులను, భార్యలను వదిలేసి, వాదాలతో ఇంద్రియాలు కలవరపడి, వర్షాభావంతో బాధపడుతూ, జీవనోపాధిని దూరంగా వదిలేసి తిరిగారు.

ప్రత్యన్తానుపసేవన్తే హిత్వా జనపదాన్ స్వకాన్ సరిత్సాగరకూపాంస్తే సేవన్తే పర్వతాంస్ తథా

తమ స్వదేశాలను వదిలి, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో నివసిస్తూ, నదులు, సముద్రాలు, బావులు, పర్వతాలను ఆశ్రయించారు.

మధుమాంసైర్మూలఫలైర్ వర్తయన్తి సుదుఃఖితాః చీరపత్రాజినధరా నిష్క్రియా నిష్పరిగ్రహాః

తీవ్రమైన దుఃఖంలో, తేనె, మాంసం, మూలాలు, పండ్లతో బ్రతుకుతూ, చెక్కపట్టలు, ఆకులు, మృగచర్మాలు ధరించి, క్రియలు లేకుండా, ఆస్తి లేకుండా జీవించారు.

వర్ణాశ్రమపరిభ్రష్టాః సంకటం ఘోరమాస్థితాః ఏవం కష్టమనుప్రాప్తా అల్పశేషాః ప్రజాస్తదా

వర్ణాశ్రమ ధర్మం నుండి తప్పిపోయి, భయంకరమైన కష్టంలో పడిపోయారు. అప్పుడు చాలా తక్కువ మంది ప్రజలు మాత్రమే మిగిలి, తీవ్రమైన బాధ అనుభవించారు.

జరావ్యాధిక్షుధావిష్టా దుఃఖాన్నిర్వేదమానసాః విచారణా తు నిర్వేదాత్ సామ్యావస్థా విచారణా

వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, ఆకలితో బాధపడుతూ, దుఃఖంతో మనస్సు విసుగుపడి, ఆ విసుగుతో ఆలోచన కలిగి, ఆ ఆలోచనతో సమత్వ భావన ఏర్పడింది.

సామ్యావస్థాత్మకో బోధః సంబోధాద్ధర్మశీలతా అరూపశమయుక్తాస్తు కలిశిష్టా హి వై స్వయమ్

ఆ సమత్వ భావనతో జ్ఞానం కలుగుతుంది; ఆ జ్ఞానంతో ధర్మం, సద్గుణాలు పుడతాయి. కలియుగంలో మిగిలినవారు, రూపం లేకపోయినా, నియమం లేకపోయినా, ఈ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటారు.

అహోరాత్రాత్తదా తాసాం యుగం తు పరివర్తతే చిత్తసంమోహనం కృత్వా తాసాం వై సుప్తమత్తవత్

అప్పుడు, వారి కోసం ఒకే రోజు, రాత్రిలో యుగం మారిపోతుంది; వారి మనస్సులు నిద్రలో ఉన్నట్టు, మత్తులో ఉన్నట్టు అయోమయంగా మారిపోతాయి.

భావినో ఽర్థస్య చ బలాత్ తతః కృతమవర్తత ప్రవృత్తే తు తతస్తస్మిన్ పునః కృతయుగే తు వై

భవిష్యత్తు ప్రభావంతో, కృతయుగ చక్రం తిరిగి మొదలవుతుంది; అప్పుడు మళ్లీ కృతయుగం ప్రారంభమవుతుంది.

ఉత్పన్నాః కలిశిష్టాస్తు ప్రజాః కార్తయుగాస్తదా తిష్ఠన్తి చేహ యే సిద్ధా అదృష్టా విచరన్తి చ

కలియుగంలో మిగిలిన ప్రజలు, ఆ తరువాత కృతయుగంలో జన్మిస్తారు; ఇక్కడ మిగిలిన సిద్ధులు, కనిపించకుండా సంచరిస్తారు.

సప్త సప్తర్షిభిశ్చైవ తత్ర తే తు వ్యవస్థితాః బ్రహ్మక్షత్రవిశః శూద్రా బీజార్థం యే స్మృతా ఇహ

అక్కడ, ఏడుగురు మహర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అనే నాలుగు వర్గాలు సృష్టి కోసం స్థిరంగా ఉన్నారు.

కలిజైః సహ తే సర్వే నిర్విశేషాస్తదాభవన్ తేషాం సప్తర్షయో ధర్మం కథయన్తీతరే ఽపి చ

కలియుగంలో పుట్టినవారితో కలిసి అందరూ ఒకేలా కలిసిపోయారు. వారిలో ఏడుగురు మహర్షులు ధర్మాన్ని వివరించగా, మరికొందరు కూడా అదే విధంగా చెబుతారు.

వర్ణాశ్రమాచారయుతం శ్రౌతం స్మార్తం ద్విధా తు యమ్ తతస్తేషు క్రియావత్సు వర్ధన్తే వై ప్రజాః కృతే

వర్ణాశ్రమ సంప్రదాయాలకు సంబంధించిన శ్రౌత, స్మార్త విధులు రెండూ ఉన్నాయి. వీటిని ఆచరించినప్పుడు కృతయుగంలో ప్రజలు అభివృద్ధి చెందుతారు.

శ్రౌతస్మార్తకృతానాం చ ధర్మే సప్తర్షిదర్శితే కేచిద్ధర్మవ్యవస్థార్థం తిష్ఠన్తీహ యుగక్షయే

ఏడుగురు మహర్షులు చూపిన విధంగా శ్రౌత, స్మార్త కర్మలు చేసిన ధర్మాలలో కొన్ని యుగాంతంలో ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు మిగిలి ఉంటాయి.

మన్వన్తరాధికారేషు తిష్ఠన్తి మునయస్తు వై యథా దావప్రదగ్ధేషు తృణేష్విహ తతః క్షితౌ

మన్వంతర కాలాల్లో మునులు నిలిచి ఉంటారు. అగ్నిలో కాలిన తర్వాత భూమిపై గడ్డి మిగిలినట్లే వారు ఉంటారు.

వనానాం ప్రథమం వృష్ట్యా తేషాం మూలేషు సంభవః తథా కార్తయుగానాం తు కలిజేష్విహ సంభవః

వనాలలో మొదటి వాన పడితే వేర్ల దగ్గర కొత్త మొక్కలు పుట్టినట్లే, కలియుగంలో కూడా కృతయుగం మొదలవుతుంది.

ఏవం యుగాద్యుగస్యేహ సంతానం తు పరస్పరమ్ వర్తతే హ వ్యవచ్ఛేదాద్ యావన్మన్వన్తరక్షయః

ఇలా యుగం తరువాత యుగం పరస్పరం కొనసాగుతూ, మన్వంతరాంతం వరకు ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా సాగుతుంది.

సుఖమాయుర్బలం రూపం ధర్మో ఽర్థః కామ ఏవ చ యుగేష్వేతాని హీయన్తే త్రీంస్త్రీన్ పాదాన్ క్రమేణ తు

యుగాలక్రమంలో సుఖం, ఆయువు, బలము, అందము, ధర్మము, ధనం, కామము ఇవన్నీ ఒక్కొక్క యుగంలో మూడు వంతులు తగ్గిపోతాయి.

ససంధ్యాంశేషు హీయన్తే యుగానాం ధర్మసిద్ధయః ఇత్యేషా ప్రతిసిద్ధిర్వై కీర్తితైషా క్రమేణ తు

యుగాలలో సంధ్య, సంధ్యాంశ భాగాల్లో ధర్మసిద్ధి తగ్గిపోతుంది. ఇది క్రమంగా జరిగే నియమంగా చెప్పబడింది.

చతుర్యుగానాం సర్వేషామ్ అనేనైవ తు సాధనమ్ ఏషా చతుర్యుగావృత్తిర్ ఆ సహస్రాద్ గుణీకృతా

నాలుగు యుగాలకు ఇదే విధానం. ఈ నాలుగు యుగాల చక్రం వెయ్యి రెట్లు కలిపి తిరుగుతుంది.

బ్రహ్మణస్తదహః ప్రోక్తం రాత్రిశ్చైతావతీ స్మృతా అనార్జవం జడీభావో భూతానామ్ ఆ యుగక్షయాత్

ఇది బ్రహ్మదినంగా చెప్పబడింది. రాత్రి కూడా అంతే పొడవుగా ఉంటుంది. యుగాంతంలో జీవుల్లో మోసము, మాంద్యం కలుగుతుంది.

ఏతదేవ తు సర్వేషాం యుగానాం లక్షణం స్మృతమ్ ఏషాం చతుర్యుగాణాం చ గుణితా హ్యేకసప్తతిః

ఇదే అన్ని యుగాలకు లక్షణంగా గుర్తించబడింది. ఈ నాలుగు యుగాలు కలిపి డబ్బై ఒకటి సార్లు జరుగుతాయి.

క్రమేణ పరివృత్తా తు మనోరన్తరమ్ ఉచ్యతే చతుర్యుగే యథైకస్మిన్ భవతీహ యదా తు యత్

యుగాలు క్రమంగా తిరుగుతుంటే దానిని మన్వంతరంగా అంటారు. ప్రతి యుగంలో ఏది జరుగుతుందో అది ఇక్కడ కూడా జరుగుతుంది.

తథా చాన్యేషు భవతి పునస్తద్వై యథాక్రమమ్ సర్గే సర్గే యథా భేదా ఉత్పద్యన్తే తథైవ తు

ఇతర సృష్టుల్లో కూడా ఇదే విధంగా క్రమంగా జరుగుతుంది. ప్రతి సృష్టిలో భేదాలు ఎలా వస్తాయో అలాగే జరుగుతుంటాయి.

పఞ్చవింశత్పరిమితా న న్యూనా నాధికాస్ తథా తథా కల్పా యుగైః సార్ధం భవన్తి సహ లక్షణైః

ఇరవై అయిదు మాత్రమే ఉంటాయి, తక్కువా ఎక్కువా కావు. ఇలా కల్పాలు యుగాలతో వాటి లక్షణాలతో కలిసి జరుగుతాయి.

మన్వన్తరాణాం సర్వేషామ్ ఏతదేవ తు లక్షణమ్

ఇదే అన్ని మన్వంతరాలకు లక్షణం.

యథా యుగానాం పరివర్తనాని చిరప్రవృత్తాని యుగస్వభావాత్ తథా తు సంతిష్ఠతి జీవలోకః క్షయోదయాభ్యాం పరివర్తమానః

యుగాల మార్పులు ఎప్పటినుంచో జరుగుతున్నట్లే, జీవ లోకము కూడా యుగ స్వభావానికి అనుగుణంగా క్షయం, ఉద్భవంతో తిరుగుతూ నిలుస్తుంది.

ఇత్యేతల్లక్షణం ప్రోక్తం యుగానాం వై సమాసతః అతీతానాగతానాం హి సర్వమన్వన్తరేషు వై

ఇలా యుగాల లక్షణాలు సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డాయి. గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాల్లో ఇవన్నీ వర్తిస్తాయి.