లిఙ్గపురాణమ్

మరీచిభృగ్వఙ్గిరసః పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్ దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజద్యోగవిద్యయా

మరీచి, భృగు, అంగిరస, పులస్త్య, పులహ, క్రతు, దక్ష, అత్రి, వశిష్ఠులను యోగవిద్య ద్వారా సృష్టించాడు.

నవైతే బ్రహ్మణః పుత్రా బ్రహ్మజ్ఞా బ్రాహ్మణోత్తమాః బ్రహ్మవాదిన ఏవైతే బ్రహ్మణః సదృశాః స్మృతాః

ఈ తొమ్మిది మంది బ్రహ్మకు కుమారులు, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు; వీరిని బ్రహ్మవాదులు అని, బ్రహ్మకు సమానులుగా గుర్తిస్తారు.

సంకల్పశ్చైవ ధర్మశ్ చ హ్య్ అధర్మో ధర్మసంనిధిః ద్వాదశైవ ప్రజాస్త్వేతా బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

సంకల్పం, ధర్మం, అధర్మం, ధర్మ సమీపత — ఇవి కలిపి పన్నెండు సంతానాలు, అవి అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మ నుండి పుట్టాయి.

ఋభుం సనత్కుమారం చ ససర్జాదౌ సనాతనః తావూర్ధ్వరేతసౌ దివ్యౌ చాగ్రజౌ బ్రహ్మవాదినౌ

సనాతనుడు మొదట ఋభు, సనత్కుమారులను సృష్టించాడు; వారు ఇద్దరూ దివ్యులు, పైకి ప్రవహించే తేజస్సుతో, బ్రహ్మవాదులలో ముందువారు.

కుమారౌ బ్రహ్మణస్ తుల్యౌ సర్వజ్ఞౌ సర్వభావినౌ వక్ష్యే భార్యాకులం తేషాం మునీనామగ్రజన్మనామ్

బ్రహ్మ కుమారులు బ్రహ్మకు సమానులు, సర్వజ్ఞులు, సర్వాన్ని సృష్టించేవారు; ఆ మొదట పుట్టిన మునుల భార్యలను నేను వివరించబోతున్నాను.

సమాసతో మునిశ్రేష్ఠాః ప్రజాసమ్భూతిమేవ చ శతరూపాం తు వై రాజ్ఞీం విరాజమసృజత్ప్రభుః

సంగ్రహంగా చెప్పాలంటే, మునిశ్రేష్ఠులారా, సంతానోత్పత్తి విషయమై: ప్రభువు శతరూప అనే రాణిని, విరాటుని సృష్టించాడు.

స్వాయమ్భువాత్తు వై రాజ్ఞీ శతరూపా త్వయోనిజా లేభే పుత్రద్వయం పుణ్యా తథా కన్యాద్వయం చ సా

స్వాయంభువుని నుండి జన్మించని శతరూప అనే రాణి, ఇద్దరు పుణ్యమైన కుమారులను, అలాగే ఇద్దరు కుమార్తెలను పొందింది.

ఉత్తానపాదో హ్యవరో ధీమాఞ్జ్యేష్ఠః ప్రియవ్రతః జ్యేష్ఠా వరిష్ఠా త్వాకూతిః ప్రసూతిశ్చానుజా స్మృతా

ఉత్తానపాదుడు చిన్నవాడు, తెలివైనవాడు; ప్రియవ్రతుడు పెద్దవాడు. పెద్ద కుమార్తె ఆకూతి, చిన్నదానిని ప్రసూతి అని అంటారు.

ఉపయేమే తదాకూతిం రుచిర్నామ ప్రజాపతిః ప్రసూతిం భగవాన్దక్షో లోకధాత్రీం చ యోగినీమ్

ఆ సమయంలో రుచినామక ప్రజాపతి ఆకూతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. లోకాలకు ఆధారమైన యోగిని అయిన దక్షుడు ప్రసూతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

దక్షిణాసహితం యజ్ఞమ్ ఆకూతిః సుషువే తథా దక్షిణా జనయామాస దివ్యా ద్వాదశ పుత్రికాః

ఆకూతి దక్షిణతో కలిసి యజ్ఞుడిని కనింది. దక్షిణ కూడా పన్నెండు దివ్యమైన కుమార్తెలను కనింది.

ప్రసూతిః సుషువే దక్షాచ్ చతుర్వింశతికన్యకాః శ్రద్ధాం లక్ష్మీం ధృతిం పుష్టిం తుష్టిం మేధాం క్రియాం తథా

దక్షుని వల్ల ప్రసూతి ఇరవై నాలుగు కుమార్తెలను కనింది. వాటిలో శ్రద్ధ, లక్ష్మి, ధృతి, పుష్టి, తుష్టి, మేధ, క్రియ కూడా ఉన్నాయి.

బుద్ధిం లజ్జాం వపుఃశాన్తిం సిద్ధిం కీర్తిం మహాతపాః ఖ్యాతిం శాన్తిం చ సమ్భూతిం స్మృతిం ప్రీతిం క్షమాం తథా

బుద్ధి, లజ్జ, వపు, శాంతి, సిద్ధి, కీర్తి, మహాతప, ఖ్యాతి, శాంతి, సంభూతి, స్మృతి, ప్రీతి, క్షమ కూడా ఉన్నారు.

సంనతిం చానసూయాం చ ఊర్జాం స్వాహాం సురారణిమ్ స్వధాం చైవ మహాభాగాం ప్రదదౌ చ యథాక్రమమ్

సంనతి, అనసూయ, ఊర్జ, స్వాహ, సురారణి, మహాభాగ్యవంతురాలు అయిన స్వధా— వీరందరినీ క్రమంగా ఇచ్చాడు.

శ్రద్ధాద్యాశ్చైవ కీర్త్యన్తాస్ త్రయోదశ సుదారికాః ధర్మం ప్రజాపతిం జగ్ముః పతిం పరమదుర్లభాః

శ్రద్ధ మొదలుకొని కీర్తి వరకు ఉన్న పదమూడు గొప్ప కుమార్తెలు, దుర్లభుడైన ధర్మునికి భార్యలుగా అయ్యారు.

ఉపయేమే భృగుర్ధీమాన్ ఖ్యాతిం తాం భార్గవారణిమ్ సమ్భూతిం చ మరీచిస్తు స్మృతిం చైవాఙ్గిరా మునిః

తెలివైన భృగువు ఖ్యాతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. మరీచి సంభూతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. అంగిరసుడు స్మృతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

ప్రీతిం పులస్త్యః పుణ్యాత్మా క్షమాం తాం పులహో మునిః క్రతుశ్ చ సంనతిం ధీమాన్ అత్రిస్తాం చానసూయకామ్

పవిత్రాత్ముడైన పులస్త్యుడు ప్రీతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. ముని అయిన పులహుడు క్షమను పెండ్లి చేసుకున్నాడు. జ్ఞానవంతుడైన క్రతువు సంనతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. అత్రి అనసూయను పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

ఊర్జాం వసిష్ఠో భగవాన్ వరిష్ఠో వారిజేక్షణామ్ విభావసుస్ తథా స్వాహాం స్వధాం వై పితరస్ తథా

పద్మాక్షుడైన గొప్ప వసిష్ఠుడు ఊర్జను పెండ్లి చేసుకున్నాడు. విభావసుడు స్వాహను పెండ్లి చేసుకున్నాడు. పితృదేవతలు స్వధాను పెండ్లి చేసుకున్నారు.

పుత్రీకృతా సతీ యా సా మానసీ శివసమ్భవా దక్షేణ జగతాం ధాత్రీ రుద్రమేవాస్థితా పతిమ్

మనసులో పుట్టిన శివుని నుండి ఉద్భవించిన సతీ, దక్షుని ద్వారా జగత్తుకు ఆధారమైన రుద్రునికి భార్యగా అయ్యింది.

అర్ధనారీశ్వరం దృష్ట్వా సర్గాదౌ కనకాణ్డజః విభజస్వేతి చాహాదౌ యదా జాతా తదాభవత్

సృష్టి ప్రారంభంలో అర్ధనారీశ్వరుడిని చూసిన బంగారు గుడ్డలో పుట్టినవాడు, 'విభజించు' అని చెప్పాడు. ఆమె జన్మించినప్పుడు అది జరిగిపోయింది.

తస్యాశ్చైవాంశజాః సర్వాః స్త్రియస్త్రిభువనే తథా ఏకాదశావిధా రుద్రాస్ తస్య చాంశోద్భవాస్ తథా

మూడు లోకాలలోని అన్ని స్త్రీలు ఆమె భాగాలు. పదకొండు విధాల రుద్రులు ఆయన భాగం నుండి పుట్టారు.

స్త్రీలిఙ్గమఖిలం సా వై పుంలిఙ్గం నీలలోహితః తం దృష్ట్వా భగవాన్ బ్రహ్మా దక్షమాలోక్య సువ్రతామ్

ఆమె స్త్రీలింగానికి ప్రతిరూపం, నీలలోహితుడు పురుషలింగానికి ప్రతిరూపం. అది చూసి, భగవాన్ బ్రహ్మా ధర్మవంతుడైన దక్షుని చూసి ఇలా అన్నాడు—

భజస్వ ధాత్రీం జగతాం మమాపి చ తవాపి చ పున్నామ్నో నరకాత్త్రాతి ఇతి పుత్రీత్విహోక్తితః

'నీవు, నేను, మనందరికీ జగత్తును పోషించే అమ్మవారిని కుమార్తెగా స్వీకరించు. ఆమె పుత్ అనే నరకం నుండి రక్షిస్తుంది. అందుకే ఆమెను కుమార్తె అని అంటారు.'

ప్రశస్తా తవ కాన్తేయం స్యాత్ పుత్రీ విశ్వమాతృకా తస్మాత్ పుత్రీ సతీ నామ్నా తవైషా చ భవిష్యతి

'ఈ అందమైనవారు నీ కుమార్తె అవుతుంది, విశ్వమాతగా నిలుస్తుంది. అందుకే ఆమె సతీ అనే పేరుతో నీ కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.'

ఏవముక్తస్తదా దక్షో నియోగాద్బ్రహ్మణో మునిః లబ్ధ్వా పుత్రీం దదౌ సాక్షాత్ సతీం రుద్రాయ సాదరమ్

ఇలా బ్రహ్మా ఆజ్ఞతో దక్షుడు కుమార్తెను పొందాడు. ఆ సతీని గౌరవంగా రుద్రునికి ఇచ్చాడు.

ధర్మస్య పత్న్యః శ్రద్ధాద్యాః కీర్తితా వై త్రయోదశ తాసు ధర్మప్రజాం వక్ష్యే యథాక్రమమనుత్తమమ్

ధర్ముని భార్యలు శ్రద్ధ మొదలుకొని పదమూడు మంది అని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు వాటి ద్వారా జన్మించిన ఉత్తమ సంతానాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

కామో దర్పో ఽథ నియమః సంతోషో లోభ ఏవ చ శ్రుతస్తు దణ్డః సమయో బోధశ్చైవ మహాద్యుతిః

కామం, గర్వం, నియమం, సంతృప్తి, లోభం, విద్య, శిక్ష, ఒప్పందం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ గొప్ప వెలుగు కలిగినవే.

అప్రమాదశ్ చ వినయో వ్యవసాయో ద్విజోత్తమాః క్షేమం సుఖం యశశ్చైవ ధర్మపుత్రాశ్ చ తాసు వై

జాగ్రత్త, వినయం, దృఢ సంకల్పం, మేలైన జీవనం, ఆనందం, కీర్తి, ధర్ముని సంతానమైన వారు — ఇవన్నీ వీరిలోనే ఉంటాయి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

ధర్మస్య వై క్రియాయాం తు దణ్డః సమయ ఏవ చ అప్రమాదస్ తథా బోధో బుద్ధేర్ధర్మస్య తౌ సుతౌ

ధర్మాచరణలో శిక్ష, ఒప్పందం, జాగ్రత్త, జ్ఞానం — ఇవి బుద్ధి, ధర్మానికి ఇద్దరు కుమారులవంటి వారు.

తస్మాత్పఞ్చదశైవైతే తాసు ధర్మాత్మజాస్త్విహ భృగుపత్నీ చ సుషువే ఖ్యాతిర్విష్ణోః ప్రియాం శ్రియమ్

కాబట్టి, ఈ పదిహేను ధర్ముని కుమారులుగా ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందారు. భృగుపత్ని ఖ్యాతి, విష్ణువుకు ప్రియమైన శ్రీదేవిని ప్రసవించింది.