లిఙ్గపురాణమ్

సత్త్వం కృతం రజస్త్రేతా ద్వాపరం చ రజస్తమః కలిస్తమశ్ చ విజ్ఞేయం యుగవృత్తిర్యుగేషు చ

కృతయుగంలో సత్వగుణం ప్రధానంగా ఉంటుంది. త్రేతాయుగంలో రజోగుణం, ద్వాపరయుగంలో రజోగుణం, తమోగుణం రెండూ కలిసివుంటాయి. కలియుగంలో మాత్రం తమోగుణమే ఎక్కువగా ఉంటుంది. యుగాల స్వభావం ఇలానే తెలుసుకోవాలి.

ధ్యానం పరం కృతయుగే త్రేతాయాం యజ్ఞ ఉచ్యతే భజనం ద్వాపరే శుద్ధం దానమేవ కలౌ యుగే

కృతయుగంలో ధ్యానం ఎంతో ముఖ్యమైనది. త్రేతాయుగంలో యజ్ఞమే ప్రధానమైనది. ద్వాపరయుగంలో పవిత్రమైన భజనమే గొప్పది. కలియుగంలో మాత్రం దానం చేయడమే శ్రేష్ఠమైనది.

చత్వారి చ సహస్రాణి వర్షాణాం తత్కృతం యుగమ్ తస్య తావచ్ఛతీ సంధ్యా సంధ్యాంశశ్ చ తథావిధః

కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుంది. దాని సంధ్యాకాలం నాలుగు వందలు, అలాగే సంధ్యాంశం కూడా అంతే ఉంటుంది.

చత్వారి చ సహస్రాణి మానుషాణి శిలాశన ఆయుః కృతయుగే విద్ధి ప్రజానామిహ సువ్రత

శిలాదా! కృతయుగంలో రాళ్లు తినేవారికి నాలుగు వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షు ఉంటుందని తెలుసుకో.

తతః కృతయుగే తస్మిన్ సంధ్యాంశే చ గతే తు వై పాదావశిష్టో భవతి యుగధర్మస్తు సర్వతః

ఆ కృతయుగం, దాని సంధ్యాంశం పూర్తయిన తర్వాత, యుగధర్మాలు అన్నింటిలోనూ నాలుగవ వంతు మాత్రమే మిగిలి ఉంటాయి.

చతుర్భాగైకహీనం తు త్రేతాయుగమనుత్తమమ్ కృతార్ధం ద్వాపరం విద్ధి తదర్ధం తిష్యముచ్యతే

త్రేతాయుగం కృతయుగానికి ఒకవంతు తక్కువగా ఉంటుంది. ద్వాపరయుగం కృతయుగానికి సగం. తిష్యయుగం ఆ ద్వాపరయుగానికి సగం అని చెబుతారు.

త్రిశతీ ద్విశతీ సంధ్యా తథా చైకశతీ మునే సంధ్యాంశకం తథాప్యేవం కల్పేష్వేవం యుగే యుగే

మహర్షీ! మూడు వందలు, రెండు వందలు, ఒక వంద సంవత్సరాలు సంధ్యా కాలాలు. సంధ్యాంశాలు కూడా అంతే. ప్రతి యుగంలో, ప్రతి కల్పంలో ఇదే విధంగా జరుగుతుంది.

ఆద్యే కృతయుగే ధర్మశ్ చతుష్పాదః సనాతనః త్రేతాయుగే త్రిపాదస్తు ద్విపాదో ద్వాపరే స్థితః

మొదటి కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది. త్రేతాయుగంలో మూడు పాదాలు, ద్వాపరయుగంలో రెండు పాదాల మీద ఉంటుంది.

త్రిపాదహీనస్తిష్యే తు సత్తామాత్రేణ ధిష్ఠితః కృతే తు మిథునోత్పత్తిర్ వృత్తిః సాక్షాద్రసోల్లసా

తిష్యయుగంలో మూడు పాదాలు లేని ధర్మం కేవలం సత్వగుణంతో మాత్రమే నిలుస్తుంది. కృతయుగంలో జంటల ఉత్పత్తి ప్రత్యక్షంగా జరుగుతుంది, జీవనవిధానం సార్థకంగా ఆనందంగా ఉంటుంది.

ప్రజాస్తృప్తాః సదా సర్వాః సర్వానన్దాశ్ చ భోగినః అధమోత్తమతా తాసాం న విశేషాః ప్రజాః శుభాః

ఆ యుగంలో ప్రజలు ఎప్పుడూ తృప్తిగా, సర్వానందంగా జీవిస్తారు. వారిలో ఎవరూ తక్కువవారు, ఎక్కువవారు అనే తేడా ఉండదు. అందరూ శుభ్రంగా, మంచిగా ఉంటారు.

తుల్యమాయుః సుఖం రూపం తాసాం తస్మిన్కృతే యుగే తాసాం ప్రీతిర్న చ ద్వన్ద్వం న ద్వేషో నాస్తి చ క్లమః

ఆ కృతయుగంలో ప్రజలందరికీ ఆయుష్షు, సుఖం, రూపం సమానంగా ఉంటుంది. వారిలో ప్రేమ ఎప్పుడూ ఉంటుంది, కలహం, ద్వేషం, అలసట ఏమాత్రం ఉండదు.

పర్వతోదధివాసిన్యో హ్య్ అనికేతాశ్రయాస్తు తాః విశోకాః సత్త్వబహులా ఏకాన్తబహులాస్ తథా

వారు పర్వతాలు, సముద్రాల్లో నివసిస్తారు. స్థిరమైన ఇళ్లు ఉండవు. శోకం ఉండదు, సత్వగుణం ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఏకాగ్రత కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

తా వై నిష్కామచారిణ్యో నిత్యం ముదితమానసాః అప్రవృత్తిః కృతయుగే కర్మణోః శుభపాపయోః

వారు కోరికలు లేకుండా ప్రవర్తిస్తారు, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు. కృతయుగంలో శుభకర్మలు, పాపకర్మలు అన్నీ ఉండవు.

వర్ణాశ్రమవ్యవస్థా చ తదాసీన్న చ సంకరః రసోల్లాసః కాలయోగాత్ త్రేతాఖ్యే నశ్యతే ద్విజ

ఆ సమయంలో వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థ ఉండేది, కానీ కలయిక ఉండేది కాదు. కాల ప్రభావంతో త్రేతాయుగంలో జీవన ఆనందం తగ్గిపోతుంది.

తస్యాం సిద్ధౌ ప్రనష్టాయామ్ అన్యా సిద్ధిః ప్రజాయతే అపాం సౌక్ష్మ్యే ప్రతిగతే తదా మేఘాత్మనా తు వై

ఆ పరిపూర్ణత పోయిన తర్వాత మరో పరిపూర్ణత వస్తుంది. నీటి సూత్ష్మత్వం తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అది మేఘ స్వభావంతో కలుగుతుంది.

మేఘేభ్యస్తనయిత్నుభ్యః ప్రవృత్తం వృష్టిసర్జనమ్ సకృద్ ఏవ తథా వృష్ట్యా సంయుక్తే పృథివీతలే

మేఘాలు మోగి, మెరుపులు మెరిపించగా, వర్షం కురిసింది. ఆ ఒక్క వానతో నేల అంతా తడిసిపోయింది.

ప్రాదురాసంస్తదా తాసాం వృక్షాస్తే గృహసంజ్ఞితాః సర్వవృత్త్యుపభోగస్తు తాసాం తేభ్యః ప్రజాయతే

ఆ తరువాత, 'ఇల్లు చెట్లు' అని పిలవబడే చెట్లు పుట్టాయి. వాటి వల్ల వారికి అన్నీ జీవనోపాధి, ఆనందాలు కలిగాయి.

వర్తయన్తి స్మ తేభ్యస్తాస్ త్రేతాయుగముఖే ప్రజాః తతః కాలేన మహతా తాసామేవ విపర్యయాత్

తృతాయుగం మొదట్లో ప్రజలు ఆ చెట్ల ద్వారా జీవించేవారు. కానీ కాలక్రమంలో, వాటిలో మార్పు వచ్చి,

రాగలోభాత్మకో భావస్ తదా హ్యాకస్మికో ఽభవత్ విపర్యయేణ తాసాం తు తేన తత్కాలభావినా

అప్పట్లో ఆకస్మికంగా రాగం, లోభం కలిగిన స్వభావం ప్రజల్లో పుట్టింది. ఆ మార్పు వల్ల,

ప్రణశ్యన్తి తతః సర్వే వృక్షాస్తే గృహసంజ్ఞితాః తతస్తేషు ప్రనష్టేషు విభ్రాన్తా మైథునోద్భవాః

అందుకే ఆ 'ఇల్లు చెట్లు' అన్నీ నశించిపోయాయి. అవి పోయిన తర్వాత, ప్రజలు అయోమయంలో, మైతున సంబంధం వల్ల జన్మించసాగారు.

అపి ధ్యాయన్తి తాం సిద్ధిం సత్యాభిధ్యాయినస్తదా ప్రాదుర్బభూవుస్తాసాం తు వృక్షాస్తే గృహసంజ్ఞితాః

అప్పటికీ, సత్యాన్ని కోరే వారు ఆ సిద్ధిని ధ్యానించారు. వారికి మళ్లీ 'ఇల్లు చెట్లు' ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

వస్త్రాణి తే ప్రసూయన్తే ఫలాన్యాభరణాని చ తేష్వేవ జాయతే తాసాం గన్ధవర్ణరసాన్వితమ్

ఆ చెట్ల నుంచి వస్త్రాలు, పండ్లు, ఆభరణాలు పుట్టేవి. వాటివల్ల వారికి సువాసన, రంగు, రుచి కలిగిన వస్తువులు లభించేవి.

అమాక్షికం మహీవీర్యం పుటకే పుటకే మధు తేన తా వర్తయన్తి స్మ సుఖమాయుః సదైవ హి

ప్రతి కాయలో భూమికి సమానమైన బలమైన తేనె ఉండేది. దాని వల్ల వారు ఎప్పుడూ సుఖంగా, దీర్ఘాయుష్మంతులుగా జీవించేవారు.

హృష్టపుష్టాస్తయా సిద్ధ్యా ప్రజా వై విగతజ్వరాః తతః కాలాన్తరేణైవ పునర్లోభావృతాస్తు తాః

ఆ సిద్ధి వల్ల ప్రజలు ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా, బాధలు లేకుండా ఉండేవారు. కానీ కొంతకాలం తర్వాత, మళ్లీ లోభం వారిని పట్టేసింది.

వృక్షాంస్తాన్పర్యగృహ్ణన్తి మధు వా మాక్షికం బలాత్ తాసాం తేనోపచారేణ పునర్లోభకృతేన వై

వారు ఆ చెట్లు, తేనెను బలవంతంగా తీసుకోవడం మొదలుపెట్టారు. ఆ విధంగా మళ్లీ లోభంతో ప్రవర్తించడంతో,

ప్రనష్టా మధునా సార్ధం కల్పవృక్షాః క్వచిత్క్వచిత్ తస్యామేవాల్పశిష్టాయాం సిద్ధ్యాం కాలవశాత్తదా

ఆ కల్పవృక్షాలు, తేనెతో పాటు, కొంతచోట్ల పూర్తిగా కనపడకుండా పోయాయి. అప్పటికి ఆ సిద్ధిలో కొంత మాత్రమే మిగిలి ఉండేది, అది కూడా కాల ప్రభావంతో తగ్గిపోయింది.

ఆవర్తనాత్తు త్రేతాయాం ద్వన్ద్వాన్యభ్యుత్థితాని వై శీతవర్షాతపైస్తీవ్రైస్ తతస్తా దుఃఖితా భృశమ్

తృతాయుగం తిరుగుతూ, చలిని, వానను, ఎండను వంటి ద్వంద్వాలు ఉద్భవించాయి. వాటివల్ల ప్రజలు బాగా బాధపడ్డారు.

ద్వన్ద్వైః సమ్పీడ్యమానాశ్ చ చక్రుర్ ఆవరణాని తు కృతద్వన్ద్వప్రతీఘాతాః కేతనాని గిరౌ తతః

ఆ ద్వంద్వాల వల్ల బాధపడుతూ, వారు కప్పుకునే వస్తువులు తయారు చేసుకున్నారు. ఆ బాధలు తట్టుకోడానికి, కొండలపై గుడిసెలు కట్టుకున్నారు.

పూర్వం నికామచారాస్తా హ్య్ అనికేతా అథావసన్ యథాయోగం యథాప్రీతి నికేతేష్వవసన్పునః

ముందు వారు ఇష్టానుసారం తిరుగుతూ, ఇల్లు లేకుండా ఉండేవారు. తర్వాత అవసరానికి, ఇష్టానికి అనుగుణంగా ఇళ్లలో నివసించసాగారు.