లిఙ్గపురాణమ్

సనాతనం సతాం శ్రేష్ఠం నైష్కర్మ్యేణ గతాః పరమ్ మరీచిభృగ్వఙ్గిరసం పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్

ఆయన సనాతనుడిని, సద్గుణులలో శ్రేష్ఠుడిని, నిష్కామకర్మ ద్వారా పరమాన్ని పొందినవారిని, మరీచి, భృగు, అంగిరసుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రముడు అనే ఋషులను సృష్టించాడు.

దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజద్ యోగవిద్యయా సంకల్పం చైవ ధర్మం చ హ్య్ అధర్మం భగవాన్ప్రభుః

డక్షుడు, అత్రి, వశిష్ఠుడు — వీరిని యోగశక్తితో సృష్టించాడు. అలాగే సంకల్పాన్ని, ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని కూడా ప్రభువు సృష్టించాడు.

ద్వాదశైవ ప్రజాస్త్వేతా బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః ఋభుం సనత్కుమారం చ ససర్జాదౌ సనాతనః

బ్రహ్మకు అవ్యక్త జన్మం. ఆయన ద్వాదశ ప్రజాపతులను సృష్టించాడు. ఆ మొదట్లో సనాతనుడు, ఋభు, సనత్కుమారుడిని కూడా సృష్టించాడు.

తౌ చోర్ధ్వరేతసౌ దివ్యౌ చాగ్రజౌ బ్రహ్మవాదినౌ కుమారౌ బ్రహ్మణస్తుల్యౌ సర్వజ్ఞౌ సర్వభావినౌ

ఆ ఇద్దరూ — ఋభు, సనత్కుమారుడు — దివ్యులు, ఊర్ధ్వరేతసులు, బ్రహ్మవేత్తలు, బ్రహ్మతో సమానులు, సర్వజ్ఞులు, సర్వభావాలను గ్రహించేవారు.

ఏవం ముఖ్యాదికాన్ సృష్ట్వా పద్మయోనిః శిలాశన యుగధర్మానశేషాంశ్ చ కల్పయామాస విశ్వసృక్

ఇలా పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మ, ప్రధానమైన మరియు మొదటి ప్రాణులను సృష్టించి, యుగధర్మాలను, అన్ని విధుల్ని స్థాపించాడు.

శ్రుత్వా శక్రేణ కథితం పితా మమ మహామునిః పునః పప్రచ్ఛ దేవేశం ప్రణమ్య రచితాఞ్జలిః

శక్రుడు చెప్పిన మాటలు విన్న నా తండ్రి, మహాముని, మళ్లీ దేవతల అధిపతిని చేతులు జోడించి నమస్కరించి అడిగాడు.

భగవన్ శక్ర సర్వజ్ఞ దేవదేవనమస్కృత శచీపతే జగన్నాథ సహస్రాక్ష మహేశ్వర

భగవంతుడైన శక్రా! సర్వజ్ఞుడవు, దేవతలందరి పూజకు పాత్రవు, శచీపతి, జగన్నాథుడు, సహస్రనేత్రుడు, మహేశ్వరుడవు.

యుగధర్మాన్కథం చక్రే భగవాన్పద్మసంభవః వక్తుమర్హసి మే సర్వం సాంప్రతం ప్రణతాయ మే

కమలంలో జన్మించిన భగవంతుడు యుగాల ధర్మాలను ఎలా స్థాపించాడు? నేను నీకు నమస్కరిస్తూ అడుగుతున్నాను, దయచేసి నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పు.

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శిలాదస్య మహాత్మనః వ్యాజహార యథాదృష్టం యుగధర్మం సువిస్తరమ్

మహాత్ముడైన శిలాదుడు ఇలా అడిగిన మాటలు విని, ఆయన యుగధర్మాలను తనకు తెలిసిన విధంగా విస్తరంగా వివరించాడు.

ఆద్యం కృతయుగం విద్ధి తతస్త్రేతాయుగం మునే ద్వాపరం తిష్యమిత్యేతే చత్వారస్తు సమాసతః

మహర్షీ! మొదట కృతయుగం, తరువాత త్రేతాయుగం, ఆ తరువాత ద్వాపరయుగం, చివరగా తిష్యయుగం అని తెలుసుకో. ఇవే నాలుగు యుగాలు.

సత్త్వం కృతం రజస్త్రేతా ద్వాపరం చ రజస్తమః కలిస్తమశ్ చ విజ్ఞేయం యుగవృత్తిర్యుగేషు చ

కృతయుగంలో సత్వగుణం ప్రధానంగా ఉంటుంది. త్రేతాయుగంలో రజోగుణం, ద్వాపరయుగంలో రజోగుణం, తమోగుణం రెండూ కలిసివుంటాయి. కలియుగంలో మాత్రం తమోగుణమే ఎక్కువగా ఉంటుంది. యుగాల స్వభావం ఇలానే తెలుసుకోవాలి.

ధ్యానం పరం కృతయుగే త్రేతాయాం యజ్ఞ ఉచ్యతే భజనం ద్వాపరే శుద్ధం దానమేవ కలౌ యుగే

కృతయుగంలో ధ్యానం ఎంతో ముఖ్యమైనది. త్రేతాయుగంలో యజ్ఞమే ప్రధానమైనది. ద్వాపరయుగంలో పవిత్రమైన భజనమే గొప్పది. కలియుగంలో మాత్రం దానం చేయడమే శ్రేష్ఠమైనది.

చత్వారి చ సహస్రాణి వర్షాణాం తత్కృతం యుగమ్ తస్య తావచ్ఛతీ సంధ్యా సంధ్యాంశశ్ చ తథావిధః

కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుంది. దాని సంధ్యాకాలం నాలుగు వందలు, అలాగే సంధ్యాంశం కూడా అంతే ఉంటుంది.

చత్వారి చ సహస్రాణి మానుషాణి శిలాశన ఆయుః కృతయుగే విద్ధి ప్రజానామిహ సువ్రత

శిలాదా! కృతయుగంలో రాళ్లు తినేవారికి నాలుగు వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షు ఉంటుందని తెలుసుకో.

తతః కృతయుగే తస్మిన్ సంధ్యాంశే చ గతే తు వై పాదావశిష్టో భవతి యుగధర్మస్తు సర్వతః

ఆ కృతయుగం, దాని సంధ్యాంశం పూర్తయిన తర్వాత, యుగధర్మాలు అన్నింటిలోనూ నాలుగవ వంతు మాత్రమే మిగిలి ఉంటాయి.

చతుర్భాగైకహీనం తు త్రేతాయుగమనుత్తమమ్ కృతార్ధం ద్వాపరం విద్ధి తదర్ధం తిష్యముచ్యతే

త్రేతాయుగం కృతయుగానికి ఒకవంతు తక్కువగా ఉంటుంది. ద్వాపరయుగం కృతయుగానికి సగం. తిష్యయుగం ఆ ద్వాపరయుగానికి సగం అని చెబుతారు.

త్రిశతీ ద్విశతీ సంధ్యా తథా చైకశతీ మునే సంధ్యాంశకం తథాప్యేవం కల్పేష్వేవం యుగే యుగే

మహర్షీ! మూడు వందలు, రెండు వందలు, ఒక వంద సంవత్సరాలు సంధ్యా కాలాలు. సంధ్యాంశాలు కూడా అంతే. ప్రతి యుగంలో, ప్రతి కల్పంలో ఇదే విధంగా జరుగుతుంది.

ఆద్యే కృతయుగే ధర్మశ్ చతుష్పాదః సనాతనః త్రేతాయుగే త్రిపాదస్తు ద్విపాదో ద్వాపరే స్థితః

మొదటి కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది. త్రేతాయుగంలో మూడు పాదాలు, ద్వాపరయుగంలో రెండు పాదాల మీద ఉంటుంది.

త్రిపాదహీనస్తిష్యే తు సత్తామాత్రేణ ధిష్ఠితః కృతే తు మిథునోత్పత్తిర్ వృత్తిః సాక్షాద్రసోల్లసా

తిష్యయుగంలో మూడు పాదాలు లేని ధర్మం కేవలం సత్వగుణంతో మాత్రమే నిలుస్తుంది. కృతయుగంలో జంటల ఉత్పత్తి ప్రత్యక్షంగా జరుగుతుంది, జీవనవిధానం సార్థకంగా ఆనందంగా ఉంటుంది.

ప్రజాస్తృప్తాః సదా సర్వాః సర్వానన్దాశ్ చ భోగినః అధమోత్తమతా తాసాం న విశేషాః ప్రజాః శుభాః

ఆ యుగంలో ప్రజలు ఎప్పుడూ తృప్తిగా, సర్వానందంగా జీవిస్తారు. వారిలో ఎవరూ తక్కువవారు, ఎక్కువవారు అనే తేడా ఉండదు. అందరూ శుభ్రంగా, మంచిగా ఉంటారు.

తుల్యమాయుః సుఖం రూపం తాసాం తస్మిన్కృతే యుగే తాసాం ప్రీతిర్న చ ద్వన్ద్వం న ద్వేషో నాస్తి చ క్లమః

ఆ కృతయుగంలో ప్రజలందరికీ ఆయుష్షు, సుఖం, రూపం సమానంగా ఉంటుంది. వారిలో ప్రేమ ఎప్పుడూ ఉంటుంది, కలహం, ద్వేషం, అలసట ఏమాత్రం ఉండదు.

పర్వతోదధివాసిన్యో హ్య్ అనికేతాశ్రయాస్తు తాః విశోకాః సత్త్వబహులా ఏకాన్తబహులాస్ తథా

వారు పర్వతాలు, సముద్రాల్లో నివసిస్తారు. స్థిరమైన ఇళ్లు ఉండవు. శోకం ఉండదు, సత్వగుణం ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఏకాగ్రత కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

తా వై నిష్కామచారిణ్యో నిత్యం ముదితమానసాః అప్రవృత్తిః కృతయుగే కర్మణోః శుభపాపయోః

వారు కోరికలు లేకుండా ప్రవర్తిస్తారు, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు. కృతయుగంలో శుభకర్మలు, పాపకర్మలు అన్నీ ఉండవు.

వర్ణాశ్రమవ్యవస్థా చ తదాసీన్న చ సంకరః రసోల్లాసః కాలయోగాత్ త్రేతాఖ్యే నశ్యతే ద్విజ

ఆ సమయంలో వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థ ఉండేది, కానీ కలయిక ఉండేది కాదు. కాల ప్రభావంతో త్రేతాయుగంలో జీవన ఆనందం తగ్గిపోతుంది.

తస్యాం సిద్ధౌ ప్రనష్టాయామ్ అన్యా సిద్ధిః ప్రజాయతే అపాం సౌక్ష్మ్యే ప్రతిగతే తదా మేఘాత్మనా తు వై

ఆ పరిపూర్ణత పోయిన తర్వాత మరో పరిపూర్ణత వస్తుంది. నీటి సూత్ష్మత్వం తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అది మేఘ స్వభావంతో కలుగుతుంది.

మేఘేభ్యస్తనయిత్నుభ్యః ప్రవృత్తం వృష్టిసర్జనమ్ సకృద్ ఏవ తథా వృష్ట్యా సంయుక్తే పృథివీతలే

మేఘాలు మోగి, మెరుపులు మెరిపించగా, వర్షం కురిసింది. ఆ ఒక్క వానతో నేల అంతా తడిసిపోయింది.

ప్రాదురాసంస్తదా తాసాం వృక్షాస్తే గృహసంజ్ఞితాః సర్వవృత్త్యుపభోగస్తు తాసాం తేభ్యః ప్రజాయతే

ఆ తరువాత, 'ఇల్లు చెట్లు' అని పిలవబడే చెట్లు పుట్టాయి. వాటి వల్ల వారికి అన్నీ జీవనోపాధి, ఆనందాలు కలిగాయి.

వర్తయన్తి స్మ తేభ్యస్తాస్ త్రేతాయుగముఖే ప్రజాః తతః కాలేన మహతా తాసామేవ విపర్యయాత్

తృతాయుగం మొదట్లో ప్రజలు ఆ చెట్ల ద్వారా జీవించేవారు. కానీ కాలక్రమంలో, వాటిలో మార్పు వచ్చి,

రాగలోభాత్మకో భావస్ తదా హ్యాకస్మికో ఽభవత్ విపర్యయేణ తాసాం తు తేన తత్కాలభావినా

అప్పట్లో ఆకస్మికంగా రాగం, లోభం కలిగిన స్వభావం ప్రజల్లో పుట్టింది. ఆ మార్పు వల్ల,