లిఙ్గపురాణమ్

పరమేశో జగన్నాథః శఙ్కరస్త్వేష సర్వగః ఆవయోరఖిలస్యేశః శరణం చ మహేశ్వరః

పరమేశ్వరుడు, జగన్నాథుడు, శంకరుడు — ఇవన్నీ ఆయనే. ఆయన అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్నవాడు. మన ఇద్దరికీ, మొత్తం లోకానికి ఆయనే ప్రభువు, శరణు కూడా మహేశ్వరుడే.

అహం వామాఙ్గజో బ్రహ్మన్ శఙ్కరస్య మహాత్మనః భవాన్ భవస్య దేవస్య దక్షిణాఙ్గభవః స్వయమ్

బ్రహ్మా! నేను మహాత్ముడైన శంకరుని ఎడమవైపు నుంచి జన్మించాను. నువ్వు భవుడు అయిన దేవుని కుడివైపు నుంచే పుట్టావు.

మామాహుర్ ఋషయః ప్రేక్ష్య ప్రధానం ప్రకృతిం తథా అవ్యక్తమజమిత్యేవం భవన్తం పురుషస్త్వితి

ఋషులు నన్ను చూసి, ప్రధానమైన ప్రకృతి, అవ్యక్తమైనది, జన్మలేనిదిగా పిలుస్తారు. నిన్ను మాత్రం పురుషుడిగా అంటారు.

ఏవమాహుర్మహాదేవమ్ ఆవయోరపి కారణమ్ ఈశం సర్వస్య జగతః ప్రభుమవ్యయమీశ్వరమ్

అలాగే, మహాదేవుడే మన ఇద్దరికీ కారణమని, జగత్తు అంతటికి అధిపతిగా, నశించని ప్రభువుగా ఋషులు చెబుతారు.

సో ఽపి తస్యామరేశస్య వచనాద్వారిజోద్భవః వరేణ్యం వరదం రుద్రమ్ అస్తువత్ప్రణనామ చ

ఆ అమరేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మా, వరాలిచ్చే, పూజకు అర్హుడైన రుద్రుని స్తుతించి, నమస్కరించాడు.

అథామ్భసా ప్లుతాం భూమీం సమాధాయ జనార్దనః పూర్వవత్స్థాపయామాస వారాహం రూపమాస్థితః

తర్వాత జనార్దనుడు వరాహరూపం ధరించి, నీటిలో మునిగిపోయిన భూమిని మునుపట్లే స్థాపించాడు.

నదీనదసముద్రాంశ్ చ పూర్వవచ్చాకరోత్ప్రభుః కృత్వా చోర్వీం ప్రయత్నేన నిమ్నోన్నతవివర్జితామ్

ప్రభువు నదులు, వాగులు, సముద్రాలను మునుపట్లే సృష్టించాడు. భూమిని కూడా ఎంతో జాగ్రత్తగా, ఎత్తు, పతనాలు లేకుండా సమతలంగా చేశాడు.

ధరాయాం సో ఽచినోత్సర్వాన్ భూధరాన్ భూధరాకృతిః భూరాద్యాంశ్చతురో లోకాన్ కల్పయామాస పూర్వవత్

ఆయన పర్వతాకారంగా మారి, భూమిపై అన్ని పర్వతాలను స్థాపించాడు. భూ మొదలైన నాలుగు లోకాలను మునుపట్లే సృష్టించాడు.

స్రష్టుం చ భగవాంశ్చక్రే మతిం మతిమతాం వరః ముఖ్యం చ తైర్యగ్యోన్యం చ దైవికం మానుషం తథా

భగవంతుడు, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు, సృష్టించాలనే సంకల్పంతో, ముఖ్యమైన జంతువులను, అండజాతులను, దేవతలను, మనుషులను కూడా సృష్టించాడు.

విభుశ్చానుగ్రహం తత్ర కౌమారకమ్ అదీనధీః పురస్తాదసృజద్దేవః సనన్దం సనకం తథా

విపులశక్తిగల ప్రభువు, దయతో, నిరాశ లేకుండా, ముందుగా సనందుడు, సనకుడు అనే కుమారులను అనుగ్రహంగా సృష్టించాడు.

సనాతనం సతాం శ్రేష్ఠం నైష్కర్మ్యేణ గతాః పరమ్ మరీచిభృగ్వఙ్గిరసం పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్

ఆయన సనాతనుడిని, సద్గుణులలో శ్రేష్ఠుడిని, నిష్కామకర్మ ద్వారా పరమాన్ని పొందినవారిని, మరీచి, భృగు, అంగిరసుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రముడు అనే ఋషులను సృష్టించాడు.

దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజద్ యోగవిద్యయా సంకల్పం చైవ ధర్మం చ హ్య్ అధర్మం భగవాన్ప్రభుః

డక్షుడు, అత్రి, వశిష్ఠుడు — వీరిని యోగశక్తితో సృష్టించాడు. అలాగే సంకల్పాన్ని, ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని కూడా ప్రభువు సృష్టించాడు.

ద్వాదశైవ ప్రజాస్త్వేతా బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః ఋభుం సనత్కుమారం చ ససర్జాదౌ సనాతనః

బ్రహ్మకు అవ్యక్త జన్మం. ఆయన ద్వాదశ ప్రజాపతులను సృష్టించాడు. ఆ మొదట్లో సనాతనుడు, ఋభు, సనత్కుమారుడిని కూడా సృష్టించాడు.

తౌ చోర్ధ్వరేతసౌ దివ్యౌ చాగ్రజౌ బ్రహ్మవాదినౌ కుమారౌ బ్రహ్మణస్తుల్యౌ సర్వజ్ఞౌ సర్వభావినౌ

ఆ ఇద్దరూ — ఋభు, సనత్కుమారుడు — దివ్యులు, ఊర్ధ్వరేతసులు, బ్రహ్మవేత్తలు, బ్రహ్మతో సమానులు, సర్వజ్ఞులు, సర్వభావాలను గ్రహించేవారు.

ఏవం ముఖ్యాదికాన్ సృష్ట్వా పద్మయోనిః శిలాశన యుగధర్మానశేషాంశ్ చ కల్పయామాస విశ్వసృక్

ఇలా పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మ, ప్రధానమైన మరియు మొదటి ప్రాణులను సృష్టించి, యుగధర్మాలను, అన్ని విధుల్ని స్థాపించాడు.

శ్రుత్వా శక్రేణ కథితం పితా మమ మహామునిః పునః పప్రచ్ఛ దేవేశం ప్రణమ్య రచితాఞ్జలిః

శక్రుడు చెప్పిన మాటలు విన్న నా తండ్రి, మహాముని, మళ్లీ దేవతల అధిపతిని చేతులు జోడించి నమస్కరించి అడిగాడు.

భగవన్ శక్ర సర్వజ్ఞ దేవదేవనమస్కృత శచీపతే జగన్నాథ సహస్రాక్ష మహేశ్వర

భగవంతుడైన శక్రా! సర్వజ్ఞుడవు, దేవతలందరి పూజకు పాత్రవు, శచీపతి, జగన్నాథుడు, సహస్రనేత్రుడు, మహేశ్వరుడవు.

యుగధర్మాన్కథం చక్రే భగవాన్పద్మసంభవః వక్తుమర్హసి మే సర్వం సాంప్రతం ప్రణతాయ మే

కమలంలో జన్మించిన భగవంతుడు యుగాల ధర్మాలను ఎలా స్థాపించాడు? నేను నీకు నమస్కరిస్తూ అడుగుతున్నాను, దయచేసి నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పు.

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శిలాదస్య మహాత్మనః వ్యాజహార యథాదృష్టం యుగధర్మం సువిస్తరమ్

మహాత్ముడైన శిలాదుడు ఇలా అడిగిన మాటలు విని, ఆయన యుగధర్మాలను తనకు తెలిసిన విధంగా విస్తరంగా వివరించాడు.

ఆద్యం కృతయుగం విద్ధి తతస్త్రేతాయుగం మునే ద్వాపరం తిష్యమిత్యేతే చత్వారస్తు సమాసతః

మహర్షీ! మొదట కృతయుగం, తరువాత త్రేతాయుగం, ఆ తరువాత ద్వాపరయుగం, చివరగా తిష్యయుగం అని తెలుసుకో. ఇవే నాలుగు యుగాలు.

సత్త్వం కృతం రజస్త్రేతా ద్వాపరం చ రజస్తమః కలిస్తమశ్ చ విజ్ఞేయం యుగవృత్తిర్యుగేషు చ

కృతయుగంలో సత్వగుణం ప్రధానంగా ఉంటుంది. త్రేతాయుగంలో రజోగుణం, ద్వాపరయుగంలో రజోగుణం, తమోగుణం రెండూ కలిసివుంటాయి. కలియుగంలో మాత్రం తమోగుణమే ఎక్కువగా ఉంటుంది. యుగాల స్వభావం ఇలానే తెలుసుకోవాలి.

ధ్యానం పరం కృతయుగే త్రేతాయాం యజ్ఞ ఉచ్యతే భజనం ద్వాపరే శుద్ధం దానమేవ కలౌ యుగే

కృతయుగంలో ధ్యానం ఎంతో ముఖ్యమైనది. త్రేతాయుగంలో యజ్ఞమే ప్రధానమైనది. ద్వాపరయుగంలో పవిత్రమైన భజనమే గొప్పది. కలియుగంలో మాత్రం దానం చేయడమే శ్రేష్ఠమైనది.

చత్వారి చ సహస్రాణి వర్షాణాం తత్కృతం యుగమ్ తస్య తావచ్ఛతీ సంధ్యా సంధ్యాంశశ్ చ తథావిధః

కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుంది. దాని సంధ్యాకాలం నాలుగు వందలు, అలాగే సంధ్యాంశం కూడా అంతే ఉంటుంది.

చత్వారి చ సహస్రాణి మానుషాణి శిలాశన ఆయుః కృతయుగే విద్ధి ప్రజానామిహ సువ్రత

శిలాదా! కృతయుగంలో రాళ్లు తినేవారికి నాలుగు వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షు ఉంటుందని తెలుసుకో.

తతః కృతయుగే తస్మిన్ సంధ్యాంశే చ గతే తు వై పాదావశిష్టో భవతి యుగధర్మస్తు సర్వతః

ఆ కృతయుగం, దాని సంధ్యాంశం పూర్తయిన తర్వాత, యుగధర్మాలు అన్నింటిలోనూ నాలుగవ వంతు మాత్రమే మిగిలి ఉంటాయి.

చతుర్భాగైకహీనం తు త్రేతాయుగమనుత్తమమ్ కృతార్ధం ద్వాపరం విద్ధి తదర్ధం తిష్యముచ్యతే

త్రేతాయుగం కృతయుగానికి ఒకవంతు తక్కువగా ఉంటుంది. ద్వాపరయుగం కృతయుగానికి సగం. తిష్యయుగం ఆ ద్వాపరయుగానికి సగం అని చెబుతారు.

త్రిశతీ ద్విశతీ సంధ్యా తథా చైకశతీ మునే సంధ్యాంశకం తథాప్యేవం కల్పేష్వేవం యుగే యుగే

మహర్షీ! మూడు వందలు, రెండు వందలు, ఒక వంద సంవత్సరాలు సంధ్యా కాలాలు. సంధ్యాంశాలు కూడా అంతే. ప్రతి యుగంలో, ప్రతి కల్పంలో ఇదే విధంగా జరుగుతుంది.

ఆద్యే కృతయుగే ధర్మశ్ చతుష్పాదః సనాతనః త్రేతాయుగే త్రిపాదస్తు ద్విపాదో ద్వాపరే స్థితః

మొదటి కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది. త్రేతాయుగంలో మూడు పాదాలు, ద్వాపరయుగంలో రెండు పాదాల మీద ఉంటుంది.

త్రిపాదహీనస్తిష్యే తు సత్తామాత్రేణ ధిష్ఠితః కృతే తు మిథునోత్పత్తిర్ వృత్తిః సాక్షాద్రసోల్లసా

తిష్యయుగంలో మూడు పాదాలు లేని ధర్మం కేవలం సత్వగుణంతో మాత్రమే నిలుస్తుంది. కృతయుగంలో జంటల ఉత్పత్తి ప్రత్యక్షంగా జరుగుతుంది, జీవనవిధానం సార్థకంగా ఆనందంగా ఉంటుంది.