భవాన్కథమనుప్రాప్తో మహాదేవముమాపతిమ్ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వం వక్తుమర్హసి మే ప్రభో
ప్రభూ! మీరు మహాదేవుడిని, ఉమాపతిని ఎలా చేరుకున్నారు? దయచేసి ఆ సంగతిని నాకు పూర్తిగా చెప్పండి. వినాలని నాకు కోరిక.
ప్రజాకామః శిలాదో ఽభూత్ పితా మమ మహామునే సో ఽప్యన్ధః సుచిరం కలం తపస్తేపే సుదుశ్చరమ్
మహామునీ! నా తండ్రి శిలాదుడు సంతానాన్ని కోరాడు. అతడు చాలా కాలం అంధుడై, కఠినమైన తపస్సు చేశాడు.
తపతస్తస్య తపసా సంతుష్టో వజ్రధృక్ ప్రభుః శిలాదమాహ తుష్టో ఽస్మి వరయస్వ వరానితి
అతడు తపస్సు చేస్తుండగా, వజ్రాయుధుడు అయిన ప్రభువు సంతోషించి, శిలాదునికి 'నేను సంతోషించాను, కావలసిన వరాలు కోరుకో' అని చెప్పాడు.
తతః ప్రణమ్య దేవేశం సహస్రాక్షం సహామరైః ప్రోవాచ మునిశార్దూల కృతాఞ్జలిపుటో హరిమ్
అప్పుడు మునిశార్దూలుడు, దేవతలతో పాటు సహస్రాక్షుడైన దేవేంద్రునికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి హరిని ఇలా అడిగాడు.
భగవన్దేవతారిఘ్న సహస్రాక్ష వరప్రద అయోనిజం మృత్యుహీనం పుత్రమిచ్ఛామి సువ్రత
ప్రభూ! దేవతల శత్రువులను సంహరించేవాడవు, వేల కన్నులతో వరాలిచ్చేవాడవు. నీకు నేను ఒక కోరిక చెబుతున్నాను — గర్భంలో పుట్టని, మరణం లేని కుమారుడిని నాకు ఇవ్వమని కోరుతున్నాను.
పుత్రం దాస్యామి విప్రర్షే యోనిజం మృత్యుసంయుతమ్ అన్యథా తే న దాస్యామి మృత్యుహీనా న సన్తి వై
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను నీకు గర్భంలో పుట్టే, మరణానికి లోనయ్యే కుమారుడిని ఇస్తాను. మరణం లేని కుమారుడు ఎవరికీ లేదు, అందుకే వేరే విధంగా ఇవ్వలేను.
న దాస్యతి సుతం తే ఽత్ర మృత్యుహీనమయోనిజమ్ పితామహో ఽపి భగవాన్ కిముతాన్యే మహామునే
మహామునీ! ఇక్కడ బ్రహ్మదేవుడైనా, మరణం లేని, గర్భంలో పుట్టని కుమారుడిని నీకు ఇవ్వలేడు. మరి ఇతరులు ఎలా ఇవ్వగలరు?
సో ఽపి దేవః స్వయం బ్రహ్మా మృత్యుహీనో న చేశ్వరః యోనిజశ్ చ మహాతేజాశ్ చాణ్డజః పద్మసంభవః
అయితే బ్రహ్మదేవుడే అయినా మరణం నుండి విముక్తుడు కాదు. ఆయన గర్భంలో పుట్టాడు, మహాశక్తివంతుడు, అండంలో పుట్టినవాడు, పద్మంలో జన్మించినవాడు.
మహేశ్వరాఙ్గజశ్చైవ భవాన్యాస్తనయః ప్రభుః తస్యాప్యాయుః సమాఖ్యాతం పరార్ధద్వయసంమితమ్
మహేశ్వరుని శరీరంలో పుట్టిన కుమారుడు, భవానీ కుమారుడైన ప్రభువు కూడా, ఆయన ఆయుష్షు రెండు పరార్ధములు అన్నట్లు చెప్పబడింది.
కోటికోటిసహస్రాణి అహర్భూతాని యాని వై సమతీతాని కల్పానాం తావచ్ఛేషాపరత్రయే
ఎన్ని కోట్ల కోట్ల సంవత్సరాలు, కల్పాలుగా గడిచిపోయాయో, అంతే మిగిలిన ఆయుష్షు ఈ మూడువెళ్లలో ఉంది.
తస్మాదయోనిజే పుత్రే మృత్యుహీనే ప్రయత్నతః పరిత్యజాశాం విప్రేన్ద్ర గృహాణాత్మసమం సుతమ్
కాబట్టి బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! గర్భంలో పుట్టని, మరణం లేని కుమారుడి ఆశను వదిలిపెట్టు. నీవంటి కుమారుడిని స్వీకరించు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా పితా మే లోకవిశ్రుతః శిలాద ఇతి పుణ్యాత్మా పునః ప్రాహ శచీపతిమ్
ఆ మాటలు విని, లోకంలో ప్రసిద్ధుడైన నా తండ్రి శిలాదుడు, పుణ్యాత్ముడు, మళ్లీ శచీపతిని ఇలా అడిగాడు.
భగవన్నణ్డయోనిత్వం పద్మయోనిత్వమేవ చ మహేశ్వరాఙ్గయోనిత్వం శ్రుతం వై బ్రహ్మణో మయా
ప్రభూ! గర్భంలో పుట్టని జన్మ, పద్మంలో పుట్టిన జన్మ, మహేశ్వరుని శరీరంలో పుట్టిన జన్మ, బ్రహ్మదేవుని జన్మ — ఇవన్నీ నేను విన్నాను.
పురా మహేన్ద్రదాయాదాద్ గదతశ్చాస్య పూర్వజాత్ నారదాద్వై మహాబాహో కథమత్రాశు నో వద
మహాబాహువా! పుర్వం మహేంద్ర వంశంలోనూ, పూర్వజన్మల్లోనూ, నారదుని ద్వారా కూడా నేను ఇది విన్నాను. ఇది ఎలా జరిగిందో త్వరగా చెప్పు.
దాక్షాయణీ సా దక్షో ఽపి దేవః పద్మోద్భవాత్మజః పౌత్రీకనకగర్భస్య కథం తస్యాః సుతో విభుః
దక్షాయణి దక్షుని కుమార్తె. పద్మంలో పుట్టిన దేవుడు ఆమె కుమారుడు. మరి ఆమె ఎలా బంగారు గర్భంలో పుట్టింది? ఆ ప్రభువు ఎలా ఆమె కుమారుడు అయ్యాడు?
స్థానే సంశయితుం విప్ర తవ వక్ష్యామి కారణమ్ కల్పే తత్పురుషే వృత్తం బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః
బ్రాహ్మణా! నీవు సందేహించడం సమంజసం. దీనికి కారణం చెబుతాను. పురుష కల్పంలో పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుని గురించి ఇది జరిగింది.
ససర్జ సకలం ధ్యాత్వా బ్రహ్మాణం పరమేశ్వరః జనార్దనో జగన్నాథః కల్పే వై మేఘవాహనే
ప్రపంచాధిపతి జనార్దనుడు, మేఘవాహన కల్పంలో, ధ్యానం చేసి, బ్రహ్మదేవునితో పాటు సమస్త ప్రాణులను సృష్టించాడు.
దివ్యం వర్షసహస్రం తు మేఘో భూత్వావహద్ధరమ్ నారాయణో మహాదేవం బహుమానేన సాదరమ్
దివ్యమైన వెయ్యేళ్లు మేఘంగా మారి, నారాయణుడు మహాదేవుడిని ఎంతో గౌరవంగా, ఆదరంగా మోశాడు.
దృష్ట్వా భావం మహాదేవో హరేః స్వాత్మని శఙ్కరః ప్రదదౌ తస్య సకలం స్రష్టుం వై బ్రహ్మణా సహ
హరిలోని భావాన్ని తనలో చూసిన శంకరుడు, మహాదేవుడు, బ్రహ్మదేవునితో కలిసి సృష్టించేందుకు ఆయనకు సంపూర్ణమైన శక్తిని ఇచ్చాడు.
తదా తం కల్పమాహుర్వై మేఘవాహనసంజ్ఞయా హిరణ్యగర్భస్తం దృష్ట్వా తస్య దేహోద్భవస్తదా
అప్పుడు ఆ కల్పాన్ని మేఘవాహన కల్పమని పిలిచారు. హిరణ్యగర్భుడు ఆయనను చూచి, ఆ సమయంలో ఆయన శరీరంలో పుట్టాడు.
జనార్దనసుతః ప్రాహ తపసా ప్రాప్య శఙ్కరమ్ తవ వామాఙ్గజో విష్ణుర్ దక్షిణాఙ్గభవో హ్యహమ్
జనార్దనుని కుమారుడు, తపస్సు చేసి శంకరుని పొందిన తరువాత ఇలా అన్నాడు: 'విష్ణువు నీ ఎడమ భాగంలో పుట్టాడు, నేను నీ కుడి భాగంలో పుట్టాను.'
మయా సహ జగత్సర్వం తథాప్యసృజదచ్యుతః జగన్మయో ఽవహద్యస్మాన్ మేఘో భూత్వా దివానిశమ్
నాతో కలిసి అచ్యుతుడు ఈ జగత్తంతా సృష్టించాడు. జగత్తు రూపుడైన ఆయన మేఘంగా మారి, మమ్మల్ని రాత్రింబవళ్ళు మోశాడు.
భవన్తమవహద్విష్ణుర్ దేవదేవం జగద్గురుమ్ నారాయణాదపి విభో భక్తో ఽహం తవ శఙ్కర
విష్ణువు, దేవదేవుడవైన జగద్గురువైన నిన్ను తీసుకొచ్చాడు. ప్రభూ శంకరా! నారాయణుని కన్నా కూడా నేను నీ భక్తుడిని.
ప్రసీద దేహి మే సర్వం సర్వాత్మత్వం తవ ప్రభో తదాథ లబ్ధ్వా భగవాన్ భవాత్సర్వాత్మతాం క్షణాత్
ప్రభూ! నీవు సమస్తానికి ఆత్మవు. దయచేసి నాకు అన్నీ అనుగ్రహించు. అప్పుడు, నీ అనుగ్రహంతో, ఆ భాగవంతుడు క్షణంలోనే సమస్తానికి ఆత్మత్వాన్ని పొందాడు.
త్వరమాణో ఽథ సంగమ్య దదర్శ పురుషోత్తమమ్ ఏకార్ణవాలయే శుభ్రే త్వ్ అన్ధకారే సుదారుణే
అతడు త్వరగా వెళ్లి, ఒక్క సముద్రంలో ఉన్న పవిత్రమైన నివాసంలో, భయంకరమైన అంధకారంలో ఉన్న పరమపురుషుడిని చూశాడు.
హేమరత్నచితే దివ్యే మనసా చ వినిర్మితే దుష్ప్రాప్యే దుర్జనైః పుణ్యైః సనకాద్యైరగోచరే
బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించబడిన, మనసుతో నిర్మించబడిన, దుష్టులకు అందని, పుణ్యులతో మాత్రమే చేరగలిగిన, సనకాది మహర్షులకు కూడా కనిపించని ఆ దివ్యస్థలంలో.
జగదావాసహృదయం దదర్శ పురుషం త్వజః అనన్తభోగశయ్యాయాం శాయినం పఙ్కజేక్షణమ్
అజుడు, జగత్తుకు హృదయంగా ఉన్న పురుషుని, అనంత శయనంపై పద్మపువ్వులాంటి కన్నులతో విశ్రాంతిగా ఉన్నవాడిని చూశాడు.
శఙ్ఖచక్రగదాపద్మం ధారయన్తం చతుర్భుజమ్ సర్వాభరణసంయుక్తం శశిమణ్డలసన్నిభమ్
చతుర్భుజుడై, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మాన్ని ధరించి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే వాడిని చూశాడు.
శ్రీవత్సలక్షణం దేవం ప్రసన్నాస్యం జనార్దనమ్ రమామృదుకరామ్భోజస్పర్శరక్తపదామ్బుజమ్
శ్రీవత్స లక్షణంతో, కరుణామయమైన ముఖంతో, జనార్దనుడై, లక్ష్మీదేవి మృదువైన చేయి తాకినందున ఎర్రబడిన పద్మపాదాలతో ఉన్న దేవుడిని చూశాడు.
పరమాత్మానమీశానం తమసా కాలరూపిణమ్ రజసా సర్వలోకానాం సర్గలీలాప్రవర్తకమ్
పరమాత్మ అయిన ఈశ్వరుడు, కాలరూపమైన అంధకారంగా, రాజసిక స్వభావంతో అన్ని లోకాల సృష్టి లీలను నడిపించేవాడిగా ఉన్నాడు.