లిఙ్గపురాణమ్

సామ్యే లయో గుణానాం తు తయోర్హేతుర్మహేశ్వరః లీలయా దేవదేవేన సర్గాస్త్వీదృగ్విధాః కృతాః

గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు లయం కలుగుతుంది. ఈ రెండింటికీ కారణం మహేశ్వరుడే. దేవదేవుడైన ఆయన లీలతో ఇలాంటి సృష్టులు చేశాడు.

అసంఖ్యాతాశ్ చ సంక్షేపాత్ ప్రధానాద్ అన్వధిష్ఠితాత్ అసంఖ్యాతాశ్ చ కల్పాఖ్యా హ్య్ అసంఖ్యాతాః పితామహాః

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ప్రధానంలో నుంచి అనేక సంఖ్యలేని జీవులు పుట్టుతారు. అలాగే, ఎన్నో కల్పాలు, ఎన్నో పితామహులు కూడా ఉంటారు.

హరయశ్చాప్యసంఖ్యాతాస్ త్వ్ ఏక ఏవ మహేశ్వరః ప్రధానాదిప్రవృత్తాని లీలయా ప్రాకృతాని తు

హరులు కూడా లెక్కలేనివారు, కానీ మహేశ్వరుడు ఒక్కడే. ప్రధానాది ప్రకృతిలోని అన్ని మార్పులు ఆయన లీల వల్ల జరుగుతాయి.

గుణాత్మికా చ తద్వృత్తిస్ తస్య దేవస్య వై త్రిధా అప్రాకృతస్య తస్యాదిర్ మధ్యాన్తం నాస్తి చాత్మనః

ఆ దేవుని కార్యం మూడు విధాలుగా, గుణాలతో కూడి ఉంటుంది. ఆ అపూర్వునికి మొదలు, మధ్య, అంతం అన్నదే లేదు.

పితామహస్యాథ పరః పరార్ధద్వయసంమితః దివా సృష్టం తు యత్సర్వం నిశి నశ్యతి చాస్య తత్

పితామహుడికి మించి, ఇంకొకడు ఉన్నాడు. ఆయన ఒక రోజు రెండు పరార్ధాల సమానం. ఆయన పగటిలో ఏది సృష్టించబడితే, రాత్రిలో అది అంతమవుతుంది.

భూర్భువఃస్వర్మహస్తత్ర నశ్యతే చోర్ధ్వతో న చ రాత్రౌ చైకార్ణవే బ్రహ్మా నష్టే స్థావరజఙ్గమే

అక్కడ భూ, భువ, స్వర్ లోకాలు, వాటి పైనివి కూడా నశించిపోతాయి. రాత్రిపూట, స్థావరజంగమమంతా లయమైపోయినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు ఒక్క సముద్రంలో ఉంటాడు.

సుష్వాపామ్భసి యస్తస్మాన్ నారాయణ ఇతి స్మృతః శర్వర్యన్తే ప్రబుద్ధో వై దృష్ట్వా శూన్యం చరాచరమ్

గాఢనిద్రలో నీటిలో లీనమై ఉన్నందున ఆయనను నారాయణుడు అంటారు. రాత్రి చివరలో లేచి, చరాచరమంతా ఖాళీగా ఉన్నదని చూసి—

స్రష్టుం తదా మతిం చక్రే బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః ఉదకైరాప్లుతాం క్ష్మాం తాం సమాదాయ సనాతనః

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠుడు, సృష్టించాలనే సంకల్పం చేసాడు. నీటిలో మునిగిన భూమిని తీసుకుని, ఆ శాశ్వతుడు—

పూర్వవత్స్థాపయామాస వారాహం రూపమాస్థితః నదీనదసముద్రాంశ్ చ పూర్వవచ్చాకరోత్ప్రభుః

వారాహ రూపంలో భూమిని మునుపటిలానే స్థాపించాడు. నదులు, వాగులు, సముద్రాలను కూడా మునుపటిలాగే సృష్టించాడు.

కృత్వా ధరాం ప్రయత్నేన నిమ్నోన్నతివివర్జితామ్ ధరాయాం సో ఽచినోత్సర్వాన్ గిరీన్ దగ్ధాన్ పురాగ్నినా

భూమిని చాలా జాగ్రత్తగా సమతలంగా చేసి, ఎక్కడా లోతులు లేదా ఎత్తులు లేకుండా చేసిన తరువాత, పూర్వంలో అగ్నిలో కాలిపోయిన అన్ని పర్వతాలను ఆ భూమిపై స్థాపించాడు.

భూరాద్యాంశ్ చతురో లోకాన్ కల్పయామాస పూర్వవత్ స్రష్టుం చ భగవాంశ్చక్రే తదా స్రష్టా పునర్మతిమ్

భూ మొదలైన నాలుగు లోకాలను మునుపటిలాగే ఏర్పాటు చేశాడు; ఆ సమయంలో ఆ పరమాత్ముడు మళ్లీ సృష్టి చేయాలని సంకల్పించాడు.

యదా స్రష్టుం మతిం చక్రే మోహశ్చాసీన్మహాత్మనః ద్విజాశ్ చ బుద్ధిపూర్వం తు బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

ఆయన సృష్టి చేయాలని సంకల్పించినప్పుడు, ఆ మహాత్మునికి మాయ కలిగింది; అప్పుడు బ్రహ్మకు, ఎవరి జననం స్పష్టంగా తెలియదో, ముందు నుంచే జ్ఞానం ఉన్న ద్విజులు పుట్టారు.

తమో మోహో మహామోహస్ తామిస్రశ్చాన్ధసంజ్ఞితః అవిద్యా పఞ్చధా హ్యేషా ప్రాదుర్భూతా స్వయమ్భువః

అజ్ఞానం ఐదు రూపాలలో, అంటే చీకటి, మోహం, గొప్ప మోహం, తామిస్రం, అంధం — ఇవి స్వయంభువుని నుండి ప్రकटించబడ్డాయి.

అవిద్యయా మునేర్గ్రస్తః సర్గో ముఖ్య ఇతి స్మృతః అసాధక ఇతి స్మృత్వా సర్గో ముఖ్యః ప్రజాపతిః

అజ్ఞానంతో కప్పబడిన సృష్టిని ప్రధాన సృష్టి అంటారు; అది ఫలితం ఇవ్వదని గుర్తించి, ఆ ప్రధాన సృష్టిని ప్రజాపతికి ఆపాదించారు.

అభ్యమన్యత సో ఽన్యం వై నగా ముఖ్యోద్భవాః స్మృతాః త్రిధా కణ్ఠో మునేస్తస్య ధ్యాయతో వై హ్యవర్తత

ఆయన ఇంకొక సృష్టిని ఆలోచించాడు; ముఖ్యమైన వృక్షాలు పుట్టినవిగా గుర్తించబడ్డాయి; ఆ ముని ధ్యానం చేస్తూ ఉండగా, ఆయన గొంతు మూడు విధాలుగా ప్రబలింది.

ప్రథమం తస్య వై జజ్ఞే తిర్యక్స్రోతో మహాత్మనః ఊర్ధ్వస్రోతః పరస్తస్య సాత్త్వికః స ఇతి స్మృతః

ముందుగా, ఆ మహాత్ముని నుండి అడ్డంగా ప్రవహించే సృష్టి పుట్టింది; తర్వాత పైకి ప్రవహించే సృష్టి పుట్టింది, దానిని సాత్వికంగా గుర్తిస్తారు.

అర్వాక్స్రోతో ఽనుగ్రహశ్ చ తథా భూతాదికః పునః బ్రహ్మణో మహతస్త్వాద్యో ద్వితీయో భౌతికస్ తథా

తర్వాత క్రిందికి ప్రవహించే సృష్టి, అనుగ్రహమైనది, అలాగే భూతాది సృష్టి మళ్లీ పుట్టాయి; ఆ మహాబ్రహ్మ నుండి మొదటిది మహత్, రెండవది భౌతికమని అంటారు.

సర్గస్తృతీయశ్చైన్ద్రియస్ తురీయో ముఖ్య ఉచ్యతే తిర్యగ్యోన్యః పఞ్చమస్తు షష్ఠో దైవిక ఉచ్యతే

మూడవది ఇంద్రియ సృష్టి, నాలుగవది ప్రధాన సృష్టి అని అంటారు; ఐదవది పశువుల సృష్టి, ఆరోది దైవిక సృష్టి అని పిలుస్తారు.

సప్తమో మానుషో విప్రా అష్టమో ఽనుగ్రహః స్మృతః నవమశ్చైవ కౌమారః ప్రాకృతా వైకృతాస్త్విమే

ఏడవది మానవ సృష్టి, బ్రాహ్మణులారా; ఎనిమిదవది అనుగ్రహ సృష్టిగా గుర్తించబడింది; తొమ్మిదవది బాల్య సృష్టి; ఇవన్నీ సహజమైనవి, మార్పు చెందినవి.

పురస్తాదసృజద్దేవః సనన్దం సనకం తథా సనాతనం మునిశ్రేష్ఠా నైష్కర్మ్యేణ గతాః పరమ్

మొదటగా, దేవుడు సనంద, సనక, సనాతనులను సృష్టించాడు; వారు కర్మలేని స్థితిలో పరమ పదాన్ని పొందిన మునులలో శ్రేష్ఠులు.

మరీచిభృగ్వఙ్గిరసః పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్ దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజద్యోగవిద్యయా

మరీచి, భృగు, అంగిరస, పులస్త్య, పులహ, క్రతు, దక్ష, అత్రి, వశిష్ఠులను యోగవిద్య ద్వారా సృష్టించాడు.

నవైతే బ్రహ్మణః పుత్రా బ్రహ్మజ్ఞా బ్రాహ్మణోత్తమాః బ్రహ్మవాదిన ఏవైతే బ్రహ్మణః సదృశాః స్మృతాః

ఈ తొమ్మిది మంది బ్రహ్మకు కుమారులు, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు; వీరిని బ్రహ్మవాదులు అని, బ్రహ్మకు సమానులుగా గుర్తిస్తారు.

సంకల్పశ్చైవ ధర్మశ్ చ హ్య్ అధర్మో ధర్మసంనిధిః ద్వాదశైవ ప్రజాస్త్వేతా బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

సంకల్పం, ధర్మం, అధర్మం, ధర్మ సమీపత — ఇవి కలిపి పన్నెండు సంతానాలు, అవి అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మ నుండి పుట్టాయి.

ఋభుం సనత్కుమారం చ ససర్జాదౌ సనాతనః తావూర్ధ్వరేతసౌ దివ్యౌ చాగ్రజౌ బ్రహ్మవాదినౌ

సనాతనుడు మొదట ఋభు, సనత్కుమారులను సృష్టించాడు; వారు ఇద్దరూ దివ్యులు, పైకి ప్రవహించే తేజస్సుతో, బ్రహ్మవాదులలో ముందువారు.

కుమారౌ బ్రహ్మణస్ తుల్యౌ సర్వజ్ఞౌ సర్వభావినౌ వక్ష్యే భార్యాకులం తేషాం మునీనామగ్రజన్మనామ్

బ్రహ్మ కుమారులు బ్రహ్మకు సమానులు, సర్వజ్ఞులు, సర్వాన్ని సృష్టించేవారు; ఆ మొదట పుట్టిన మునుల భార్యలను నేను వివరించబోతున్నాను.

సమాసతో మునిశ్రేష్ఠాః ప్రజాసమ్భూతిమేవ చ శతరూపాం తు వై రాజ్ఞీం విరాజమసృజత్ప్రభుః

సంగ్రహంగా చెప్పాలంటే, మునిశ్రేష్ఠులారా, సంతానోత్పత్తి విషయమై: ప్రభువు శతరూప అనే రాణిని, విరాటుని సృష్టించాడు.

స్వాయమ్భువాత్తు వై రాజ్ఞీ శతరూపా త్వయోనిజా లేభే పుత్రద్వయం పుణ్యా తథా కన్యాద్వయం చ సా

స్వాయంభువుని నుండి జన్మించని శతరూప అనే రాణి, ఇద్దరు పుణ్యమైన కుమారులను, అలాగే ఇద్దరు కుమార్తెలను పొందింది.

ఉత్తానపాదో హ్యవరో ధీమాఞ్జ్యేష్ఠః ప్రియవ్రతః జ్యేష్ఠా వరిష్ఠా త్వాకూతిః ప్రసూతిశ్చానుజా స్మృతా

ఉత్తానపాదుడు చిన్నవాడు, తెలివైనవాడు; ప్రియవ్రతుడు పెద్దవాడు. పెద్ద కుమార్తె ఆకూతి, చిన్నదానిని ప్రసూతి అని అంటారు.

ఉపయేమే తదాకూతిం రుచిర్నామ ప్రజాపతిః ప్రసూతిం భగవాన్దక్షో లోకధాత్రీం చ యోగినీమ్

ఆ సమయంలో రుచినామక ప్రజాపతి ఆకూతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు. లోకాలకు ఆధారమైన యోగిని అయిన దక్షుడు ప్రసూతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు.