వ్యపగతమదమోహముక్తరాగస్ తమోరజోదోషవివర్జితస్వభావః పరిభవమిదముత్తమం విదిత్వా పశుపతియోగపరో భవేత్సదైవ
అహంకారం, మాయ, మోహం, అంధకారపు దోషాలు లేని స్వభావం కలవాడు, ఈ ఉత్తమ మార్గాన్ని తెలుసుకొని, ఎప్పుడూ పశుపతి యోగంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
ఇమం పాశుపతం ధ్యాయన్ సర్వపాపప్రణాశనమ్ యః పఠేచ్చ శుచిర్భూత్వా శ్రద్దధానో జితేన్ద్రియః
ఈ పాశుపత వ్రతాన్ని శుద్ధమైన హృదయంతో, ఇంద్రియాలను జయించి, భక్తితో ధ్యానం చేసి, పఠించే వాడు అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తాడు.
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రలోకం స గచ్ఛతి తే సర్వే మునయః శ్రుత్వా వసిష్ఠాద్యా ద్విజోత్తమాః
అన్ని పాపాల నుంచి శుద్ధమైన మనస్సుతో వారు రుద్ర లోకాన్ని చేరుతారు. వసిష్ఠుడు మొదలైన మహర్షులు, ఈ వ్రతాన్ని విని, ఉత్తమ ద్విజులు అయ్యారు.
భస్మపాణ్డురదిగ్ధాఙ్గా బభూవుర్విగతస్పృహాః రుద్రలోకాయ కల్పాన్తే సంస్థితాః శివతేజసా
వారు బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకుని, కోరికలు లేకుండా, శివుని తేజంతో కలసి, యుగాంతంలో రుద్ర లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.
తస్మాన్న నిన్ద్యాః పూజ్యాశ్చ వికృతా మలినా అపి రూపాన్వితాశ్ చ విప్రేన్ద్రాః సదా యోగీన్ద్రశఙ్కయా
కాబట్టి, రూపంలో వికలంగా ఉన్నా, మలినంగా కనిపించినా, వారు యోగశక్తి కలవారని భావించి ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! వారు ఎప్పుడూ పూజించదగినవారు.
బహునా కిం ప్రలాపేన భవభక్తా ద్విజోత్తమాః సంపూజ్యాః సర్వయత్నేన శివవన్నాత్ర సంశయః
ఎంత చెప్పినా అవసరం లేదు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా! భవుని భక్తులను శివునిలా అన్ని విధాలా ఆరాధించాలి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మలినాశ్చైవ విప్రేన్ద్రా భవభక్తా దృఢవ్రతాః దధీచస్తు యథా దేవదేవం జిత్వా వ్యవస్థితః
మలినంగా ఉన్నా, భవుని పట్ల దృఢమైన భక్తి కలిగిన బ్రాహ్మణులను కూడా గౌరవించాలి. దేవదేవుడిని జయించి నిలిచిన దధీచిలా వారిని ఆదరించాలి.
నారాయణం తథా లోకే రుద్రభక్త్యా న సంశయః తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన భస్మదిగ్ధతనూరుహాః
ఈ లోకంలో నారాయణుడు కూడా రుద్రుని భక్తితో మహిమాన్వితుడయ్యాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అందువల్ల, బస్మంతో శరీరాన్ని అలంకరించుకున్నవారిని అన్ని విధాలా గౌరవించాలి.
జటినో ముణ్డినశ్చైవ నగ్నా నానాప్రకారిణః సంపూజ్యాః శివవన్నిత్యం మనసా కర్మణా గిరా
జటలు వేసుకున్నవారు, ముండలు, నగ్నులు, వివిధ రూపాలవారు—వారిని శివునిలా ఎప్పుడూ మనసుతో, మాటతో, చేతితో గౌరవించాలి.
కథం జఘాన రాజానం క్షుపం పాదేన సువ్రత దధీచః సమరే జిత్వా దేవదేవం జనార్దనమ్
ధర్మాత్ముడా! సమరంలో జనార్ధనుడైన దేవదేవుడిని జయించి, దధీచుడు తన కాలితో క్షుపుడనే రాజును ఎలా చంపాడో చెప్పు.
వజ్రాస్థిత్వం కథం లేభే మహాదేవాన్మహాతపాః వక్తుమర్హసి శైలాదే జితో మృత్యుస్త్వయా యథా
మహాతపస్వి దధీచుడు మహాదేవుని నుండి వజ్రస్వరూపాన్ని ఎలా పొందాడు? శైలాది! నీవు మరణాన్ని ఎలా జయించావో అలా ఈ కథను చెప్పు.
బ్రహ్మపుత్రో మహాతేజా రాజా క్షుప ఇతి స్మృతః అభూన్మిత్రో దధీచస్య మునీన్ద్రస్య జనేశ్వరః
బ్రహ్మ కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన క్షుపుడు అనే రాజు, గొప్ప తేజస్సుతో, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన దధీచునికి స్నేహితుడయ్యాడు.
చిరాత్తయోః ప్రసంగాద్వై వాదః క్షుపదధీచయోః అభవత్ క్షత్రియశ్రేష్ఠో విప్ర ఏవేతి విశ్రుతః
చాలా కాలం తర్వాత, క్షుపుడు, దధీచుల మధ్య, క్షత్రియుడు గొప్పవాడా, బ్రాహ్మణుడా అన్న విషయంపై వాదం ఏర్పడింది. అది అందరిలో ప్రసిద్ధమైంది.
అష్టానాం లోకపాలానాం వపుర్ధారయతే నృపః తస్మాదిన్ద్రో హ్యయం వహ్నిర్ యమశ్ చ నిరృతిస్ తథా
ఆ రాజు ఎనిమిది లోకపాలుల రూపాలను ధరించాడు. అందువల్ల, అతను ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి కూడా.
వరుణశ్చైవ వాయుశ్ చ సోమో ధనద ఏవ చ ఈశ్వరో ఽహం న సందేహో నావమన్తవ్య ఏవ చ
అలాగే, అతను వరుణుడు, వాయువు, సోముడు, ధనదుడు కూడా. నేను ఈశ్వరుడిననే విషయం స్పష్టమే—ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు.
మహతీ దేవతా యా సా మహతశ్చాపి సువ్రత తస్మాత్త్వయా మహాభాగ చ్యావనేయ సదా హ్యహమ్
ధర్మాత్ముడా! ఆ మహాదేవత మరింత గొప్పది. అందువల్ల, మహాభాగుడా! నేను ఎప్పుడూ చ్యవనుని వంశస్థుడిగా భావించబడతాను.
నావమన్తవ్య ఏవేహ పూజనీయశ్ చ సర్వథా శ్రుత్వా తథా మతం తస్య క్షుపస్య మునిసత్తమః
ఇక్కడ ఆయనను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు; ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి. ఈ మాటలు విని, ఆ మహర్షి ఆ చెట్టును గౌరవంగా చూశాడు.
దధీచశ్ చ్యావనిశ్ చోగ్రో గౌరవాదాత్మనో ద్విజః అతాడయత్క్షుపం మూర్ధ్ని దధీచో వామముష్టినా చిఛేద వజ్రేణ చ తం దధీచం బలవాన్ క్షుపః
దధీచి, చ్యావని, ఉగ్రుడు — ఈ ముగ్గురు గొప్ప బ్రాహ్మణులు ఆ చెట్టును తలపై కొట్టారు. దధీచి తన ఎడమ ముష్టితో కొట్టగా, శక్తివంతుడైన క్షుపుడు వజ్రాయుధంతో దధీచిని కోసేశాడు.
బ్రహ్మలోకే పురాసౌ హి బ్రహ్మణః క్షుతసంభవః లబ్ధం వజ్రం చ కార్యార్థం వజ్రిణా చోదితః ప్రభుః
బ్రహ్మలోకంలో పూర్వం, ఆయన బ్రహ్మదేవుని ఆకలితో పుట్టాడు. వజ్రాయుధాన్ని ఒక పని కోసం పొందాడు; వజ్రాన్ని ధరించిన ప్రభువు ఆదేశించాడు.
స్వేచ్ఛయైవ నరో భూత్వా నరపాలో బభూవ సః తస్మాద్రాజా స విప్రేన్ద్రమ్ అజయద్వై మహాబలః
తన ఇష్టానుసారం మానవుడై, రాజుగా మారాడు. అందుకే ఆ మహాబలుడు రాజు, బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యుడిని జయించాడు.
యథా వజ్రధరః శ్రీమాన్ బలవాంస్తమసాన్వితః పపాత భూమౌ నిహతో వజ్రేణ ద్విజపుఙ్గవః
వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన మహాశక్తివంతుడు, అంధకారంతో కూడి, భూమిపై పడినట్లే, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు కూడా వజ్రంతో కొట్టబడి పడిపోయాడు.
సస్మార చ తదా తత్ర దుఃఖాద్వై భార్గవం మునిమ్ శుక్రో ఽపి సంధయామాస తాడితం కులిశేన తమ్
అప్పుడు బాధతో, అక్కడ భృగుమహర్షిని స్మరించాడు. శుక్రుడు వజ్రాయుధంతో గాయపడిన అతన్ని మళ్లీ చికిత్స చేయడం ప్రారంభించాడు.
యోగాదేత్య దధీచస్య దేహం దేహభృతాంవరః సంధాయ పూర్వవద్దేహం దధీచస్యాహ భార్గవః
యోగబలంతో, శరీరధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భృగువు అక్కడికి వచ్చి, దధీచి శరీరాన్ని మునుపటిలా మళ్లీ చేర్చాడు.
భో దధీచ మహాభాగ దేవదేవముమాపతిమ్ సమ్పూజ్య పూజ్యం బ్రహ్మాద్యైర్ దేవదేవం నిరఞ్జనమ్
ఓ దధీచి మహాభాగా! బ్రహ్మ మొదలైనవారు పూజించే దేవదేవుడు, ఉమాపతి, నిరంజనుడిని పూజించి, ఆయనకు అర్చన చేయు.
అవధ్యో భవ విప్రర్షే ప్రసాదాత్త్ర్యమ్బకస్య తు మృతసంజీవనం తస్మాల్ లబ్ధమేతన్మయా ద్విజ
విప్రర్షే! త్ర్యంబకుని అనుగ్రహంతో నీవు ఎవరికీ జయించలేని వాడవు. ఈ మృత సంజీవనాన్ని నేను పొందాను, బ్రాహ్మణా!
నాస్తి మృత్యుభయం శంభోర్ భక్తానామిహ సర్వతః మృతసంజీవనం చాపి శైవమద్య వదామి తే
శంభువుని భక్తులకు ఇక్కడ ఎటువంటి మరణభయం ఉండదు. ఈ మృత సంజీవనాన్ని, శైవమంతటిని, ఇప్పుడు నీకు తెలియజేస్తున్నాను.
త్రియంబకం యజామహే త్రైలోక్యపితరం ప్రభుమ్ త్రిమణ్డలస్య పితరం త్రిగుణస్య మహేశ్వరమ్
మనం త్ర్యంబకుని, మూడు లోకాలకు తండ్రిని, మూడు మండలాలకు తండ్రిని, మూడు గుణాలకు అధిపతిని పూజిస్తున్నాము.
త్రితత్త్వస్య త్రివహ్నేశ్ చ త్రిధాభూతస్య సర్వతః త్రివేదస్య మహాదేవం సుగన్ధిం పుష్టివర్ధనమ్
మూడు తత్త్వాలకు, మూడు అగ్నులకు, అన్ని చోట్ల మూడు రూపాలకు, మూడు వేదాలకు తండ్రైన మహాదేవుడు, సుగంధుడు, పోషణను పెంచేవాడు.
సర్వభూతేషు సర్వత్ర త్రిగుణే ప్రకృతౌ తథా ఇన్ద్రియేషు తథాన్యేషు దేవేషు చ గణేషు చ
అన్ని ప్రాణుల్లో, అన్ని చోట్ల, మూడు గుణాల్లో, ప్రకృతిలో, ఇంద్రియాల్లో, ఇతర వస్తువుల్లో, దేవతల్లో, గణాల్లో ఆయన ఉన్నాడు.
పుష్పేషు గన్ధవత్సూక్ష్మః సుగన్ధిః పరమేశ్వరః పుష్టిశ్ చ ప్రకృతిర్యస్మాత్ పురుషస్య ద్విజోత్తమ
పువ్వుల్లో సుగంధంలా సూక్ష్మంగా, పరమేశ్వరుడు సుగంధిగా ఉన్నాడు. పోషణ మనుష్యుని సహజ లక్షణం, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!