నగ్నా ఏవ హి జాయన్తే దేవతా మునయస్ తథా యే చాన్యే మానవా లోకే సర్వే జాయన్త్యవాససః
దేవతలు, మునులు, అలాగే ఇతర మనుషులందరూ జన్మించేప్పుడు నగ్నంగానే పుడతారు.
ఇన్ద్రియైరజితైర్నగ్నో దుకూలేనాపి సంవృతః తైరేవ సంవృతైర్గుప్తో న వస్త్రం కారణం స్మృతమ్
ఇంద్రియాలను జయించని వాడు వస్త్రంతో కప్పుకున్నా నగ్నుడే. కానీ, ఇంద్రియ నియమంతో ఉన్నవాడు నిజంగా రక్షితుడవుతాడు. వస్త్రం కారణం కాదు.
క్షమా ధృతిరహింసా చ వైరాగ్యం చైవ సర్వశః తుల్యౌ మానావమానౌ చ తదావరణముత్తమమ్
క్షమ, స్థిరత్వం, హింస చేయకపోవడం, పూర్తిగా విరక్తి, గౌరవం-అవమానాన్ని సమానంగా చూడడం ఇవే ఉత్తమమైన కవచాలు.
భస్మస్నానేన దిగ్ధాఙ్గో ధ్యాయతే మనసా భవమ్ యద్యకార్యసహస్రాణి కృత్వా యః స్నాతి భస్మనా
బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకుని, మనసులో భవుడిని ధ్యానిస్తూ, ఎంత పాపాలు చేసినా, ఎవరైనా బస్మస్నానం చేస్తే—
తత్సర్వం దహతే భస్మ యథాగ్నిస్తేజసా వనమ్ తస్మాద్ యత్నపరో భూత్వా త్రికాలమపి యః సదా
అన్ని పాపాలను బస్మం కాల్చేస్తుంది, అగ్ని తేజంతో అడవిని కాల్చినట్లే. అందుకే, శ్రద్ధగా, ప్రతిరోజూ మూడు సార్లు బస్మస్నానం చేసే వాడు—
భస్మనా కురుతే స్నానం గాణపత్యం స గచ్ఛతి సమాహృత్య క్రతూన్ సర్వాన్ గృహీత్వా వ్రతముత్తమమ్
బస్మంతో స్నానం చేసే వాడు గణపతి మార్గాన్ని పొందుతాడు. అన్ని యజ్ఞాలను సమకూర్చి, ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడు.
ధ్యాయన్తి యే మహాదేవం లీలాసద్భావభావితాః ఉత్తరేణార్యపన్థానం తే ఽమృతత్వమవాప్నుయుః
మహాదేవుడిని లీలాస్వరూపంగా ధ్యానం చేసే వారు ఉత్తరమార్గంలో అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.
దక్షిణేన చ పన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే అణిమా గరిమా చైవ లఘిమా ప్రాప్తిరేవ చ
దక్షిణమార్గాన్ని ఎంచుకుని శ్మశానాలకు వెళ్ళేవారు, అణిమ, గరిమ, లఘిమ వంటి శక్తులను పొందుతారు.
ఇచ్ఛా కామావసాయిత్వం తథా ప్రాకామ్యమేవ చ ఈక్షణేన చ పన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే అణిమా గరిమా చైవ లఘిమా ప్రాప్తిరేవ చ
ఇచ్చ, కోరిక, సంకల్పం, అలాగే మనసుతోనే ఏదైనా సాధించగల శక్తి—ఇవి శ్మశానాల్లో ప్రవేశించినవారు నడిచిన మార్గాలు. అలాగే, అణువు లాంటి చిన్నదనం, బరువుదనం, తేలిక, సంపాదన వంటి మహిమాన్వితమైన శక్తులు కూడా వారికి లభించాయి.
ఇన్ద్రాదయస్ తథా దేవాః కామికవ్రతమాస్థితాః ఐశ్వర్యం పరమం ప్రాప్య సర్వే ప్రథితతేజసః
ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు కామిక వ్రతాన్ని ఆచరించి, అత్యున్నత ఐశ్వర్యాన్ని పొందారు. వారి కీర్తి అన్ని వైపులా ప్రసిద్ధమైంది.
వ్యపగతమదమోహముక్తరాగస్ తమోరజోదోషవివర్జితస్వభావః పరిభవమిదముత్తమం విదిత్వా పశుపతియోగపరో భవేత్సదైవ
అహంకారం, మాయ, మోహం, అంధకారపు దోషాలు లేని స్వభావం కలవాడు, ఈ ఉత్తమ మార్గాన్ని తెలుసుకొని, ఎప్పుడూ పశుపతి యోగంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
ఇమం పాశుపతం ధ్యాయన్ సర్వపాపప్రణాశనమ్ యః పఠేచ్చ శుచిర్భూత్వా శ్రద్దధానో జితేన్ద్రియః
ఈ పాశుపత వ్రతాన్ని శుద్ధమైన హృదయంతో, ఇంద్రియాలను జయించి, భక్తితో ధ్యానం చేసి, పఠించే వాడు అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తాడు.
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రలోకం స గచ్ఛతి తే సర్వే మునయః శ్రుత్వా వసిష్ఠాద్యా ద్విజోత్తమాః
అన్ని పాపాల నుంచి శుద్ధమైన మనస్సుతో వారు రుద్ర లోకాన్ని చేరుతారు. వసిష్ఠుడు మొదలైన మహర్షులు, ఈ వ్రతాన్ని విని, ఉత్తమ ద్విజులు అయ్యారు.
భస్మపాణ్డురదిగ్ధాఙ్గా బభూవుర్విగతస్పృహాః రుద్రలోకాయ కల్పాన్తే సంస్థితాః శివతేజసా
వారు బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకుని, కోరికలు లేకుండా, శివుని తేజంతో కలసి, యుగాంతంలో రుద్ర లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.
తస్మాన్న నిన్ద్యాః పూజ్యాశ్చ వికృతా మలినా అపి రూపాన్వితాశ్ చ విప్రేన్ద్రాః సదా యోగీన్ద్రశఙ్కయా
కాబట్టి, రూపంలో వికలంగా ఉన్నా, మలినంగా కనిపించినా, వారు యోగశక్తి కలవారని భావించి ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! వారు ఎప్పుడూ పూజించదగినవారు.
బహునా కిం ప్రలాపేన భవభక్తా ద్విజోత్తమాః సంపూజ్యాః సర్వయత్నేన శివవన్నాత్ర సంశయః
ఎంత చెప్పినా అవసరం లేదు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా! భవుని భక్తులను శివునిలా అన్ని విధాలా ఆరాధించాలి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మలినాశ్చైవ విప్రేన్ద్రా భవభక్తా దృఢవ్రతాః దధీచస్తు యథా దేవదేవం జిత్వా వ్యవస్థితః
మలినంగా ఉన్నా, భవుని పట్ల దృఢమైన భక్తి కలిగిన బ్రాహ్మణులను కూడా గౌరవించాలి. దేవదేవుడిని జయించి నిలిచిన దధీచిలా వారిని ఆదరించాలి.
నారాయణం తథా లోకే రుద్రభక్త్యా న సంశయః తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన భస్మదిగ్ధతనూరుహాః
ఈ లోకంలో నారాయణుడు కూడా రుద్రుని భక్తితో మహిమాన్వితుడయ్యాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అందువల్ల, బస్మంతో శరీరాన్ని అలంకరించుకున్నవారిని అన్ని విధాలా గౌరవించాలి.
జటినో ముణ్డినశ్చైవ నగ్నా నానాప్రకారిణః సంపూజ్యాః శివవన్నిత్యం మనసా కర్మణా గిరా
జటలు వేసుకున్నవారు, ముండలు, నగ్నులు, వివిధ రూపాలవారు—వారిని శివునిలా ఎప్పుడూ మనసుతో, మాటతో, చేతితో గౌరవించాలి.
కథం జఘాన రాజానం క్షుపం పాదేన సువ్రత దధీచః సమరే జిత్వా దేవదేవం జనార్దనమ్
ధర్మాత్ముడా! సమరంలో జనార్ధనుడైన దేవదేవుడిని జయించి, దధీచుడు తన కాలితో క్షుపుడనే రాజును ఎలా చంపాడో చెప్పు.
వజ్రాస్థిత్వం కథం లేభే మహాదేవాన్మహాతపాః వక్తుమర్హసి శైలాదే జితో మృత్యుస్త్వయా యథా
మహాతపస్వి దధీచుడు మహాదేవుని నుండి వజ్రస్వరూపాన్ని ఎలా పొందాడు? శైలాది! నీవు మరణాన్ని ఎలా జయించావో అలా ఈ కథను చెప్పు.
బ్రహ్మపుత్రో మహాతేజా రాజా క్షుప ఇతి స్మృతః అభూన్మిత్రో దధీచస్య మునీన్ద్రస్య జనేశ్వరః
బ్రహ్మ కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన క్షుపుడు అనే రాజు, గొప్ప తేజస్సుతో, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన దధీచునికి స్నేహితుడయ్యాడు.
చిరాత్తయోః ప్రసంగాద్వై వాదః క్షుపదధీచయోః అభవత్ క్షత్రియశ్రేష్ఠో విప్ర ఏవేతి విశ్రుతః
చాలా కాలం తర్వాత, క్షుపుడు, దధీచుల మధ్య, క్షత్రియుడు గొప్పవాడా, బ్రాహ్మణుడా అన్న విషయంపై వాదం ఏర్పడింది. అది అందరిలో ప్రసిద్ధమైంది.
అష్టానాం లోకపాలానాం వపుర్ధారయతే నృపః తస్మాదిన్ద్రో హ్యయం వహ్నిర్ యమశ్ చ నిరృతిస్ తథా
ఆ రాజు ఎనిమిది లోకపాలుల రూపాలను ధరించాడు. అందువల్ల, అతను ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి కూడా.
వరుణశ్చైవ వాయుశ్ చ సోమో ధనద ఏవ చ ఈశ్వరో ఽహం న సందేహో నావమన్తవ్య ఏవ చ
అలాగే, అతను వరుణుడు, వాయువు, సోముడు, ధనదుడు కూడా. నేను ఈశ్వరుడిననే విషయం స్పష్టమే—ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు.
మహతీ దేవతా యా సా మహతశ్చాపి సువ్రత తస్మాత్త్వయా మహాభాగ చ్యావనేయ సదా హ్యహమ్
ధర్మాత్ముడా! ఆ మహాదేవత మరింత గొప్పది. అందువల్ల, మహాభాగుడా! నేను ఎప్పుడూ చ్యవనుని వంశస్థుడిగా భావించబడతాను.
నావమన్తవ్య ఏవేహ పూజనీయశ్ చ సర్వథా శ్రుత్వా తథా మతం తస్య క్షుపస్య మునిసత్తమః
ఇక్కడ ఆయనను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు; ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి. ఈ మాటలు విని, ఆ మహర్షి ఆ చెట్టును గౌరవంగా చూశాడు.
దధీచశ్ చ్యావనిశ్ చోగ్రో గౌరవాదాత్మనో ద్విజః అతాడయత్క్షుపం మూర్ధ్ని దధీచో వామముష్టినా చిఛేద వజ్రేణ చ తం దధీచం బలవాన్ క్షుపః
దధీచి, చ్యావని, ఉగ్రుడు — ఈ ముగ్గురు గొప్ప బ్రాహ్మణులు ఆ చెట్టును తలపై కొట్టారు. దధీచి తన ఎడమ ముష్టితో కొట్టగా, శక్తివంతుడైన క్షుపుడు వజ్రాయుధంతో దధీచిని కోసేశాడు.
బ్రహ్మలోకే పురాసౌ హి బ్రహ్మణః క్షుతసంభవః లబ్ధం వజ్రం చ కార్యార్థం వజ్రిణా చోదితః ప్రభుః
బ్రహ్మలోకంలో పూర్వం, ఆయన బ్రహ్మదేవుని ఆకలితో పుట్టాడు. వజ్రాయుధాన్ని ఒక పని కోసం పొందాడు; వజ్రాన్ని ధరించిన ప్రభువు ఆదేశించాడు.
స్వేచ్ఛయైవ నరో భూత్వా నరపాలో బభూవ సః తస్మాద్రాజా స విప్రేన్ద్రమ్ అజయద్వై మహాబలః
తన ఇష్టానుసారం మానవుడై, రాజుగా మారాడు. అందుకే ఆ మహాబలుడు రాజు, బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యుడిని జయించాడు.