భస్మసాద్విహితం సర్వం పవిత్రమిదముత్తమమ్ భస్మనా వీర్యమాస్థాయ భూతాని పరిషిఞ్చతి
ఈ బస్మం వల్ల అన్నీ అతి పవిత్రంగా మారుతాయి. బస్మంలో ఉన్న శక్తితో జీవులను చల్లుతారు.
అగ్నికార్యం చ యః కృత్వా కరిష్యతి త్రియాయుషమ్ భస్మనా మమ వీర్యేణ ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
ఎవరైనా అగ్నికార్యాన్ని చేసి, మూడు యుగాలు జీవించినా, నా బస్మ శక్తితో అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
భాసత ఇత్యేవ యద్భస్మ శుభం భావయతే చ యత్ భక్షణాత్ సర్వపాపానాం భస్మేతి పరికీర్తితమ్
ప్రకాశించే దానిని బస్మం అంటారు. పవిత్రతను కలిగించేది కూడా అదే. దాన్ని సేవించినవారికి అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి కాబట్టి దాన్ని బస్మం అని పిలుస్తారు.
ఊష్మపాః పితరో జ్ఞేయా దేవా వై సోమసంభవాః అగ్నీషోమాత్మకం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
పితృదేవతలు వేడి త్రాగేవారు, దేవతలు సోమం నుంచి పుట్టినవారు అని తెలుసుకో. ఈ జగత్తులోని స్థావరజంగమాలు అన్నీ అగ్ని, సోమ స్వభావంతో ఉన్నాయి.
అహమగ్నిర్మహాతేజాః సోమశ్చైషా మహాంబికా అహమగ్నిశ్ చ సోమశ్ చ ప్రకృత్యా పురుషః స్వయమ్
నేనే అగ్ని, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నవాడిని. ఈ మహాంబికే సోమం. నేను అగ్నిగా, సోమంగా సహజంగా ఉన్నాను. నేనే పురుషుడిని.
తస్మాద్భస్మ మహాభాగా మద్వీర్యమితి చోచ్యతే స్వవీర్యం వపుషా చైవ ధారయామీతి వై స్థితిః
కాబట్టి, మహాభాగులారా! బస్మాన్ని నా శక్తి అని అంటారు. నా స్వశక్తిని, రూపాన్ని దానిలో నిలిపి ఉంచాను. అందుకే అది నిలిచి ఉంటుంది.
తదాప్రభృతి లోకేషు రక్షార్థమశుభేషు చ భస్మనా క్రియతే రక్షా సూతికానాం గృహేషు చ
అప్పటి నుంచి లోకాలలో, అపశకునాల నివారణకు, సూతిక గృహాల్లో కూడా రక్షణ కోసం బస్మాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
భస్మస్నానవిశుద్ధాత్మా జితక్రోధో జితేన్ద్రియః మత్సమీపం సమాగమ్య న భూయో వినివర్తతే
బస్మస్నానం చేసి, మనస్సు పవిత్రంగా, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు నా సమీపానికి వచ్చి, ఇక మళ్లీ జన్మించడు.
వ్రతం పాశుపతం యోగం కాపిలం చైవ నిర్మితమ్ పూర్వం పాశుపతం హ్యేతన్ నిర్మితం తదనుత్తమమ్
పాశుపత వ్రతం, కపిలయోగం ఏర్పడినవి. పూర్వం పాశుపత వ్రతమే ఏర్పడింది. అది అత్యుత్తమమైనది.
శేషాశ్చాశ్రమిణః సర్వే పశ్చాత్సృష్టాః స్వయంభువా సృష్టిరేషా మయా సృష్టా లజ్జామోహభయాత్మికా
ఇతర ఆశ్రమవాసులు అందరూ తర్వాత స్వయంభువునిచే సృష్టించబడ్డారు. ఈ సృష్టిని నేను సృష్టించాను. అది లజ్జ, మోహ, భయ స్వభావంతో ఉంది.
నగ్నా ఏవ హి జాయన్తే దేవతా మునయస్ తథా యే చాన్యే మానవా లోకే సర్వే జాయన్త్యవాససః
దేవతలు, మునులు, అలాగే ఇతర మనుషులందరూ జన్మించేప్పుడు నగ్నంగానే పుడతారు.
ఇన్ద్రియైరజితైర్నగ్నో దుకూలేనాపి సంవృతః తైరేవ సంవృతైర్గుప్తో న వస్త్రం కారణం స్మృతమ్
ఇంద్రియాలను జయించని వాడు వస్త్రంతో కప్పుకున్నా నగ్నుడే. కానీ, ఇంద్రియ నియమంతో ఉన్నవాడు నిజంగా రక్షితుడవుతాడు. వస్త్రం కారణం కాదు.
క్షమా ధృతిరహింసా చ వైరాగ్యం చైవ సర్వశః తుల్యౌ మానావమానౌ చ తదావరణముత్తమమ్
క్షమ, స్థిరత్వం, హింస చేయకపోవడం, పూర్తిగా విరక్తి, గౌరవం-అవమానాన్ని సమానంగా చూడడం ఇవే ఉత్తమమైన కవచాలు.
భస్మస్నానేన దిగ్ధాఙ్గో ధ్యాయతే మనసా భవమ్ యద్యకార్యసహస్రాణి కృత్వా యః స్నాతి భస్మనా
బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకుని, మనసులో భవుడిని ధ్యానిస్తూ, ఎంత పాపాలు చేసినా, ఎవరైనా బస్మస్నానం చేస్తే—
తత్సర్వం దహతే భస్మ యథాగ్నిస్తేజసా వనమ్ తస్మాద్ యత్నపరో భూత్వా త్రికాలమపి యః సదా
అన్ని పాపాలను బస్మం కాల్చేస్తుంది, అగ్ని తేజంతో అడవిని కాల్చినట్లే. అందుకే, శ్రద్ధగా, ప్రతిరోజూ మూడు సార్లు బస్మస్నానం చేసే వాడు—
భస్మనా కురుతే స్నానం గాణపత్యం స గచ్ఛతి సమాహృత్య క్రతూన్ సర్వాన్ గృహీత్వా వ్రతముత్తమమ్
బస్మంతో స్నానం చేసే వాడు గణపతి మార్గాన్ని పొందుతాడు. అన్ని యజ్ఞాలను సమకూర్చి, ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడు.
ధ్యాయన్తి యే మహాదేవం లీలాసద్భావభావితాః ఉత్తరేణార్యపన్థానం తే ఽమృతత్వమవాప్నుయుః
మహాదేవుడిని లీలాస్వరూపంగా ధ్యానం చేసే వారు ఉత్తరమార్గంలో అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.
దక్షిణేన చ పన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే అణిమా గరిమా చైవ లఘిమా ప్రాప్తిరేవ చ
దక్షిణమార్గాన్ని ఎంచుకుని శ్మశానాలకు వెళ్ళేవారు, అణిమ, గరిమ, లఘిమ వంటి శక్తులను పొందుతారు.
ఇచ్ఛా కామావసాయిత్వం తథా ప్రాకామ్యమేవ చ ఈక్షణేన చ పన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే అణిమా గరిమా చైవ లఘిమా ప్రాప్తిరేవ చ
ఇచ్చ, కోరిక, సంకల్పం, అలాగే మనసుతోనే ఏదైనా సాధించగల శక్తి—ఇవి శ్మశానాల్లో ప్రవేశించినవారు నడిచిన మార్గాలు. అలాగే, అణువు లాంటి చిన్నదనం, బరువుదనం, తేలిక, సంపాదన వంటి మహిమాన్వితమైన శక్తులు కూడా వారికి లభించాయి.
ఇన్ద్రాదయస్ తథా దేవాః కామికవ్రతమాస్థితాః ఐశ్వర్యం పరమం ప్రాప్య సర్వే ప్రథితతేజసః
ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు కామిక వ్రతాన్ని ఆచరించి, అత్యున్నత ఐశ్వర్యాన్ని పొందారు. వారి కీర్తి అన్ని వైపులా ప్రసిద్ధమైంది.
వ్యపగతమదమోహముక్తరాగస్ తమోరజోదోషవివర్జితస్వభావః పరిభవమిదముత్తమం విదిత్వా పశుపతియోగపరో భవేత్సదైవ
అహంకారం, మాయ, మోహం, అంధకారపు దోషాలు లేని స్వభావం కలవాడు, ఈ ఉత్తమ మార్గాన్ని తెలుసుకొని, ఎప్పుడూ పశుపతి యోగంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
ఇమం పాశుపతం ధ్యాయన్ సర్వపాపప్రణాశనమ్ యః పఠేచ్చ శుచిర్భూత్వా శ్రద్దధానో జితేన్ద్రియః
ఈ పాశుపత వ్రతాన్ని శుద్ధమైన హృదయంతో, ఇంద్రియాలను జయించి, భక్తితో ధ్యానం చేసి, పఠించే వాడు అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తాడు.
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రలోకం స గచ్ఛతి తే సర్వే మునయః శ్రుత్వా వసిష్ఠాద్యా ద్విజోత్తమాః
అన్ని పాపాల నుంచి శుద్ధమైన మనస్సుతో వారు రుద్ర లోకాన్ని చేరుతారు. వసిష్ఠుడు మొదలైన మహర్షులు, ఈ వ్రతాన్ని విని, ఉత్తమ ద్విజులు అయ్యారు.
భస్మపాణ్డురదిగ్ధాఙ్గా బభూవుర్విగతస్పృహాః రుద్రలోకాయ కల్పాన్తే సంస్థితాః శివతేజసా
వారు బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకుని, కోరికలు లేకుండా, శివుని తేజంతో కలసి, యుగాంతంలో రుద్ర లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.
తస్మాన్న నిన్ద్యాః పూజ్యాశ్చ వికృతా మలినా అపి రూపాన్వితాశ్ చ విప్రేన్ద్రాః సదా యోగీన్ద్రశఙ్కయా
కాబట్టి, రూపంలో వికలంగా ఉన్నా, మలినంగా కనిపించినా, వారు యోగశక్తి కలవారని భావించి ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! వారు ఎప్పుడూ పూజించదగినవారు.
బహునా కిం ప్రలాపేన భవభక్తా ద్విజోత్తమాః సంపూజ్యాః సర్వయత్నేన శివవన్నాత్ర సంశయః
ఎంత చెప్పినా అవసరం లేదు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా! భవుని భక్తులను శివునిలా అన్ని విధాలా ఆరాధించాలి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మలినాశ్చైవ విప్రేన్ద్రా భవభక్తా దృఢవ్రతాః దధీచస్తు యథా దేవదేవం జిత్వా వ్యవస్థితః
మలినంగా ఉన్నా, భవుని పట్ల దృఢమైన భక్తి కలిగిన బ్రాహ్మణులను కూడా గౌరవించాలి. దేవదేవుడిని జయించి నిలిచిన దధీచిలా వారిని ఆదరించాలి.
నారాయణం తథా లోకే రుద్రభక్త్యా న సంశయః తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన భస్మదిగ్ధతనూరుహాః
ఈ లోకంలో నారాయణుడు కూడా రుద్రుని భక్తితో మహిమాన్వితుడయ్యాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అందువల్ల, బస్మంతో శరీరాన్ని అలంకరించుకున్నవారిని అన్ని విధాలా గౌరవించాలి.
జటినో ముణ్డినశ్చైవ నగ్నా నానాప్రకారిణః సంపూజ్యాః శివవన్నిత్యం మనసా కర్మణా గిరా
జటలు వేసుకున్నవారు, ముండలు, నగ్నులు, వివిధ రూపాలవారు—వారిని శివునిలా ఎప్పుడూ మనసుతో, మాటతో, చేతితో గౌరవించాలి.
కథం జఘాన రాజానం క్షుపం పాదేన సువ్రత దధీచః సమరే జిత్వా దేవదేవం జనార్దనమ్
ధర్మాత్ముడా! సమరంలో జనార్ధనుడైన దేవదేవుడిని జయించి, దధీచుడు తన కాలితో క్షుపుడనే రాజును ఎలా చంపాడో చెప్పు.