త్ర్యంబకాయ త్రినేత్రాయ త్రిశూలవరధారిణే కన్దర్పాయ హుతాశాయ నమో ఽస్తు పరమాత్మనే
త్రయంబకుడైన నీకు, మూడు కళ్లున్నవాడవైన నీకు, త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడవైన నీకు, మన్మథుడైన నీకు, అగ్నిదేవుడైన నీకు, పరమాత్మస్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం.
శఙ్కరాయ వృషాఙ్కాయ గణానాం పతయే నమః దణ్డహస్తాయ కాలాయ పాశహస్తాయ వై నమః
శంకరుడైన నీకు, వృషభాన్ని గుర్తుగా ధరించినవాడవైన నీకు, గణాల అధిపతివైన నీకు నమస్కారం. దండం పట్టినవాడవైన నీకు, కాలస్వరూపుడైన నీకు, పాశాన్ని పట్టుకున్నవాడవైన నీకు కూడా నమస్కారం.
వేదమన్త్రప్రధానాయ శతజిహ్వాయ వై నమః భూతం భవ్యం భవిష్యం చ స్థావరం జఙ్గమం చ యత్
వేదమంత్రాలలో ప్రధానుడవైనవాడవైన నీకు, శతజిహ్వుడవైన నీకు నమస్కారం. గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నిటికీ, స్థిరమైనదీ, చలించేదీ ఏదైనా నీకు నమస్కారం.
తవ దేహాత్సముత్పన్నం దేవ సర్వమిదం జగత్ పాసి హంసి చ భద్రం తే ప్రసీద భగవంస్తతః
దేవా! నీ శరీరంనుండే ఈ జగత్తంతా పుట్టింది. నీవే దీనిని కాపాడుతున్నావు, నీవే దీనిని నాశనం చేస్తున్నావు. నీకు మంగళం కలగాలి. భగవంతుడా! దయచేయు.
అజ్ఞానాద్యది విజ్ఞానాద్ యత్ కించిత్ కురుతే నరః తత్సర్వం భగవానేవ కురుతే యోగమాయయా
ఒక మనిషి తెలియక చేసినా, తెలిసి చేసినా, ఏ పని చేసినా, అది అన్నీ నీ యోగమాయ వల్ల నీవే చేయిస్తున్నావు భగవంతుడా.
ఏవం స్తుత్వా తు మునయః ప్రహృష్టైరన్తరాత్మభిః యాచన్త తపసా యుక్తాః పశ్యామస్త్వాం యథాపురా
ఇలా నిన్ను స్తుతించిన ఋషులు, హృదయంలో ఆనందంతో, తపస్సుతో నిన్ను దర్శించాలనే కోరికతో ప్రార్థించారు: 'మునుపటిలా మేము నిన్ను చూడగలుగుదామా?' అని.
తతో దేవః ప్రసన్నాత్మా స్వమేవాస్థాయ శఙ్కరః రూపం త్ర్యక్షం చ సంద్రష్టుం దివ్యం చక్షురదాత్ప్రభుః
అప్పుడు శంకరుడు సంతోషంతో తన అసలైన రూపాన్ని ధరించి, త్రినేత్రుడైన తన దివ్యరూపాన్ని చూడటానికి ఋషులకు దివ్యదృష్టిని ప్రసాదించాడు.
లబ్ధదృష్ట్యా తయా దృష్ట్వా దేవదేవం త్రియంబకమ్ పునస్తుష్టువురీశానం దేవదారువనౌకసః
ఆ దివ్యదృష్టితో వారు దేవతల దేవుడైన త్రయంబకుడిని దర్శించి, మళ్లీ ఆ దారువనంలో నివసించే వారు ఈశ్వరుణ్ణి స్తుతించారు.
నమో దిగ్వాససే నిత్యం కృతాన్తాయ త్రిశూలినే వికటాయ కరాలాయ కరాలవదనాయ చ
దిక్కులే వస్త్రముగా ధరించినవాడవైన నీకు, యమధర్మరాజుగా, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవాడవైన నీకు, భయంకరుడైన నీకు, భయానకమైన ముఖం కలిగినవాడవైన నీకు ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం.
అరూపాయ సురూపాయ విశ్వరూపాయ తే నమః కటఙ్కటాయ రుద్రాయ స్వాహాకారాయ వై నమః
రూపం లేనివాడవైన నీకు, అందమైనవాడవైన నీకు, విశ్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం. ఘంటలు మోగించే ఆభరణాలు ధరించినవాడవైన నీకు, రుద్రుడైన నీకు, స్వాహా మంత్రస్వరూపుడైన నీకు కూడా నమస్కారం.
సర్వప్రణతదేహాయ స్వయం చ ప్రణతాత్మనే నిత్యం నీలశిఖణ్డాయ శ్రీకణ్ఠాయ నమోనమః
అందరికీ నమస్కారమందుకునే శరీరమున్నవాడవైన నీకు, తానే తన మనసుతో నమస్కరించే వాడవైన నీకు, ఎప్పుడూ నీలకళగల శిరస్సున్నవాడవైన నీకు, శ్రీకంఠుడైన నీకు పునఃపునః నమస్కారం.
నీలకణ్ఠాయ దేవాయ చితాభస్మాఙ్గధారిణే త్వం బ్రహ్మా సర్వదేవానాం రుద్రాణాం నీలలోహితః
నీలకంఠుడైన దేవా! చితాభస్మాన్ని శరీరానికి అలంకరించుకున్నవాడవైన నీకు నమస్కారం. అన్ని దేవతల్లో నీవే బ్రహ్మ, రుద్రుల్లో నీవే నీలలోహితుడవు.
ఆత్మా చ సర్వభూతానాం సాంఖ్యైః పురుష ఉచ్యతే పర్వతానాం మహామేరుర్ నక్షత్రాణాం చ చన్ద్రమాః
అన్ని భూతాలకూ ఆత్మవైన నీవు, సాంఖ్యుల మాటలో పురుషుడవు. పర్వతాల్లో మహామేరు, నక్షత్రాల్లో చంద్రుడవు.
ఋషీణాం చ వసిష్ఠస్ త్వం దేవానాం వాసవస్ తథా ఓఙ్కారః సర్వవేదానాం శ్రేష్ఠం సామ చ సామసు
ఋషుల్లో వశిష్ఠుడవు, దేవతల్లో వాసవుడవు. వేదాల్లో ఓంకారస్వరూపుడవు, సామవేద గీతాల్లో ఉత్తమమైన సామవు.
ఆరణ్యానాం పశూనాం చ సింహస్త్వం పరమేశ్వరః గ్రామ్యాణామృషభశ్చాసి భగవాంల్లోకపూజితః
అరణ్యంలో ఉన్న జంతువులలో నీవే సింహం, పరమేశ్వరా! ఇంట్లో పెంచే జంతువులలో నీవే వృషభుడు, భగవంతుడా! లోకాలు నిన్ను పూజిస్తున్నాయి.
సర్వథా వర్తమానో ఽపి యో యో భావో భవిష్యతి త్వామేవ తత్ర పశ్యామో బ్రహ్మణా కథితం తథా
ఏ రూపంలో ఉన్నా, ఏ స్థితి వచ్చినా, అది గతంలో ఉన్నా, భవిష్యత్తులో ఉన్నా, అందులో నిన్నే చూస్తున్నాము. బ్రహ్మదేవుడు చెప్పినట్లే ఇది నిజం.
కామః క్రోధశ్ చ లోభశ్ చ విషాదో మద ఏవ చ ఏతద్ ఇచ్ఛామహే బోద్ధుం ప్రసీద పరమేశ్వర
కామం, కోపం, లోభం, విచారం, మదం—ఇవి అన్నీ తెలుసుకోవాలని మేము కోరుతున్నాము. దయచేసి, పరమేశ్వరా, మాకు అనుగ్రహించు.
మహాసంహరణే ప్రాప్తే త్వయా దేవ కృతాత్మనా కరం లలాటే సంవిధ్య వహ్నిరుత్పాదితస్త్వయా
మహాసంహారం వచ్చినప్పుడు, దేవా! నీవు నీ మనస్సును స్థిరపరిచి, చేతిని నుదుటిపై ఉంచినపుడు, నీ నుండి అగ్ని ప్రబలంగా పుట్టింది.
తేనాగ్నినా తదా లోకా అర్చిర్భిః సర్వతో వృతాః తస్మాదగ్నిసమా హ్యేతే బహవో వికృతాగ్నయః
ఆ అగ్నితో అప్పట్లో లోకాలు చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా జ్వాలలతో నిండిపోయాయి. అందుకే, ఆ అగ్నికి సమానంగా ఎన్నో వక్రమైన అగ్నులు ఏర్పడ్డాయి.
కామః క్రోధశ్ చ లోభశ్ చ మోహో దమ్భ ఉపద్రవః యాని చాన్యాని భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ
కామం, కోపం, లోభం, మోహం, డంబం, అపాయాలు, ఇంకా స్థావరచర జీవులు—ఇవి అన్నీ కూడా
దహ్యన్తే ప్రాణినస్తే తు త్వత్సముత్థేన వహ్నినా అస్మాకం దహ్యమానానాం త్రాతా భవ సురేశ్వర
ఈ ప్రాణులు నీ నుండి పుట్టిన అగ్నిలో కాలిపోతున్నాయి. మేము కూడా ఆ అగ్నిలో బాధపడుతున్నప్పుడు, దేవతల అధిపతీ! మాకు రక్షకుడవు కావాలి.
త్వం చ లోకహితార్థాయ భూతాని పరిషిఞ్చసి మహేశ్వర మహాభాగ ప్రభో శుభనిరీక్షక
లోకాల మేలుకోసం, మహేశ్వరా! మహాభాగుడా! ప్రభూ! శుభదృష్టితో నీవు భూతాలను అభిషేచిస్తున్నావు.
ఆజ్ఞాపయ వయం నాథ కర్తారో వచనం తవ భూతకోటిసహస్రేషు రూపకోటిశతేషు చ
ప్రభూ! మేము నీ ఆజ్ఞను పాటించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము. అనేక కోట్ల జీవులలో, వందలాది రూపాలలో—
అన్తం గన్తుం న శక్తాః స్మ దేవదేవ నమో ఽస్తు తే
దేవదేవా! నీ అంతు తెలుసుకోలేకపోతున్నాము. నీకు నమస్కారం.
తతస్తుతోష భగవాన్ అనుగృహ్య మహేశ్వరః స్తుతిం శ్రుత్వా స్తుతస్తేషామ్ ఇదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు భగవంతుడు, మహేశ్వరుడు, వారి స్తోత్రాన్ని వినిపించి సంతోషించి, అనుగ్రహంగా ఇలా పలికాడు.
యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి యుష్మాభిః కీర్తితం స్తవమ్ శ్రావయేద్వా ద్విజాన్విప్రో గాణపత్యమవాప్నుయాత్
మీరు పాడిన ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు చదివినా, వినినా, బ్రాహ్మణులకు వినిపించినా, వారు గణపతి స్థితిని పొందుతారు.
వక్ష్యామి వో హితం పుణ్యం భక్తానాం మునిపుఙ్గవాః స్త్రీలిఙ్గమఖిలం దేవీ ప్రకృతిర్మమ దేహజా
భక్తులకు మేలు చేసే పవిత్రమైన విషయాన్ని చెబుతాను, మునిశ్రేష్ఠులారా! స్త్రీలింగం అన్నీ నా శరీరంలో నుండే పుట్టిన దేవీ స్వరూపమే.
పుంల్లిఙ్గం పురుషో విప్రా మమ దేహసముద్భవః ఉభాభ్యామేవ వై సృష్టిర్ మమ విప్రా న సంశయః
పురుషుడు అంటే పుంలింగం, బ్రాహ్మణులారా! అది కూడా నా శరీరంలో నుండే పుట్టింది. ఈ రెండింటి ద్వారానే నా సృష్టి జరుగుతుంది, దీనిలో సందేహం లేదు.
న నిన్దేద్యతినం తస్మాద్ దిగ్వాససమనుత్తమమ్ బాలోన్మత్తవిచేష్టం తు మత్పరం బ్రహ్మవాదినమ్
కాబట్టి, దిక్కులు వస్త్రంగా ధరించిన యతిని, బాలుడిని, పిచ్చివాడిని, బ్రహ్మవేత్తగా నన్ను భజించే వారిని ఎవరూ నిందించరాదు.
యే హి మాం భస్మనిరతా భస్మనా దగ్ధకిల్బిషాః యథోక్తకారిణో దాన్తా విప్రా ధ్యానపరాయణాః
నన్ను బస్మంతో అలంకరించుకుని, బస్మంతో పాపాలను కాల్చేసుకుని, నియమంగా ప్రవర్తించే, మనస్సును నియంత్రించే, ధ్యానంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులు—