తమో హ్యగ్నీ రజో బ్రహ్మా సత్త్వం విష్ణుః ప్రకాశకమ్ మూర్తిరేకా స్థితా చాస్య మూర్తయః పరికీర్తితాః
చీకటి అగ్నిగా, రాజసం బ్రహ్మగా, సత్త్వం విష్ణువుగా ప్రకాశిస్తుంది; రూపం ఒక్కటే అయినా, ఇవన్నీ ఆయన రూపాలే అని చెప్పబడింది.
యత్ర తిష్ఠతి తద్బ్రహ్మ యోగేన తు సమన్వితమ్ తస్మాద్ధి దేవదేవేశమ్ ఈశానం ప్రభుమవ్యయమ్
యెక్కడ ఆ బ్రహ్మ యోగంతో కలిసినట్టు నిలుస్తుందో, అక్కడ దేవదేవేశ్వరుడైన, ఈశానుడైన, అవినాశి ప్రభువును పూజించాలి.
ఆరాధయన్తి విప్రేన్ద్రా జితక్రోధా జితేన్ద్రియాః లిఙ్గం కృత్వా యథాన్యాయం సర్వలక్షణసంయుతమ్
కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన లింగాన్ని యథావిధిగా ఆరాధిస్తారు.
అఙ్గుష్ఠమాత్రం సుశుభం సువృత్తం సర్వసంమతమ్ సమనాభం తథాష్టాస్రం షోడశాస్రమ్ అథాపి వా
అంగుళంత అందంగా, సరిగా వృత్తంగా, అందరికీ ఇష్టంగా, పీఠిక సమాన ఎత్తుతో, ఎనిమిది లేదా పదహారు మూలలతో ఉండాలి.
సువృత్తం మణ్డలం దివ్యం సర్వకామఫలప్రదమ్ వేదికా ద్విగుణా తస్య సమా వా సర్వసంమతా
పీఠిక చక్కగా, వృత్తాకారంగా, దివ్యంగా, అన్ని కోరికలను ఫలింపజేసేలా ఉండాలి; దాని అడుగు రెండింతలు లేదా సమానంగా ఉండటం ఉత్తమం.
గోముఖీ చ త్రిభాగైకా వేద్యా లక్షణసంయుతా పట్టికా చ సమన్తాద్వై యవమాత్రా ద్విజోత్తమాః
పీఠిక గోముఖంలా, మొత్తం మూడవంతుగా, శుభలక్షణాలతో, చుట్టూ యవంత వెడల్పుతో పట్టీ ఉండాలి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
సౌవర్ణం రాజతం శైలం కృత్వా తామ్రమయం తథా వేదికాయాశ్ చ విస్తారం త్రిగుణం వై సమన్తతః
పీఠికను బంగారం, వెండి, రాయి లేదా తామ్రంతో తయారు చేయవచ్చు; దాని వెడల్పు అన్ని వైపులా మూడు రెట్లు ఉండాలి.
వర్తులం చతురస్రం వా షడస్రం వా త్రిరస్రకమ్ సమన్తాన్నిర్వ్రణం శుభ్రం లక్షణైస్తత్ సులక్షితమ్
పీఠిక వృత్తంగా, చతురస్రంగా, షడస్రంగా లేదా త్రిస్రంగా ఉండవచ్చు; అన్ని వైపులా మచ్చలు లేకుండా, తెల్లగా, శుభలక్షణాలతో స్పష్టంగా ఉండాలి.
ప్రతిష్ఠాప్య యథాన్యాయం పూజాలక్షణసంయుతమ్ కలశం స్థాపయేత్తస్య వేదిమధ్యే తథా ద్విజాః
సరిగ్గా పూజకు కావలసిన విధంగా ఒక కలశాన్ని ఏర్పాటుచేసి, ఆ కలశాన్ని వేదిక మధ్యలో ఉంచాలి, ఓ ద్విజులారా.
సహిరణ్యం సబీజం చ బ్రహ్మభిశ్ చాభిమన్త్రితమ్ సేచయేచ్చ తతో లిఙ్గం పవిత్రైః పఞ్చభిః శుభైః
ఆ కలశంలో బంగారం, విత్తనాలు వేసి, బ్రాహ్మణులు మంత్రాలతో అభిమంత్రించాక, ఆ తర్వాత పవిత్రమైన ఐదు పదార్థాలతో లింగాన్ని అభిషేకించాలి.
పూజయేచ్చ యథాలాభం తతః సిద్ధిమవాప్స్యథ సమాహితాః పూజయధ్వం సపుత్రాః సహ బన్ధుభిః
తన శక్తికి తగ్గట్టు పూజ చేయాలి; అప్పుడు మీరు సిద్ధిని పొందుతారు. మనస్సు ఒకటిగా చేసి, కుమారులు, బంధువులతో కలిసి పూజ చేయండి.
సర్వే ప్రాఞ్జలయో భూత్వా శూలపాణిం ప్రపద్యత తతో ద్రక్ష్యథ దేవేశం దుర్దర్శమకృతాత్మభిః
అందరూ చేతులు జోడించి, త్రిశూలధారిని చేరండి; అప్పుడు మీరు దేవతల అధిపతిని దర్శించగలుగుతారు, అపవిత్రమైన మనస్సున్నవారికి ఆయన దర్శనం దొరకదు.
యం దృష్ట్వా సర్వమజ్ఞానమ్ అధర్మశ్ చ ప్రణశ్యతి తతః ప్రదక్షిణం కృత్వా బ్రహ్మాణమమితౌజసమ్
ఆయనను దర్శించిన వెంటనే, అజ్ఞానం, అధర్మం అన్నీ నశించిపోతాయి; ఆ తర్వాత అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న బ్రహ్మను ప్రదక్షిణగా చుట్టండి.
సమ్ప్రస్థితా వనౌకాస్తే దేవదారువనం తతః ఆరాధయితుమారబ్ధా బ్రహ్మణా కథితం యథా
అప్పుడు ఆ అరణ్యవాసులు, బ్రహ్మ చెప్పిన విధంగా దేవదారు వనానికి బయలుదేరి, పూజ ప్రారంభించారు.
స్థణ్డిలేషు విచిత్రేషు పర్వతానాం గుహాసు చ నదీనాం చ వివిక్తేషు పులినేషు శుభేషు చ
వివిధ రకాల వేదికలపై, కొండల గుహల్లో, నదుల ఒడ్డు, ఒంటరిగా ఉన్న పవిత్రమైన తీరప్రాంతాల్లో వారు పూజ చేశారు.
శైవాలశోభనాః కేచిత్ కేచిదన్తర్జలేశయాః కేచిద్దర్భావకాశాస్తు పాదాఙ్గుష్ఠాగ్రధిష్ఠితాః
కొంతమంది అందమైన జలచరితో అలంకరించబడి, మరికొంతమంది కొద్దిపాటి నీటిలో, ఇంకొందరు దర్భ గడ్డి మీద కూర్చొని, మరికొందరు కేవలం పాదపు వేలిమూలపై నిలబడి పూజ చేశారు.
దన్తోలూఖలినస్త్వన్యే అశ్మకుట్టాస్ తథా పరే స్థానవీరాసనాస్త్వన్యే మృగచర్యారతాః పరే
కొంతమంది చెక్క ముద్దలపై కూర్చున్నారు, మరికొందరు రాళ్లపై కూర్చున్నారు; ఇంకొందరు నిలబడే వీరాసనంలో ఉండగా, మరికొందరు జంతువుల్లా తిరుగుతూ తపస్సు చేశారు.
కాలం నయన్తి తపసా పూజయా చ మహాధియః ఏవం సంవత్సరే పూర్ణే వసన్తే సముపస్థితే
ఆ మహాత్ములు తపస్సుతో, పూజతో కాలాన్ని గడిపారు; ఇలా ఒక సంవత్సరం పూర్తయి, వసంతకాలం వచ్చినప్పుడు—
తతస్తేషాం ప్రసాదార్థం భక్తానామ్ అనుకమ్పయా దేవః కృతయుగే తస్మిన్ గిరౌ హిమవతః శుభే
అప్పుడు ఆ భక్తులపై దయతో, వారికి అనుగ్రహం చేయాలని, కృతయుగంలో ఆ శుభ్రమైన హిమవంత్ పర్వతంలో దేవుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దేవదారువనం ప్రాప్తః ప్రసన్నః పరమేశ్వరః భస్మపాంసూపదిగ్ధాఙ్గో నగ్నో వికృతలక్షణః
ఆ పరమేశ్వరుడు సంతోషంతో, బస్మం, మట్టితో శరీరాన్ని పూసుకుని, నగ్నంగా, విచిత్రమైన లక్షణాలతో దేవదారు వనానికి వచ్చాడు.
ఉల్ముకవ్యగ్రహస్తశ్ చ రక్తపిఙ్గలలోచనః క్వచిచ్చ హసతే రౌద్రం క్వచిద్గాయతి విస్మితః
విధ్వంసకరమైన అగ్నికండాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, ఎర్రటి, పింగళమైన కళ్లతో, కొన్నిసార్లు ఉగ్రంగా నవ్వుతూ, మరికొన్ని సార్లు ఆశ్చర్యంతో పాటలు పాడుతూ ఉండేవాడు.
క్వచిన్నృత్యతి శృఙ్గారం క్వచిద్రౌతి ముహుర్ముహుః ఆశ్రమే హ్యటతే భైక్ష్యం యాచతే చ పునః పునః
కొన్నిసార్లు శృంగారంగా నాట్యం చేస్తూ, మరికొన్ని సార్లు మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ, ఆశ్రమంలో తిరుగుతూ, పదే పదే భిక్ష అడిగేవాడు.
మాయాం కృత్వా తథారూపాం దేవస్తద్వనమ్ ఆగతః తతస్తే మునయః సర్వే తుష్టువుశ్ చ సమాహితాః
అలా తన మాయతో ఆ రూపాన్ని ధరించి, ఆ దేవుడు ఆ అడవిలోకి ప్రవేశించాడు; అప్పుడు అందరు మునులు స్థిరమైన మనస్సుతో ఆయనను స్తుతించారు.
అద్భిర్ వివిధమాల్యైశ్ చ ధూపైర్గన్ధైస్తథైవ చ సపత్నీకా మహాభాగాః సపుత్రాః సపరిచ్ఛదాః
నీరు, రకరకాల పుష్పమాలలు, ధూపాలు, సుగంధాలతో, భార్యలు, కుమారులు, సేవకులతో కలిసి, ఆ మహాభాగులు పూజ చేశారు.
మునయస్తే తథా వాగ్భిర్ ఈశ్వరం చేదమ్ అబ్రువన్ అజ్ఞానాద్దేవదేవేశ యదస్మాభిర్ అనుష్ఠితమ్
ఆ మునులు అప్పుడు ఈ మాటలతో ఈశ్వరుడిని ఉద్దేశించి పలికారు: 'దేవదేవా! మేము తెలియక చేసిన దేనికైనా—'
కర్మణా మనసా వాచా తత్సర్వం క్షన్తుమర్హసి చరితాని విచిత్రాణి గుహ్యాని గహనాని చ
'మనసుతో, మాటతో, చేతులతో చేసిన వాటన్నింటినీ క్షమించాలి; ఎందుకంటే మేము ఎన్నో విధాలుగా, రహస్యంగా, లోతుగా ఆచరించాము.'
బ్రహ్మాదీనాం చ దేవానాం దుర్విజ్ఞేయాని తే హర అగతిం తే న జానీమో గతిం నైవ చ నైవ చ
హరా, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలకు కూడా నీ మార్గాలు అర్థం కావడం చాలా కష్టం. నీవు ఎక్కడికి వెళ్తావో, ఎప్పుడు వస్తావో మేము అసలు తెలియదు.
విశ్వేశ్వర మహాదేవ యో ఽసి సో ఽసి నమో ఽస్తు తే స్తువన్తి త్వాం మహాత్మానో దేవదేవం మహేశ్వరమ్
ప్రపంచానికి అధిపతివైన మహాదేవా! నీవు నీవే. నీకు నమస్కారం. మహాత్ములు, దేవతల దేవుడవైన మహేశ్వరుడైన నిన్ను స్తుతిస్తున్నారు.
నమో భవాయ భవ్యాయ భావనాయోద్భవాయ చ అనన్తబలవీర్యాయ భూతానాం పతయే నమః
భవుడైన నీకు, మంగళకరుడైన నీకు, సృష్టికి మూలమైనవాడవైన నీకు, అనంతమైన బలశక్తులు కలిగినవాడవైన నీకు, భూతాలన్నిటికీ అధిపతివైన నీకు నమస్కారం.
సంహర్త్రే చ పిశఙ్గాయ అవ్యయాయ వ్యయాయ చ గఙ్గాసలిలధారాయ ఆధారాయ గుణాత్మనే
వినాశకుడైన నీకు, పింగళవర్ణుడైన నీకు, నశించని వాడవైన నీకు, నశించే వాడవైన నీకు, గంగానదిని తలపై ధరించినవాడవైన నీకు, ఆధారమైనవాడవైన నీకు, గుణాల స్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం.