సో ఽపి సంచిన్త్య మనసా క్షణాదేవ పితామహః తేషాం ప్రవృత్తమఖిలం పుణ్యే దారువనే పురా
పితామహుడు తన మనసులో ఆలోచించి, పవిత్రమైన దారువనంలో పూర్వం జరిగిన అన్నిటిని వెంటనే గుర్తు చేసుకున్నాడు.
ఉత్థాయ ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా ప్రణిపత్య భవాయ చ ఉవాచ సత్వరం బ్రహ్మా మునీన్దారువనాలయాన్
బ్రహ్ముడు లేచి, చేతులు జోడించి, భవునికి నమస్కరించి, దారువనంలో నివసించే మునులను త్వరగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ధిగ్ యుష్మాన్ ప్రాప్తనిధనాన్ మహానిధిమ్ అనుత్తమమ్ వృథాకృతం యతో విప్రా యుష్మాభిర్ భాగ్యవర్జితైః
మీరు గొప్ప ధనాన్ని కోల్పోయి, వ్యర్థంగా జీవితం ముగించుకున్నవారు. అదృష్టం లేని బ్రాహ్మణులైన మీరు వృథాగా ప్రవర్తించారు.
యస్తు దారువనే తస్మింల్ లిఙ్గీ దృష్టో ఽప్యలిఙ్గిభిః యుష్మాభిర్ వికృతాకారః స ఏవ పరమేశ్వరః
దారువనంలో మీరు లింగాన్ని ధరించినవానిని చూశారు. అతను వికృతంగా కనిపించినా, ఆయనే పరమేశ్వరుడు.
గృహస్థైశ్ చ న నిన్ద్యాస్తు సదా హ్యతిథయో ద్విజాః విరూపాశ్ చ సురూపాశ్ చ మలినాశ్చాప్యపణ్డితాః
గృహస్థులు ఎప్పుడూ అతిథులను తక్కువగా చూడకూడదు, ద్విజులారా. వారు వికలాంగులైనా, అందగాళ్లైనా, మురికిగా ఉన్నా, విద్యలేనివారైనా.
సుదర్శనేన మునినా కాలమృత్యురపి స్వయమ్ పురా భూమౌ ద్విజాగ్ర్యేణ జితో హ్యతిథిపూజయా
సుదర్శనుడు అనే బ్రాహ్మణుడు అతిథులకు పూజచేసి, భూమిపై కాలమరణుని కూడా ఓడించాడు.
అన్యథా నాస్తి సంతర్తుం గృహస్థైశ్ చ ద్విజోత్తమైః త్యక్త్వా చాతిథిపూజాం తామ్ ఆత్మనో భువి శోధనమ్
ఇంకా, గృహస్థులు మరియు ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, అతిథి పూజను వదిలిపెడితే, భూమిపై తమను తాము శుద్ధి చేసుకునే మార్గం లేదు.
గృహస్థో ఽపి పురా జేతుం సుదర్శన ఇతి శ్రుతః ప్రతిజ్ఞామకరోజ్జాయాం భార్యామాహ పతివ్రతామ్
గృహస్థుడైన సుదర్శనుడు ఒకసారి జయా వద్ద తన భార్యకు, ఆమె పతివ్రతగా ఉండగా, ఒక ప్రతిజ్ఞ చేశాడని వినిపిస్తుంది.
సువ్రతే సుభ్రు సుభగే శృణు సర్వం ప్రయత్నతః త్వయా వై నావమన్తవ్యా గృహే హ్యతిథయః సదా
ధన్యురాలా, అందమైన కనుబొమ్మలతో ఉన్న నీవు, నా మాటలు జాగ్రత్తగా విను. ఇంటికి వచ్చిన అతిథులను ఎప్పుడూ చిన్నచూపు చూడకూడదు.
సర్వ ఏవ స్వయం సాక్షాద్ అతిథిర్యత్పినాకధృక్ తస్మాదతిథయే దత్త్వా ఆత్మానమపి పూజయ
ప్రతి అతిథి నిజంగా పినాకాన్ని ధరించిన పరమేశ్వరుడే. అందుకే అతిథికి ఇచ్చిన తర్వాత, అతడిని నీ ప్రాణంలా గౌరవించాలి.
ఏవముక్త్వాథ సంతప్తా వివశా సా పతివ్రతా పతిమాహ రుదన్తీ చ కిముక్తం భవతా ప్రభో
ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ పతివ్రత తపించిపోయి, బలహీనురాలై, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ భర్తను అడిగింది: 'ప్రభూ, మీరు ఏమి చెప్పారు?'
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా పునః ప్రాహ సుదర్శనః దేయం సర్వం శివాయార్యే శివ ఏవాతిథిః స్వయమ్
ఆమె మాటలు విని, సుదర్శనుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'అమ్మా, శివునికి అన్నీ ఇవ్వాలి. ఎందుకంటే అతిథిగా వచ్చినవాడు శివుడే.'
తస్మాత్సర్వే పూజనీయాః సర్వే ఽప్యతిథయః సదా ఏవముక్తా తదా భర్త్రా భార్యా తస్య పతివ్రతా
అందువల్ల, ఇంటికి వచ్చిన ప్రతి అతిథిని ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. భర్త ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆ పతివ్రత భార్య...
శేషామివాజ్ఞామాదాయ మూర్ధ్నా సా ప్రాచరత్తదా పరీక్షితుం తథా శ్రద్ధాం తయోః సాక్షాద్ ద్విజోత్తమాః
ఆమె భర్త చెప్పిన మాటలను పవిత్ర ఆజ్ఞగా భావించి, తలదించుకుని పాటించింది. వారి విశ్వాసాన్ని పరీక్షించేందుకు ఆమె అలా చేసిందని, మునులారా, తెలుసుకోండి.
ధర్మో ద్విజోత్తమో భూత్వా జగామాథ మునేర్గృహమ్ తం దృష్ట్వా చార్చయామాస సార్ఘ్యాద్యైరనఘా ద్విజమ్
ధర్ముడు గొప్ప బ్రాహ్మణుడి రూపంలో ఆ ముని ఇంటికి వెళ్లాడు. అతడిని చూసిన ఆ పాపరహిత భార్య, పాద్యాది ఆహ్వానాలతో బ్రాహ్మణుడిని సత్కరించింది.
సమ్పూజితస్తయా తాం తు ప్రాహ ధర్మో ద్విజః స్వయమ్ భద్రే కుతః పతిర్ధీమాంస్ తవ భర్తా సుదర్శనః
ఆమె చేసిన ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించిన తరువాత, బ్రాహ్మణుడైన ధర్ముడు ఇలా అడిగాడు: 'భాగ్యవతీ, నీ బుద్ధిమంతుడైన భర్త సుదర్శనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?'
అన్నాద్యైరలమద్యార్యే స్వం దాతుమిహ చార్హసి సా చ లజ్జావృతా నారీ స్మరన్తీ కథితం పురా
అమ్మా, తిండి, పానీయం సరిపడా ఇచ్చావు. ఇప్పుడు నీవు నీను కూడా ఇక్కడ ఇవ్వాలి. కానీ ఆ స్త్రీ, సిగ్గుతో తలదించుకుని, భర్త చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంది.
భర్త్రా న్యమీలయన్నేత్రే చచాల చ పతివ్రతా కించేత్యాహ పునస్తం వై ధర్మే చక్రే చ సా మతిమ్
భర్త చూపుతో కళ్లను తక్కువగా చేసి, ఆ పతివ్రత ఒళ్ళు వణికింది. ఏమి చేయాలో ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ అతడిని చూసి ధర్మాన్ని మనసులో పెట్టుకుంది.
నివేదితుం కిలాత్మానం తస్మై పత్యురిహాజ్ఞయా ఏతస్మిన్నన్తరే భర్తా తస్యా నార్యాః సుదర్శనః
భర్త ఆజ్ఞతో తనను అతనికి అర్పించబోతుండగా, అదే సమయంలో ఆ స్త్రీ భర్త సుదర్శనుడు...
గృహద్వారం గతో ధీమాంస్ తామువాచ మహామునిః ఏహ్యేహి క్వ గతా భద్రే తమువాచాతిథిః స్వయమ్
ధీశాలి, మహాముని అయిన సుదర్శనుడు ఇంటి ద్వారం వద్దకు వచ్చి, 'రా రా, భాగ్యవతీ, ఎక్కడికి వెళ్లావు?' అని పిలిచాడు. అప్పుడే అతిథి స్వయంగా అతనితో మాట్లాడాడు.
భార్యయా త్వనయా సార్ధం మైథునస్థో ఽహమద్య వై సుదర్శన మహాభాగ కిం కర్తవ్యమిహోచ్యతామ్
'సుదర్శనుడా, అదృష్టవంతుడా, నేడు నీ భార్యతో నేను సంయోగానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. ఇప్పుడు ఏం చేయాలో చెప్పు.'
సురతాన్తస్తు విప్రేన్ద్ర సంతుష్టో ఽహం ద్విజోత్తమ సుదర్శనస్తతః ప్రాహ సుప్రహృష్టో ద్విజోత్తమః
'బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, సంయోగం పూర్తైంది. నేను సంతృప్తుడను,' అని ఆ బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు. దాంతో సుదర్శనుడు ఎంతో ఆనందంతో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడితో ఇలా అన్నాడు.
భుఙ్క్ష్వ చైనాం యథాకామం గమిష్యే ఽహం ద్విజోత్తమ హృష్టో ఽథ దర్శయామాస స్వాత్మానం ధర్మరాట్ స్వయమ్
'నీవు కావాలనుకున్నట్లు ఆమెను అనుభవించు. నేను వెళ్లిపోతాను బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.' అప్పుడు ధర్మరాజు ఆనందంతో తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
ప్రదదౌ చేప్సితం సర్వం తమాహ చ మహాద్యుతిః ఏషా న భుక్తా విప్రేన్ద్ర మనసాపి సుశోభనా
అతడు కావలసినన్ని వరాలు ఇచ్చి, ప్రకాశంతో ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, ఆమెను నేను మనసులో కూడా అనుభవించలేదు.'
మయా చైషా న సందేహః శ్రద్ధాం జ్ఞాతుమిహాగతః జితో వై యస్త్వయా మృత్యుర్ ధర్మేణైకేన సువ్రత
'నేను ఆమెను తాకలేదు అనే విషయములో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మీ విశ్వాసాన్ని పరీక్షించేందుకు మాత్రమే వచ్చాను. నీ ధర్మబలంతో, సువ్రతా, నీవు మరణాన్ని జయించావు.'
అహో ఽస్య తపసో వీర్యమ్ ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ చ సః తస్మాత్తథా పూజనీయాః సర్వే హ్యతిథయః సదా
'అయ్యో, ఇతని తపస్సు ఎంత గొప్పది!' అని చెప్పి, ధర్ముడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. అందువల్ల, ప్రతి అతిథిని ఎప్పుడూ ఇలానే గౌరవించాలి.
బహునాత్ర కిముక్తేన భాగ్యహీనా ద్విజోత్తమాః తమేవ శరణం తూర్ణం గన్తుమర్హథ శఙ్కరమ్
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి, మహర్షులారా? దురదృష్టం కలిగినవారు వెంటనే శంకరుని ఆశ్రయించాలి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మణో బ్రాహ్మణర్షభాః బ్రహ్మాణమభివన్ద్యార్తాః ప్రోచురాకులితేక్షణాః
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్న మాటలు విని, అగ్రగణ్య బ్రాహ్మణులు బాధతో, కలవరమైన చూపులతో బ్రహ్మను నమస్కరించి ఇలా పలికారు.
నాపేక్షితం మహాభాగ జీవితం వికృతాః స్త్రియః దృష్టో ఽస్మాభిర్ మహాదేవో నిన్దితో యస్త్వనిన్దితః
మహాభాగా! మేము ప్రాణాలను పట్టించుకోలేదు, స్త్రీలు కూడా విచారంలో ఉన్నారు. మేము నిందించకూడని మహాదేవుడిని చూశాము, అయినా ఆయనను తప్పుగా మాట్లాడాము.
శప్తశ్ చ సర్వగః శూలీ పినాకీ నీలలోహితః అజ్ఞానాచ్ఛాపజా శక్తిః కుణ్ఠితాస్యనిరీక్షణాత్
అందరినీ వ్యాపించినవాడు, త్రిశూలధారి, పినాకధారి, నీలలోహితుడు అయిన ఆయనను మేము శపించాము. కానీ, ఆయనను చూడగానే మన అజ్ఞానంతో చేసిన శాపబలం పనిచేయలేదు.