లిఙ్గపురాణమ్

నిత్యో విశుద్ధో బుద్ధశ్ చ నిష్కలః పరమేశ్వరః త్వయోక్తో ముక్తిదః కిం వా నిష్కలశ్చేత్కరోతి కిమ్

నిత్యుడు, పవిత్రుడు, జ్ఞానవంతుడు, అఖండుడు పరమేశ్వరుడు. నీవు ఆయన ముక్తిని ఇస్తాడని చెప్పావు; కానీ ఆయన అఖండుడు అయితే, ఆయన ఏమి చేస్తాడు?

కాలః కరోతి సకలం కాలం కలయతే సదా నిష్కలం చ మనః సర్వం మన్యతే సో ఽపి నిష్కలః

కాలం అన్నీ సృష్టిస్తుంది; కాలమే కాలాన్ని కొలుస్తుంది. మనస్సు అన్నింటినీ, అఖండమైనదాన్ని కూడా, ఆలోచిస్తుంది. అది కూడా అఖండమే.

కర్మణా తస్య చైవేహ జగత్సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ కిమత్ర దేవదేవస్య మూర్త్యష్టకమిదం జగత్

ఆయన కర్మ వల్లే ఈ జగత్తంతా నిలబడింది. మరి దేవదేవుని ఎనిమిది రూపాలుగా ఉన్న ఈ జగత్తు ఏమిటి?

వినాకాశం జగన్నైవ వినా క్ష్మాం వాయునా వినా తేజసా వారిణా చైవ యజమానం తథా వినా

ఆకాశం లేకుండా జగత్తు ఉండదు; భూమి లేకుండా, గాలి లేకుండా, అగ్ని లేకుండా, నీరు లేకుండా, యజమానుడు లేకుండా కూడా ఉండదు.

భానునా శశినా లోకస్ తస్యైతాస్తనవః ప్రభోః విచారతస్తు రుద్రస్య స్థూలమేతచ్చరాచరమ్

సూర్యుడు, చంద్రుడు లేకుండా లోకం ఉండదు. ఇవే ప్రభువైన రుద్రుని రూపాలు. ఇలా ఆలోచిస్తే, చలించేది, నిలిచింది అన్నీ రుద్రుని స్థూలరూపమే.

సూక్ష్మం వదన్తి ఋషయో యన్న వాచ్యం ద్విజోత్తమాః యతో వాచో నివర్తన్తే అప్రాప్య మనసా సహ

ఋషులు చెప్పిన సూక్ష్మమైనది మాటలతో చెప్పలేము, ద్విజోత్తమా. ఎందుకంటే, మాటలు, మనస్సు కూడా దాని వరకు చేరలేవు.

ఆనన్దం బ్రహ్మణో విద్వాన్ న బిభేతి కుతశ్చన న భేతవ్యం తథా తస్మాజ్ జ్ఞాత్వానన్దం పినాకినః

బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసినవాడు ఎక్కడా ఏదీ భయపడడు. అలాగే పినాకిని ఆనందాన్ని తెలిసినవాడికి భయం ఉండదు.

విభూతయశ్ చ రుద్రస్య మత్వా సర్వత్ర భావతః సర్వం రుద్ర ఇతి ప్రాహుర్ మునయస్తత్త్వదర్శినః

రుద్రుని వైభవాన్ని ఎక్కడ చూసినా, సత్యాన్ని గ్రహించిన మునులు 'అన్నీ రుద్రుడే' అని ప్రకటిస్తారు.

నమస్కారేణ సతతం గౌరవాత్పరమేష్ఠినః సర్వం తు ఖల్విదం బ్రహ్మ సర్వో వై రుద్ర ఈశ్వరః

పరమేశ్వరుడికి ఎప్పుడూ నమస్కారం, గౌరవంతో చేయాలి. ఈ జగత్తంతా బ్రహ్మమే, అన్నీ రుద్రుడే, ఈశ్వరుడే.

పురుషో వై మహాదేవో మహేశానః పరః శివః ఏవం విభుర్వినిర్దిష్టో ధ్యానం తత్రైవ చిన్తనమ్

పురుషుడు నిజంగా మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు, పరమశివుడు. ఆయనను విస్తృతంగా వివరించారు; ధ్యానం అంటే ఆయనను మనస్సులో నిలిపే భావన.

చతుర్వ్యూహేణ మార్గేణ విచార్యాలోక్య సువ్రత సంసారహేతుః సంసారో మోక్షహేతుశ్ చ నిర్వృతిః

నాలుగు మార్గాల ద్వారా పరిశీలించి తెలుసుకుంటే, సంసారం కారణం సంసారమే, మోక్షానికి కారణం విముక్తి.

చతుర్వ్యూహః సమాఖ్యాతశ్ చిన్తకస్యేహ యోగినః చిన్తా బహువిధా ఖ్యాతా సైకత్ర పరమేష్ఠినా

ధ్యానంలో ఉన్న యోగికి నాలుగు విభాగాలు వివరించబడ్డాయి. ఎన్నో విధాల ధ్యానం ఉన్నా, అన్నీ పరమేశ్వరుడిలోనే ఏకమవుతాయి.

సునిష్ఠేత్యత్ర కథితా రుద్రం రౌద్రీ న సంశయః ఐన్ద్రీ చేన్ద్రే తథా సౌమ్యా సోమే నారాయణే తథా

ఇక్కడ సందేహం లేకుండా వివరించబడింది: రౌద్రిలో రుద్రుడు, ఇంద్రిలో ఇంద్రుడు, సౌమ్యంలో సోముడు, నారాయణిలో నారాయణుడు ఉన్నారు.

సూర్యే వహ్నౌ చ సర్వేషాం సర్వత్రైవం విచారతః సైవాహం సో ఽహమిత్యేవం ద్విధా సంస్థాప్య భావతః

సూర్యునిలో, అగ్నిలో, ప్రతి చోటా అన్నింటిలోను మనసుతో పరిశీలిస్తూ, 'ఆమెనే నేను, నేనే అతను' అనే రెండు విధాలుగా భావాన్ని స్థాపించాలి.

భక్తో ఽసౌ నాస్తి యస్తస్మాచ్ చిన్తా బ్రాహ్మీ న సంశయః ఏవం బ్రహ్మమయం ధ్యాయేత్ పూర్వం విప్ర చరాచరమ్

ఈ భావన లేని వాడు భక్తుడు కాదు; అలాంటి వాడి ధ్యానం బ్రహ్మస్వరూపమైనది కాదని సందేహం లేదు. అందుకే, బ్రాహ్మణా, ముందుగా చరాచరమంతటినీ బ్రహ్మతో నిండినదిగా ధ్యానించు.

చరాచరవిభాగం చ త్యజేదభిమతం స్మరన్ త్యాజ్యం గ్రాహ్యమ్ అలభ్యం చ కృత్యం చాకృత్యమేవ చ

చరాచరాల మధ్య తేడా అనే భావనను వదిలేయాలి; ఇష్టమైనదాన్ని, ద్వేషాన్ని, పొందదగినదాన్ని, పొందలేనిదాన్ని, చేయాల్సినదాన్ని, చేయకూడదనిపించేదాన్ని—all వదిలిపెట్టాలని గుర్తుంచుకోవాలి.

యస్య నాస్తి సుతృప్తస్య తస్య బ్రాహ్మీ న చాన్యథా ఆభ్యన్తరం సమాఖ్యాతమ్ ఏవమభ్యర్చనం క్రమాత్

పూర్తిగా తృప్తి లేని వాడికి బ్రహ్మస్థితి ఉండదు; ఇది తప్పుగా ఉండదు. అంతర్గత ఆరాధనను ఇలా క్రమంగా వివరించాను.

ఆభ్యన్తరార్చకాః పూజ్యా నమస్కారాదిభిస్ తథా విరూపా వికృతాశ్చాపి న నిన్ద్యా బ్రహ్మవాదినః

అంతర్గత ఆరాధన చేసే వారిని నమస్కారం మొదలైన విధంగా గౌరవించాలి; వారు రూపంలో లోపంగా ఉన్నా, వికలాంగులైనా, బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని ప్రకటించే వారిని ఎప్పుడూ దూషించకూడదు.

ఆభ్యన్తరార్చకాః సర్వే న పరీక్ష్యా విజానతా నిన్దకా ఏవ దుఃఖార్తా భవిష్యన్త్యల్పచేతసః

అంతర్గత ఆరాధన చేసే వారిని జ్ఞానులు పరీక్షించకూడదు; వారిని దూషించే చిన్న మనస్సు ఉన్నవారు బాధలు అనుభవిస్తారు.

యథా దారువనే రుద్రం వినిన్ద్య మునయః పురా తస్మాత్సేవ్యా నమస్కార్యాః సదా బ్రహ్మవిదస్ తథా

పూర్వం దారువనంలో మునులు రుద్రుని దూషించినట్లు, బ్రహ్మజ్ఞానులు ఎప్పుడూ సేవించదగినవారు, నమస్కరించదగినవారు.

వర్ణాశ్రమవినిర్ముక్తా వర్ణాశ్రమపరాయణైః

వర్ణాశ్రమ ధర్మాల నుండి విముక్తులైనవారు, వర్ణాశ్రమ ధర్మాలకు నిబద్ధులైనవారు—

ఇదానీం శ్రోతుమిచ్ఛామి పురా దారువనే విభో ప్రవృత్తం తద్వనస్థానాం తపసా భావితాత్మనామ్

ప్రభూ, ఇప్పుడు నేను పూర్వం దారువనంలో జరిగిన సంగతిని, అక్కడ తపస్సుతో పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన వనవాసుల విషయాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను.

కథం దారువనం ప్రాప్తో భగవాన్నీలలోహితః వికృతం రూపమాస్థాయ చోర్ధ్వరేతా దిగమ్బరః

భగవంతుడు నీలలోహితుడు, విచిత్రమైన రూపాన్ని ధరించి, శుక్లాన్ని పైకి నిలిపి, దిక్కులు మాత్రమే వస్త్రముగా ధరించి, దారువనానికి ఎలా వచ్చాడు?

కిం ప్రవృత్తం వనే తస్మిన్ రుద్రస్య పరమాత్మనః వక్తుమర్హసి తత్త్వేన దేవదేవస్య చేష్టితమ్

ఆ వనంలో రుద్రుని, పరమాత్ముని గురించి ఏమి జరిగింది? దేవతల దేవుడు అక్కడ చేసిన కార్యాన్ని నిజంగా చెప్పాలి.

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శ్రుతిసారవిదాం వరః శిలాదసూనుర్భగవాన్ ప్రాహ కించిద్భవం హసన్

ఆ మాటలు విని, శాస్త్రసారాన్ని తెలిసినవారిలో శ్రేష్ఠుడు అయిన శిలాదుని కుమారుడు భగవంతుడు కొంత నవ్వుతూ ఇలా చెప్పాడు.

మునయో దారుగహనే తపస్తేపుః సుదారుణమ్ తుష్ట్యర్థం దేవదేవస్య సదారతనయాగ్నయః

మునులు దారువనంలో భార్యలు, కుమారులు, అగ్నులతో కలిసి దేవతల దేవుడిని సంతృప్తిపర్చేందుకు తీవ్రమైన తపస్సు చేశారు.

తుష్టో రుద్రో జగన్నాథశ్ చేకితానో వృషధ్వజః ధూర్జటిః పరమేశానో భగవాన్నీలలోహితః

రుద్రుడు, జగన్నాథుడు, జ్ఞానవంతుడు, వృషధ్వజుడు, జటాధారి, పరమేశ్వరుడు, భగవంతుడు నీలలోహితుడు సంతోషపడ్డాడు.

ప్రవృత్తిలక్షణం జ్ఞానం జ్ఞాతుం దారువనౌకసామ్ పరీక్షార్థం జగన్నాథః శ్రద్ధయా క్రీడయా చ సః

దారువనవాసులలో కర్మలక్షణమైన జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవాలని, పరీక్షార్థంగా, భక్తితో, క్రీడగా జగన్నాథుడు ఆ పని చేశాడు.

నివృత్తిలక్షణజ్ఞానప్రతిష్ఠార్థం చ శఙ్కరః దేవదారువనస్థానాం ప్రవృత్తిజ్ఞానచేతసామ్

దైవదారువనంలో ఉన్న, కర్మజ్ఞానంలో మనస్సు పెట్టినవారిలో విరక్తి లక్షణమైన జ్ఞానాన్ని స్థాపించేందుకు శంకరుడు ప్రయత్నించాడు.