లిఙ్గపురాణమ్

తతో బహువిధం ప్రోక్తం చిన్త్యం తత్రాస్తి చేద్యతః చిన్తకస్య తతశ్చిన్తా అన్యథా నోపపద్యతే

అక్కడ ధ్యానించవలసిన విషయాలు ఎన్నో విధాలుగా వివరించబడ్డాయి. ధ్యానించే వాడికి, తన ధ్యానం ఎలా ఉంటుందో అలా ఫలిస్తుంది. వేరే విధంగా ఉండదు.

తస్మాద్ధ్యేయం తథా ధ్యానం యజమానః ప్రయోజనమ్ స్మరేత్తన్నాన్యథా జాతు బుధ్యతే పురుషస్య హ

అందువల్ల యజమాని ఈ విధంగా ధ్యానం చేసి, తన లక్ష్యాన్ని గుర్తు చేసుకోవాలి. లేనిపక్షంలో మనిషికి నిజమైన జ్ఞానం కలగదు.

పురే శేతే పురం దేహం తస్మాత్పురుష ఉచ్యతే యాజ్యం యజ్ఞేన యజతే యజమానస్తు స స్మృతః

దేహాన్ని పురంగా భావించి అందులో నివసించే వాడిని పురుషుడు అంటారు. ఆ యజ్ఞంలో పూజించబడే వాడే యజ్ఞీయుడు, పూజించే వాడే యజమాని అని గుర్తించాలి.

ధ్యేయో మహేశ్వరో ధ్యానం చిన్తనం నిర్వృతిః ఫలమ్ ప్రధానపురుషేశానం యాథాతథ్యం ప్రపద్యతే

మహేశ్వరుడిని ధ్యానించాలి. ధ్యానం అనేది మనస్సులో ఆలోచన, దాని ఫలం మోక్షం. ప్రధాన పురుషాధిపతిని నిజంగా తెలుసుకోవచ్చు.

ఇహ షడ్వింశకో ధ్యేయో ధ్యాతా వై పఞ్చవింశకః చతుర్వింశకమ్ అవ్యక్తం మహదాద్యాస్తు సప్త చ

ఇక్కడ ఇరవై ఆరు వాడిని ధ్యానించాలి. ధ్యానించే వాడు ఇరవై ఐదవ వాడు. అవ్యక్తం ఇరవై నాలుగు, మహత్ మొదలైన ఏడు కూడా ఉన్నాయి.

మహాంస్ తథా త్వహఙ్కారం తన్మాత్రం పఞ్చకం పునః కర్మేన్ద్రియాణి పఞ్చైవ తథా బుద్ధీన్ద్రియాణి చ

మహత్తత్త్వం, ఆత్మాభిమానం, ఐదు సూత్రభూతాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు ఇలా అన్నీ కలిసే ఉన్నాయి.

మనశ్ చ పఞ్చ భూతాని శివః షడ్వింశకస్తతః స ఏవ భర్తా కర్తా చ విధేరపి మహేశ్వరః

మనస్సు, ఐదు భూతాలు — ఇవన్నీ కలిపి శివుడు ఇరవై ఆరు వాడు. ఆయనే పోషకుడు, సృష్టికర్త, బ్రహ్మకంటే గొప్ప పరమేశ్వరుడు.

హిరణ్యగర్భం రుద్రో ఽసౌ జనయామాస శఙ్కరః విశ్వాధికశ్ చ విశ్వాత్మా విశ్వరూప ఇతి స్మృతః

శంకరుడు, ఆ రుద్రుడు, హిరణ్యగర్భుడిని సృష్టించాడు. ఆయన జగత్తును మించిపోయినవాడు, జగత్తుకు ఆత్మ, జగత్తు రూపంగా గుర్తించబడతాడు.

వినా యథా హి పితరం మాతరం తనయాస్త్విహ న జాయన్తే తథా సోమం వినా నాస్తి జగత్త్రయమ్

ఎలా తండ్రి తల్లి లేకుండా పిల్లలు పుట్టరు, అలాగే సోముడు లేకుండా మూడు లోకాలు ఉండవు.

కర్తా యది మహాదేవః పరమాత్మా మహేశ్వరః తథా కారయితా చైవ కుర్వతో ఽల్పాత్మనస్ తథా

మహాదేవుడు, పరమాత్మ, మహేశ్వరుడు కర్త అయితే, చిన్నాత్మలు చేసే పనులకు కూడా ఆయనే కారణం.

నిత్యో విశుద్ధో బుద్ధశ్ చ నిష్కలః పరమేశ్వరః త్వయోక్తో ముక్తిదః కిం వా నిష్కలశ్చేత్కరోతి కిమ్

నిత్యుడు, పవిత్రుడు, జ్ఞానవంతుడు, అఖండుడు పరమేశ్వరుడు. నీవు ఆయన ముక్తిని ఇస్తాడని చెప్పావు; కానీ ఆయన అఖండుడు అయితే, ఆయన ఏమి చేస్తాడు?

కాలః కరోతి సకలం కాలం కలయతే సదా నిష్కలం చ మనః సర్వం మన్యతే సో ఽపి నిష్కలః

కాలం అన్నీ సృష్టిస్తుంది; కాలమే కాలాన్ని కొలుస్తుంది. మనస్సు అన్నింటినీ, అఖండమైనదాన్ని కూడా, ఆలోచిస్తుంది. అది కూడా అఖండమే.

కర్మణా తస్య చైవేహ జగత్సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ కిమత్ర దేవదేవస్య మూర్త్యష్టకమిదం జగత్

ఆయన కర్మ వల్లే ఈ జగత్తంతా నిలబడింది. మరి దేవదేవుని ఎనిమిది రూపాలుగా ఉన్న ఈ జగత్తు ఏమిటి?

వినాకాశం జగన్నైవ వినా క్ష్మాం వాయునా వినా తేజసా వారిణా చైవ యజమానం తథా వినా

ఆకాశం లేకుండా జగత్తు ఉండదు; భూమి లేకుండా, గాలి లేకుండా, అగ్ని లేకుండా, నీరు లేకుండా, యజమానుడు లేకుండా కూడా ఉండదు.

భానునా శశినా లోకస్ తస్యైతాస్తనవః ప్రభోః విచారతస్తు రుద్రస్య స్థూలమేతచ్చరాచరమ్

సూర్యుడు, చంద్రుడు లేకుండా లోకం ఉండదు. ఇవే ప్రభువైన రుద్రుని రూపాలు. ఇలా ఆలోచిస్తే, చలించేది, నిలిచింది అన్నీ రుద్రుని స్థూలరూపమే.

సూక్ష్మం వదన్తి ఋషయో యన్న వాచ్యం ద్విజోత్తమాః యతో వాచో నివర్తన్తే అప్రాప్య మనసా సహ

ఋషులు చెప్పిన సూక్ష్మమైనది మాటలతో చెప్పలేము, ద్విజోత్తమా. ఎందుకంటే, మాటలు, మనస్సు కూడా దాని వరకు చేరలేవు.

ఆనన్దం బ్రహ్మణో విద్వాన్ న బిభేతి కుతశ్చన న భేతవ్యం తథా తస్మాజ్ జ్ఞాత్వానన్దం పినాకినః

బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసినవాడు ఎక్కడా ఏదీ భయపడడు. అలాగే పినాకిని ఆనందాన్ని తెలిసినవాడికి భయం ఉండదు.

విభూతయశ్ చ రుద్రస్య మత్వా సర్వత్ర భావతః సర్వం రుద్ర ఇతి ప్రాహుర్ మునయస్తత్త్వదర్శినః

రుద్రుని వైభవాన్ని ఎక్కడ చూసినా, సత్యాన్ని గ్రహించిన మునులు 'అన్నీ రుద్రుడే' అని ప్రకటిస్తారు.

నమస్కారేణ సతతం గౌరవాత్పరమేష్ఠినః సర్వం తు ఖల్విదం బ్రహ్మ సర్వో వై రుద్ర ఈశ్వరః

పరమేశ్వరుడికి ఎప్పుడూ నమస్కారం, గౌరవంతో చేయాలి. ఈ జగత్తంతా బ్రహ్మమే, అన్నీ రుద్రుడే, ఈశ్వరుడే.

పురుషో వై మహాదేవో మహేశానః పరః శివః ఏవం విభుర్వినిర్దిష్టో ధ్యానం తత్రైవ చిన్తనమ్

పురుషుడు నిజంగా మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు, పరమశివుడు. ఆయనను విస్తృతంగా వివరించారు; ధ్యానం అంటే ఆయనను మనస్సులో నిలిపే భావన.

చతుర్వ్యూహేణ మార్గేణ విచార్యాలోక్య సువ్రత సంసారహేతుః సంసారో మోక్షహేతుశ్ చ నిర్వృతిః

నాలుగు మార్గాల ద్వారా పరిశీలించి తెలుసుకుంటే, సంసారం కారణం సంసారమే, మోక్షానికి కారణం విముక్తి.

చతుర్వ్యూహః సమాఖ్యాతశ్ చిన్తకస్యేహ యోగినః చిన్తా బహువిధా ఖ్యాతా సైకత్ర పరమేష్ఠినా

ధ్యానంలో ఉన్న యోగికి నాలుగు విభాగాలు వివరించబడ్డాయి. ఎన్నో విధాల ధ్యానం ఉన్నా, అన్నీ పరమేశ్వరుడిలోనే ఏకమవుతాయి.

సునిష్ఠేత్యత్ర కథితా రుద్రం రౌద్రీ న సంశయః ఐన్ద్రీ చేన్ద్రే తథా సౌమ్యా సోమే నారాయణే తథా

ఇక్కడ సందేహం లేకుండా వివరించబడింది: రౌద్రిలో రుద్రుడు, ఇంద్రిలో ఇంద్రుడు, సౌమ్యంలో సోముడు, నారాయణిలో నారాయణుడు ఉన్నారు.

సూర్యే వహ్నౌ చ సర్వేషాం సర్వత్రైవం విచారతః సైవాహం సో ఽహమిత్యేవం ద్విధా సంస్థాప్య భావతః

సూర్యునిలో, అగ్నిలో, ప్రతి చోటా అన్నింటిలోను మనసుతో పరిశీలిస్తూ, 'ఆమెనే నేను, నేనే అతను' అనే రెండు విధాలుగా భావాన్ని స్థాపించాలి.

భక్తో ఽసౌ నాస్తి యస్తస్మాచ్ చిన్తా బ్రాహ్మీ న సంశయః ఏవం బ్రహ్మమయం ధ్యాయేత్ పూర్వం విప్ర చరాచరమ్

ఈ భావన లేని వాడు భక్తుడు కాదు; అలాంటి వాడి ధ్యానం బ్రహ్మస్వరూపమైనది కాదని సందేహం లేదు. అందుకే, బ్రాహ్మణా, ముందుగా చరాచరమంతటినీ బ్రహ్మతో నిండినదిగా ధ్యానించు.

చరాచరవిభాగం చ త్యజేదభిమతం స్మరన్ త్యాజ్యం గ్రాహ్యమ్ అలభ్యం చ కృత్యం చాకృత్యమేవ చ

చరాచరాల మధ్య తేడా అనే భావనను వదిలేయాలి; ఇష్టమైనదాన్ని, ద్వేషాన్ని, పొందదగినదాన్ని, పొందలేనిదాన్ని, చేయాల్సినదాన్ని, చేయకూడదనిపించేదాన్ని—all వదిలిపెట్టాలని గుర్తుంచుకోవాలి.

యస్య నాస్తి సుతృప్తస్య తస్య బ్రాహ్మీ న చాన్యథా ఆభ్యన్తరం సమాఖ్యాతమ్ ఏవమభ్యర్చనం క్రమాత్

పూర్తిగా తృప్తి లేని వాడికి బ్రహ్మస్థితి ఉండదు; ఇది తప్పుగా ఉండదు. అంతర్గత ఆరాధనను ఇలా క్రమంగా వివరించాను.

ఆభ్యన్తరార్చకాః పూజ్యా నమస్కారాదిభిస్ తథా విరూపా వికృతాశ్చాపి న నిన్ద్యా బ్రహ్మవాదినః

అంతర్గత ఆరాధన చేసే వారిని నమస్కారం మొదలైన విధంగా గౌరవించాలి; వారు రూపంలో లోపంగా ఉన్నా, వికలాంగులైనా, బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని ప్రకటించే వారిని ఎప్పుడూ దూషించకూడదు.

ఆభ్యన్తరార్చకాః సర్వే న పరీక్ష్యా విజానతా నిన్దకా ఏవ దుఃఖార్తా భవిష్యన్త్యల్పచేతసః

అంతర్గత ఆరాధన చేసే వారిని జ్ఞానులు పరీక్షించకూడదు; వారిని దూషించే చిన్న మనస్సు ఉన్నవారు బాధలు అనుభవిస్తారు.