స్నాపయేద్దేవదేవేశం సర్వపాపప్రశాన్తయే వస్త్రం శివోపవీతం చ తథా హ్యాచమనీయకమ్
సర్వదేవతల అధిపతిని, పాపాలు తొలగిపోవడానికి స్నానం చేయించాలి. తరువాత వస్త్రం, శివుని యజ్ఞోపవీతం, అలాగే ఆచమనం కోసం నీరు సమర్పించాలి.
గన్ధం పుష్పం తథా ధూపం దీపమన్నం క్రమేణ తు తోయం సుగన్ధితం చైవ పునరాచమనీయకమ్
తరువాత, క్రమంగా, సుగంధద్రవ్యాలు, పువ్వులు, ధూపం, దీపం, అన్నం, మళ్లీ సుగంధమైన నీరు, అలాగే ఆచమనం కోసం నీరు సమర్పించాలి.
ముకుటం చ శుభం ఛన్నం తథా వై భూషణాని చ దాపయేత్ప్రణవేనైవ ముఖవాసాదికాని చ
అందమైన, మూతపెట్టిన మకుటాన్ని, అలంకారాలను, ప్రణవంతో కూడిన నోటి పరిమళాలు మొదలైనవి కూడా సమర్పించాలి.
తతః స్ఫటికసంకాశం దేవం నిష్కలమక్షరమ్ కారణం సర్వదేవానాం సర్వలోకమయం పరమ్
తర్వాత, స్ఫటికంలా ప్రకాశించే, అవిభాజ్యమైన, నశించని, అన్ని దేవతలకు కారణమైన, అన్ని లోకాలలో వ్యాపించిన పరమాత్మను ధ్యానించాలి.
బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణురుద్రాద్యైర్ ఋషిదేవైర్ అగోచరమ్ వేదవిద్భిర్ హి వేదాన్తైస్ త్వ్ అగోచరమితి శ్రుతిః
బ్రహ్మ, ఇంద్ర, విష్ణు, రుద్రుడు మరియు ఇతర ఋషులు, దేవతలకు కూడా ఆయన గ్రహణానికి అందరు కాదు. వేదాలు, వేదాంతాలను తెలిసినవారికి కూడా ఆయన అందని వాడు అని వేదం చెబుతోంది.
ఆదిమధ్యాన్తరహితం భేషజం భవరోగిణామ్ శివతత్త్వమితి ఖ్యాతం శివలిఙ్గే వ్యవస్థితమ్
ఆయనకు ఆది, మధ్య, అంతం లేవు. భవసముద్రంలో బాధపడే వారికి ఆయన ఔషధం. శివతత్త్వంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఆయన శివలింగంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
ప్రణవేనైవ మన్త్రేణ పూజయేల్లిఙ్గమూర్ధని స్తోత్రం జపేచ్చ విధినా నమస్కారం ప్రదక్షిణమ్
ప్రణవ మంత్రంతో లింగం పైభాగాన్ని పూజించాలి. నియమంగా స్తోత్రాలు జపించాలి. నమస్కారం చేసి, ప్రదక్షిణ చేయాలి.
అర్ఘ్యం దత్త్వాథ పుష్పాణి పాదయోస్తు వికీర్య చ ప్రణిపత్య చ దేవేశమ్ ఆత్మన్యారోపయేచ్ఛివమ్
అర్ఘ్యం సమర్పించి, పాదాల వద్ద పువ్వులు చల్లి, దేవతాధిపతికి నమస్కరించి, శివుని తన హృదయంలో స్థాపించినట్లు ధ్యానించాలి.
ఏవం సంక్షిప్య కథితం లిఙ్గార్చనమనుత్తమమ్ ఆభ్యన్తరం ప్రవక్ష్యామి లిఙ్గార్చనమిహాద్య తే
ఇలా లింగార్చన యొక్క ఉత్తమ విధానం సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది. ఇప్పుడు నీకు లోపలి లింగార్చనను ఇక్కడ వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
ఆగ్నేయం సౌరమమృతం బిమ్బం భావ్యం తతోపరి గుణత్రయం చ హృదయే తథా చాత్మత్రయం క్రమాత్
అగ్ని, సూర్యుడు, అమృత స్వరూపమైన బింబాన్ని హృదయంలో ధ్యానించాలి. దాని పైన మూడు గుణాలను, తరువాత క్రమంగా ఆత్మత్రయాన్ని కూడా ధ్యానించాలి.
తస్యోపరి మహాదేవం నిష్కలం సకలాకృతిమ్ కాన్తార్ధరూఢదేహం చ పూజయేద్ధ్యానవిద్యయా
దాని పైన, తన ప్రియతో అర్ధాంగిగా ఉన్న, రూపరహితుడైన, అన్ని రూపాలకూ అధిపతైన మహాదేవుడిని ధ్యానవిద్య ద్వారా పూజించాలి.
తతో బహువిధం ప్రోక్తం చిన్త్యం తత్రాస్తి చేద్యతః చిన్తకస్య తతశ్చిన్తా అన్యథా నోపపద్యతే
అక్కడ ధ్యానించవలసిన విషయాలు ఎన్నో విధాలుగా వివరించబడ్డాయి. ధ్యానించే వాడికి, తన ధ్యానం ఎలా ఉంటుందో అలా ఫలిస్తుంది. వేరే విధంగా ఉండదు.
తస్మాద్ధ్యేయం తథా ధ్యానం యజమానః ప్రయోజనమ్ స్మరేత్తన్నాన్యథా జాతు బుధ్యతే పురుషస్య హ
అందువల్ల యజమాని ఈ విధంగా ధ్యానం చేసి, తన లక్ష్యాన్ని గుర్తు చేసుకోవాలి. లేనిపక్షంలో మనిషికి నిజమైన జ్ఞానం కలగదు.
పురే శేతే పురం దేహం తస్మాత్పురుష ఉచ్యతే యాజ్యం యజ్ఞేన యజతే యజమానస్తు స స్మృతః
దేహాన్ని పురంగా భావించి అందులో నివసించే వాడిని పురుషుడు అంటారు. ఆ యజ్ఞంలో పూజించబడే వాడే యజ్ఞీయుడు, పూజించే వాడే యజమాని అని గుర్తించాలి.
ధ్యేయో మహేశ్వరో ధ్యానం చిన్తనం నిర్వృతిః ఫలమ్ ప్రధానపురుషేశానం యాథాతథ్యం ప్రపద్యతే
మహేశ్వరుడిని ధ్యానించాలి. ధ్యానం అనేది మనస్సులో ఆలోచన, దాని ఫలం మోక్షం. ప్రధాన పురుషాధిపతిని నిజంగా తెలుసుకోవచ్చు.
ఇహ షడ్వింశకో ధ్యేయో ధ్యాతా వై పఞ్చవింశకః చతుర్వింశకమ్ అవ్యక్తం మహదాద్యాస్తు సప్త చ
ఇక్కడ ఇరవై ఆరు వాడిని ధ్యానించాలి. ధ్యానించే వాడు ఇరవై ఐదవ వాడు. అవ్యక్తం ఇరవై నాలుగు, మహత్ మొదలైన ఏడు కూడా ఉన్నాయి.
మహాంస్ తథా త్వహఙ్కారం తన్మాత్రం పఞ్చకం పునః కర్మేన్ద్రియాణి పఞ్చైవ తథా బుద్ధీన్ద్రియాణి చ
మహత్తత్త్వం, ఆత్మాభిమానం, ఐదు సూత్రభూతాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు ఇలా అన్నీ కలిసే ఉన్నాయి.
మనశ్ చ పఞ్చ భూతాని శివః షడ్వింశకస్తతః స ఏవ భర్తా కర్తా చ విధేరపి మహేశ్వరః
మనస్సు, ఐదు భూతాలు — ఇవన్నీ కలిపి శివుడు ఇరవై ఆరు వాడు. ఆయనే పోషకుడు, సృష్టికర్త, బ్రహ్మకంటే గొప్ప పరమేశ్వరుడు.
హిరణ్యగర్భం రుద్రో ఽసౌ జనయామాస శఙ్కరః విశ్వాధికశ్ చ విశ్వాత్మా విశ్వరూప ఇతి స్మృతః
శంకరుడు, ఆ రుద్రుడు, హిరణ్యగర్భుడిని సృష్టించాడు. ఆయన జగత్తును మించిపోయినవాడు, జగత్తుకు ఆత్మ, జగత్తు రూపంగా గుర్తించబడతాడు.
వినా యథా హి పితరం మాతరం తనయాస్త్విహ న జాయన్తే తథా సోమం వినా నాస్తి జగత్త్రయమ్
ఎలా తండ్రి తల్లి లేకుండా పిల్లలు పుట్టరు, అలాగే సోముడు లేకుండా మూడు లోకాలు ఉండవు.
కర్తా యది మహాదేవః పరమాత్మా మహేశ్వరః తథా కారయితా చైవ కుర్వతో ఽల్పాత్మనస్ తథా
మహాదేవుడు, పరమాత్మ, మహేశ్వరుడు కర్త అయితే, చిన్నాత్మలు చేసే పనులకు కూడా ఆయనే కారణం.
నిత్యో విశుద్ధో బుద్ధశ్ చ నిష్కలః పరమేశ్వరః త్వయోక్తో ముక్తిదః కిం వా నిష్కలశ్చేత్కరోతి కిమ్
నిత్యుడు, పవిత్రుడు, జ్ఞానవంతుడు, అఖండుడు పరమేశ్వరుడు. నీవు ఆయన ముక్తిని ఇస్తాడని చెప్పావు; కానీ ఆయన అఖండుడు అయితే, ఆయన ఏమి చేస్తాడు?
కాలః కరోతి సకలం కాలం కలయతే సదా నిష్కలం చ మనః సర్వం మన్యతే సో ఽపి నిష్కలః
కాలం అన్నీ సృష్టిస్తుంది; కాలమే కాలాన్ని కొలుస్తుంది. మనస్సు అన్నింటినీ, అఖండమైనదాన్ని కూడా, ఆలోచిస్తుంది. అది కూడా అఖండమే.
కర్మణా తస్య చైవేహ జగత్సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ కిమత్ర దేవదేవస్య మూర్త్యష్టకమిదం జగత్
ఆయన కర్మ వల్లే ఈ జగత్తంతా నిలబడింది. మరి దేవదేవుని ఎనిమిది రూపాలుగా ఉన్న ఈ జగత్తు ఏమిటి?
వినాకాశం జగన్నైవ వినా క్ష్మాం వాయునా వినా తేజసా వారిణా చైవ యజమానం తథా వినా
ఆకాశం లేకుండా జగత్తు ఉండదు; భూమి లేకుండా, గాలి లేకుండా, అగ్ని లేకుండా, నీరు లేకుండా, యజమానుడు లేకుండా కూడా ఉండదు.
భానునా శశినా లోకస్ తస్యైతాస్తనవః ప్రభోః విచారతస్తు రుద్రస్య స్థూలమేతచ్చరాచరమ్
సూర్యుడు, చంద్రుడు లేకుండా లోకం ఉండదు. ఇవే ప్రభువైన రుద్రుని రూపాలు. ఇలా ఆలోచిస్తే, చలించేది, నిలిచింది అన్నీ రుద్రుని స్థూలరూపమే.
సూక్ష్మం వదన్తి ఋషయో యన్న వాచ్యం ద్విజోత్తమాః యతో వాచో నివర్తన్తే అప్రాప్య మనసా సహ
ఋషులు చెప్పిన సూక్ష్మమైనది మాటలతో చెప్పలేము, ద్విజోత్తమా. ఎందుకంటే, మాటలు, మనస్సు కూడా దాని వరకు చేరలేవు.
ఆనన్దం బ్రహ్మణో విద్వాన్ న బిభేతి కుతశ్చన న భేతవ్యం తథా తస్మాజ్ జ్ఞాత్వానన్దం పినాకినః
బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసినవాడు ఎక్కడా ఏదీ భయపడడు. అలాగే పినాకిని ఆనందాన్ని తెలిసినవాడికి భయం ఉండదు.
విభూతయశ్ చ రుద్రస్య మత్వా సర్వత్ర భావతః సర్వం రుద్ర ఇతి ప్రాహుర్ మునయస్తత్త్వదర్శినః
రుద్రుని వైభవాన్ని ఎక్కడ చూసినా, సత్యాన్ని గ్రహించిన మునులు 'అన్నీ రుద్రుడే' అని ప్రకటిస్తారు.
నమస్కారేణ సతతం గౌరవాత్పరమేష్ఠినః సర్వం తు ఖల్విదం బ్రహ్మ సర్వో వై రుద్ర ఈశ్వరః
పరమేశ్వరుడికి ఎప్పుడూ నమస్కారం, గౌరవంతో చేయాలి. ఈ జగత్తంతా బ్రహ్మమే, అన్నీ రుద్రుడే, ఈశ్వరుడే.