దీప్తిః సూర్యే వపుశ్చన్ద్రే స్థైర్యం శైలే ఽనిలే బలమ్ ఔష్ణ్యమగ్నౌ తథా శైత్యమ్ అప్సు శబ్దో ఽమ్బరే తథా
సూర్యునిలో ప్రకాశం, చంద్రునిలో రూపం, కొండలో స్థైర్యం, గాలిలో బలం, అగ్నిలో వేడి, నీటిలో చల్లదనం, ఆకాశంలో శబ్దం—all ఇవన్నీ నీ గుణాలే.
అక్షరాన్తరనిష్పన్దాద్ గుణానేతాన్విదుర్బుధాః జపో జప్యో మహాదేవో మహాయోగోమహేశ్వరః
ఈ గుణాలన్నీ అచలమైన, నశించని మూలం నుండి ఉద్భవించాయని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు. జపం, జపించేది, మహాదేవుడు, మహాయోగి, మహేశ్వరుడు—ఇవి అన్నీ నీవే.
పురేశయో గుహావాసీ ఖేచరో రజనీచరః తపోనిధిర్గుహగురుర్ నన్దనో నన్దవర్ధనః
పట్టణాల పాలకుడు, గుహల్లో నివసించేవాడు, ఆకాశంలో సంచరించేవాడు, రాత్రివేళ తిరిగేవాడు, తపస్సు సంపద, రహస్య ఉపాధ్యాయుడు, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఆనందాన్ని పెంచేవాడు నీవే.
హయశీర్షా పయోధాతా విధాతా భూతభావనః బోద్ధవ్యో బోధితా నేతా దుర్ధర్షో దుష్ప్రకమ్పనః
అశ్వశిరుడు, సముద్రంలో జన్మించినవాడు, సృష్టికర్త, భూతాల సంరక్షకుడు, తెలుసుకోవలసినవాడు, బోధించేవాడు, నాయకుడు, ఎవ్వరూ జయించలేని, కదిలించలేని వాడు నీవే.
బృహద్రథో భీమకర్మా బృహత్కీర్తిర్ ధనఞ్జయః ఘణ్టాప్రియో ధ్వజీ ఛత్త్రీ పినాకీ ధ్వజినీపతిః
విపులరథాన్ని కలిగినవాడు, భయంకరమైన కార్యాలు చేసే వాడు, గొప్ప కీర్తి కలవాడు, ధనాన్ని జయించినవాడు, ఘంటలను ఇష్టపడే వాడు, పతాకాలను ధరించే వాడు, గొడుగు పట్టే వాడు, పినాకధనుర్ధారి, సైన్యాధిపతి నీవే.
కవచీ పట్టిశీ ఖడ్గీ ధనుర్హస్తః పరశ్వధీ అఘస్మరో ఽనఘః శూరో దేవరాజో ఽరిమర్దనః
కవచంతో, పట్టు కత్తితో, ఖడ్గంతో, విల్లు, పరశు చేతుల్లో పట్టుకుని, దుష్టులను సంహరించే వాడు, పాపరహితుడు, వీరుడు, దేవతల రాజు, శత్రువులను నశింపజేసేవాడు నీవే.
త్వాం ప్రసాద్య పురాస్మాభిర్ ద్విషన్తో నిహతా యుధి అగ్నిః సదార్ణవాంభస్త్వం పిబన్నపి న తృప్యసే
మునుపు మేము నిన్ను సంతుష్టిపరచి యుద్ధంలో శత్రువులను జయించాము. సముద్రపు నీటిని అగ్ని త్రాగినా తృప్తి చెందదు కదా, అలాగే.
క్రోధాకారః ప్రసన్నాత్మా కామదః కామగః ప్రియః బ్రహ్మచారి చాగాధశ్ చ బ్రహ్మణ్యః శిష్టపూజితః
కోపరూపుడవు అయినా, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. కోరికలను అనుగ్రహించేవాడు, కోరికలను నెరవేర్చేవాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు, బ్రహ్మచారి, అపారమైనవాడు, వేదాలకు అంకితుడవు, సద్గుణులు పూజించే వాడు నీవే.
దేవానామ్ అక్షయః కోశస్ త్వయా యజ్ఞః ప్రకల్పితః హవ్యం తవేదం వహతి వేదోక్తం హవ్యవాహనః ప్రీతే త్వయి మహాదేవ వయం ప్రీతా భవామహే
దేవతలకు నీవు అక్షయమైన ధనభాండాగారవు; యజ్ఞం నీవే స్థాపించావు; వేదప్రకారం హవిస్సు అగ్ని ద్వారా నీకు చేరుతుంది; నీవు సంతోషిస్తే, మహాదేవా, మేము కూడా సంతోషిస్తాము.
భవానీశో ఽనాదిమాంస్త్వం చ సర్వలోకానాం త్వం బ్రహ్మకర్తాదిసర్గః సాంఖ్యాః ప్రకృతేః పరమం త్వాం విదిత్వా క్షీణధ్యానాస్త్వామమృత్యుం విశన్తి
భవానీశ్వరుడవు, ఆదిముడవు, సమస్త లోకాల సృష్టికర్తవు; జ్ఞానులు నిన్ను ప్రకృతికి అతీతుడిగా తెలుసుకుని, ధ్యానం పూర్తయిన తర్వాత అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.
యోగాశ్ చ త్వాం ధ్యాయినో నిత్యసిద్ధం జ్ఞాత్వా యోగాన్ సంత్యజన్తే పునస్తాన్ యే చాప్యన్యే త్వాం ప్రసన్నా విశుద్ధాః స్వకర్మభిస్తే దివ్యభోగా భవన్తి
యోగులు నిన్ను ఎప్పుడూ పరిపూర్ణుడిగా ధ్యానం చేస్తూ, ఇతర యోగాలను వదిలేస్తారు. మరికొందరు స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో, తమ కర్మల ద్వారా నిన్ను భక్తిగా సేవించి, దివ్యమైన అనుభవాలను పొందుతారు.
అప్రసంఖ్యేయతత్త్వస్య యథా విద్మః స్వశక్తితః కీర్తితం తవ మాహాత్మ్యమ్ అపారస్య మహాత్మనః
మన శక్తికి తగినంతగా, ఎంతవరకు తెలుసామో అంతవరకు, నీ అపారమైన మహిమను మేము వర్ణించాము. నీ తత్వం లెక్కించలేనంత గొప్పది.
శివో నో భవ సర్వత్ర యో ఽసి సో ఽసి నమో ఽస్తు తే య ఇదం కీర్తయేద్భక్త్యా బ్రహ్మనారాయణస్తవమ్
శివా! నీవు ఎక్కడైనా మాకు అనుగ్రహంగా ఉండాలి. నీవే నీవు—నమస్కారం నీకు! ఈ బ్రహ్మనారాయణ స్తోత్రాన్ని ఎవరు భక్తితో పఠిస్తారో—
శ్రావయేద్వా ద్విజాన్ విద్వాన్ శృణుయాద్వా సమాహితః అశ్వమేధాయుతం కృత్వా యత్ఫలం తదవాప్నుయాత్
లేదా ఈ స్తోత్రాన్ని పండిత బ్రాహ్మణులకు వినిపించినా, లేదా ఏకాగ్రతతో వినినా, వారు పదివేల అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందుతారు.
పాపాచారో ఽపి యో మర్త్యః శృణుయాచ్ఛివసన్నిధౌ జపేద్వాపి వినిర్ముక్తో బ్రహ్మలోకం స గచ్ఛతి
పాపకార్యాలు చేసిన మానవుడు అయినా, శివుని సన్నిధిలో ఈ స్తోత్రాన్ని వినినా, లేదా జపించినా, పాపాల నుండి విముక్తి పొంది బ్రహ్మలోకానికి చేరుతాడు.
శ్రాద్ధే వా దైవికే కార్యే యజ్ఞే వావభృథాన్తికే కీర్తయేద్వా సతాం మధ్యే స యాతి బ్రహ్మణో ఽన్తికమ్
శ్రాద్ధంలో, దైవకార్యంలో, యజ్ఞంలో, లేదా అవభృథస్నానాంతంలో, ఈ స్తోత్రాన్ని సద్గుణుల మధ్య పఠించినవాడు బ్రహ్మను చేరుతాడు.
అత్యన్తావనతౌ దృష్ట్వా మధుపిఙ్గాయతేక్షణః ప్రహృష్టవదనో ఽత్యర్థమ్ అభవత్సత్యకీర్తనాత్
అత్యంత వినయంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, తేనె రంగు, పింగళమైన కళ్లతో అతని ముఖం నిజమైన స్తోత్రం విన్న ఆనందంతో ప్రకాశించింది.
ఉమాపతిర్విరూపాక్షో దక్షయజ్ఞవినాశనః పినాకీ ఖణ్డపరశుః సుప్రీతస్తు త్రిలోచనః
ఉమాపతి, మూడు కళ్లవాడు, దక్ష యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడు, పినాకిని, విరూపాక్షుడు, విరిగిన పరశు కలవాడు, ఎంతో సంతోషపడ్డాడు.
తతః స భగవాన్దేవః శ్రుత్వా వాగమృతం తయోః జానన్నపి మహాదేవః క్రీడాపూర్వమథాబ్రవీత్
ఆ సమయంలో ఆ భగవంతుడు, వారి అమృతసమానమైన మాటలు విని, అన్నీ తెలిసిన మహాదేవుడు, ఆటపాటగా ఇలా అన్నాడు.
కౌ భవన్తౌ మహాత్మానౌ పరస్పరహితైషిణౌ సమేతావంబుజాభక్షావ్ అస్మిన్ ఘోరే మహాప్లవే
మీరు ఇద్దరూ ఎవరు, మహాత్ములు, పరస్పర హితాన్ని కోరేవారు, ఈ భయంకరమైన మహాప్రవాహంలో కలసి, కమలాన్ని భుజించేవారు?
తావూచతుర్మహాత్మానౌ సంనిరీక్ష్య పరస్పరమ్ భగవాన్ కిం తు యత్తే ఽద్య న విజ్ఞానం త్వయా విభో
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు ఒకరినొకరు చూసుకొని, 'భగవంతా, నీవు ఏది తెలియని దినమేమిటి, ప్రభూ?' అని అడిగారు.
విభో రుద్ర మహామాయ ఇచ్ఛయా వాం కృతౌ త్వయా తయోస్తద్వచనం శ్రుత్వా అభినన్ద్యాభిమాన్య చ
ప్రభూ, రుద్రా, నీ ఇష్టానుసారం ఇది జరిగింది; వారి మాటలు విని, ఆయన ఆనందంగా, గర్వంగా స్వాగతించాడు.
ఉవాచ భగవాన్దేవో మధురం శ్లక్ష్ణయా గిరా భో భో హిరణ్యగర్భ త్వాం త్వాం చ కృష్ణ బ్రవీమ్యహమ్
ఆ భగవంతుడు మధురంగా, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ఓ హిరణ్యగర్భా, నీకు, నీకు కూడా, కృష్ణా, నేను చెబుతున్నాను.'
ప్రీతో ఽహమనయా భక్త్యా శాశ్వతాక్షరయుక్తయా భవన్తౌ హృదయస్యాస్య మమ హృద్యతరావుభౌ
ఈ నిత్యమైన అక్షరాలతో కూడిన భక్తితో నేను సంతోషించాను; మీరు ఇద్దరూ నా హృదయానికి అత్యంత ప్రియులు.
యువాభ్యాం కిం దదామ్యద్య వరాణాం వరమీప్సితమ్ అథోవాచ మహాభాగో విష్ణుర్భవమిదం వచః
మీరిద్దరికీ నేను ఈ రోజు ఏ వరం ఇవ్వాలి? మీరు కోరిన వరం ఏది? అప్పుడు మహాభాగుడు విష్ణువు భవుడికి ఇలా అన్నాడు.
సర్వం మమ కృతం దేవ పరితుష్టో ఽసి మే యది త్వయి మే సుప్రతిష్ఠా తు భక్తిర్భవతు శఙ్కరః
ప్రభూ, నాకు కావాల్సినది అన్నీ పూర్తయ్యాయి; నీవు నాతో సంతుష్టుడైతే, నా భక్తి నీవైపు బలంగా నిలవాలని శంకరా కోరుతున్నాను.
ఏవముక్తస్తు విజ్ఞాయ సంభావయత కేశవమ్ ప్రదదౌ చ మహాదేవో భక్తిం నిజపదాంబుజే
అలా అన్నవారిని గుర్తించి, కేశవుని గౌరవించి, మహాదేవుడు తన పదపద్మాలపై భక్తిని అనుగ్రహించాడు.
భవాన్సర్వస్య లోకస్య కర్తా త్వమధిదైవతమ్ తదేవం స్వస్తి తే వత్స గమిష్యామ్యంబుజేక్షణ
ప్రభూ, నీవే జగత్తుకు కర్త, నీవే పరమదైవం; కావున నీకు శుభం కలగాలి, కుమారా, నేను వెళ్తాను, కమలనేత్రుడా.
ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ బ్రహ్మాణం చాపి శఙ్కరః అనుగృహ్యాస్పృశద్దేవో బ్రహ్మాణం పరమేశ్వరః
అలా చెప్పి, భగవంతుడు శంకరుడు బ్రహ్మను ఆశీర్వదించి, పరమేశ్వరుడు బ్రహ్మను తాకాడు.
కరాభ్యాం సుశుభాభ్యాం చ ప్రాహ హృష్టతరః స్వయమ్ మత్సమస్త్వం న సందేహో వత్స భక్తశ్ చ మే భవాన్
తన అందమైన చేతులతో, ఎంతో ఆనందంగా, 'నువ్వు నాతో సమానమే, ఇందులో సందేహం లేదు కుమారా, నువ్వు నా భక్తుడవు' అని అన్నాడు.