లిఙ్గపురాణమ్

ఒకసారి మహర్షులు శౌనకాది ఋషులు శౌతుని అడిగారు: “శంభువు తాండవ నృత్యం ఎలా ప్రారంభమైంది? దానికి కారణం ఏమిటి? స్కందుని అన్నయ్య జన్మకథ మాకు వినిపించింది గాని, ఈ తాండవం ఆరంభాన్ని నీవు నిజంగా వివరించు.” ఆ సమయంలో దారుక అనే అసురుడు, తీవ్రమైన తపస్సు చేసి అపారమైన శక్తిని సంపాదించాడు. ఆ శక్తితో, ప్రళయాగ్ని వలె దేవతలను, ప్రముఖ బ్రాహ్మణులను సంహరించసాగాడు. దారుకుని చేతిలో బాధపడిన దేవతలు, బ్రహ్మ, ఈశాన, కుమారస్వామి, విష్ణువు ఇలా అందరూ అతడి హింసను తట్టుకోలేకపోయారు. దారుకుడు యముడి, ఇంద్రుని వరకు వెళ్లి, అక్కడ “స్త్రీహంత” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆ తరువాత అతడు స్త్రీరూపాన్ని ధరించి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న బ్రహ్మాదులచేత ప్రశంసించబడాడు. అతని చేతిలో బాధపడిన దేవతలందరూ ఉమాపతిని వెంటబెట్టుకొని బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు. బ్రహ్మను చేరుకుని, ప్రపితామహుని నాయకత్వంలో అందరూ నమస్కరించి, బ్రహ్ముడు దేవతాధిపతిని దగ్గరికి వెళ్లి, వినయంగా వందనాలు చేసి ఇలా ప్రార్థించారు: “దారుకుడు భయంకరమైనవాడు. అతను మమ్మల్ని ఓడించాడు. ప్రభూ, ఆ స్త్రీహంత దైత్యుడిని సంహరించు. మమ్మల్ని రక్షించు.” బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థన విని, భగవంతుడు, భగాకంటిని నాశనం చేసినవాడు, దేవతాధిపతిగా, గిరిజను చిరునవ్వుతో ఇలా అడిగాడు: “శుభమయి! లోకక్షేమార్ధం నిన్ను నేను కోరుతున్నాను. అందమైన ముఖముతో నీవు ఆ దారుకుని సంహరించు.” భర్త మాటలు విని, లోకాలకు ఆశ్రయం అయిన పార్వతీ దేవి, జన్మార్ధంగా శంకరుని శరీరంలో ప్రవేశించింది. ఆమె ఒక భాగంతో దేవతాధిపతిలోకి ప్రవేశించింది. ఆ సమయంలో బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు తదితర దేవతలు ఎవ్వరూ దాన్ని గమనించలేకపోయారు. శంభువుని పక్కన యథాపూర్వంగా నిలబడి ఉన్న గిరిజను చూసి, సర్వజ్ఞుడైన బ్రహ్మదేవుడికూడా ఆమె మాయలో మునిగిపోయాడు. ఆ తరువాత పార్వతీ దేవి, దేవదేవుని శరీరంలో ప్రవేశించి, అతని కంఠంలో ఉన్న విషాన్ని తనదిగా చేసుకుంది. తన తృతీయ నేత్రంతో ఆమెను అలా మారినదిగా గ్రహించిన కామాంతకుడు, అంధకార కంఠముగల, జటాజూటధారిణి అయిన కాళిని సృష్టించాడు. ఆ కాళి జన్మించిన వెంటనే, దేవతలకు మహా విజయం, అసురులకు ఓటమి, భవానీ మరియు పరమేశ్వరునికి సంతృప్తి కలిగింది. అగ్ని వలె ప్రకాశించే, విషం అలంకరించిన నల్ల కంఠంతో జన్మించిన ఆ కాళిని చూసి, ఉపేంద్రుడు, పద్మజుడు, ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు, సిద్ధులు భయంతో పారిపోయారు. ఆమె నుదుటన కంటిపాపు, తలపై ప్రతిఫలించే చంద్రమండలం, ఘోర త్రిశూలం గొంతున, పదునైన త్రిశూలం చేతిలో, భయంకరమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి వెలుగొందింది. ఆ దేవితో పాటు, దివ్య వస్త్రాభరణాలతో సిద్ధుల నాయకులు, ఇతర సిద్ధులు, పిశాచులు కూడా జన్మించారు. పార్వతీ దేవి ఆజ్ఞతో, దేవతాధిపతులను హింసిస్తున్న దారుకుడు సంహరించబడ్డాడు. ఆమె కోపాగ్నితో, ఆగ్రహంతో, మొత్తం లోకమంతా బాధపడింది. ఆ సమయంలో భవుడు, బాలరూపంలో, శ్మశానంలో, పిశాచులతో కూడిన ప్రదేశంలో, తన మాయతో ఏడుస్తూ, ఆమె కోపాగ్నిని పానంచేయడానికి అలా ప్రవర్తించాడు. ఆ బాలుడిని చూసిన కాళి, మాయలో మునిగిపోయి, అతన్ని ఎత్తుకుని, హృదయాన్ని పసిపిల్లలా వాసించి, తన పాలు ఇచ్చింది. ఆ పాలతో పాటు, తన కోపాన్ని కూడా అతనికి ఇచ్చింది. ఆ కోపం వల్ల ఆ బాలుడు క్షేత్రపాలకునిగా మారాడు. ఆమె కోపాన్ని శాంతింపజేయడానికి, దేవదేవుడు, భూతగణాధిపతులతో, త్రిశూలధారిణితో కలిసి, సంధ్యాసమయంలో తాండవ నృత్యం చేశాడు. శంభుని తాండవామృతాన్ని ఆస్వాదించిన పరమేశ్వరీ కూడా నర్తించింది. యోగినులు పిశాచుల స్థానంలో ఆనందంగా నాట్యం చేశారు. అక్కడ బ్రహ్మ, ఇంద్ర, ఉపేంద్రుడు తదితర దేవతలు చుట్టూ నిలబడి, కాళిని, మళ్లీ పార్వతీ దేవిని నమస్కరించి స్తుతించారు. ఈ విధంగా త్రిశూలధారి ప్రభువు తాండవం, పరమేశ్వరి నాట్యం, యోగానందముతో నిండిన తాండవం జరిగినవిగా సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది. అతరువాత శౌనకాది ఋషులు అడిగారు: “ఓ సూత! ఉపమన్యువు మహేశ్వరుని నుండి గణపత్య ఉపదేశాన్ని ఎలా పొందాడు? పాలు సముద్రాన్ని ఎలా పొందాడు? వివరించు.” కాళిని సంతుష్టిపరిచిన తరువాత, త్రినేత్రుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిన తరువాత, ఉపమన్యువు తపస్సుతో మహాదేవుని ఆరాధించి ఫలితాన్ని పొందాడు. ఉపమన్యువు అనే మహర్షి యవ్వనవయసులో ప్రకాశిస్తూ, తన ఇష్టానుసారం విహరించేవాడు. ఒకసారి తన మామగారి ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, కొంత పాలు తాగాడు. దాన్ని చూసిన అతని మేనల్లుడు అసూయతో ఉత్తమమైన పాలును తాగేశాడు. ఉపమన్యువు తాను తాగిన పాలను తలచి, “అమ్మా! నాకు కూడా కొంత ఇవ్వు” అని తన తల్లిని కోరాడు. “ఆవుపాలు చాలా తీయగా ఉంటాయి, వేడిగా ఉండవు. నీకు నమస్కరిస్తున్నాను,” అంటూ తన కుమారుడిని ఆలింగనం చేస్తూ తల్లి చెప్పింది. అయితే, తన దారిద్య్రాన్ని తలుచుకుని, తల్లి బాధతో విలపించింది. ఉపమన్యువు కూడా “ఇవ్వు, ఇవ్వు” అంటూ ఏడుస్తూ తన తల్లిని వేడుకున్నాడు. తర్వాత తల్లి, పొలాల నుంచి కొంత ధాన్యాన్ని తెచ్చి, దాన్ని నూరి, నీటిలో కలిపి, మృదువుగా పిలిచి, “రా బిడ్డా” అంటూ దుఃఖంతో కుమారుడిని ఆలింగనం చేసి, ఆ తృణపాలను పాలుగా ఇచ్చింది. ఆ తల్లి ఇచ్చిన తృణపాలును తాగిన ఉపమన్యువు, “ఇది పాలు కాదు” అని బాధతో అన్నాడు. తన కుమారుడిని చూసి, తల్లి బాధతో అతని తలని వాసించి, కమలాన్నివంటి కళ్లను చేతులతో తుడిచింది. “స్వర్గంలో, పాతాళంలో రత్నమయమైన నదులు ఉన్నాయి. కానీ, అదృష్టం లేనివారు, శివభక్తి లేనివారు వాటిని చూడలేరు,” అని తల్లి హృదయాన్ని కుమారుడికి వివరించింది. ఇలా ఉపమన్యువు పాల కోసం తపస్సు చేసి, శివుని అనుగ్రహాన్ని పొందాడు.