ఓ మహర్షీ, ఇప్పుడు నేను నీకు ఆ మహద్భుతమైన సంఘటనను వివరిస్తాను. ఓ విష్ణో, నీవు కుంభకారుని చక్రంలా పరమేశ్వరుని చేతిలో తిప్పబడుతున్నావు; ఇంకా ఈ రోజు కూడా, ఆ కూర్మావతారంలో నీ తలపైన తాడిన శిరస్సు స్థిరంగా ఉంది. హరుని హారంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ దంతముల ఉద్భవం వల్ల కలిగిన బాధతో, నీవు ఆ భాగాన్ని మరిచిపోయావా? మాయలో పడిపోయినవాడివి కదా, ఎందుకు గుర్తించలేవు? ఈ రోజు, నీవు వరాహరూపంలో ఉన్నప్పుడు, తారకాసురుని శత్రువు అయిన పరమేశ్వరుడు గర్జనతో నిన్ను కాల్చేశాడు; ఆయన త్రిశూలపు అగ్రభాగంలో, ఓ విశ్వక్సేనా, మాయతో నిన్ను సంహరించాడు. దక్ష యజ్ఞంలో, ఓ యజ్ఞస్వరూపుడా, నీ తల నేనే నరికాను; ఇంకా ఇప్పుడు కూడా, బ్రహ్మదేవుని ఐదవ తల అలాగే ఉంది. ఆ శక్తిని, ఆ భాగాన్ని, ఆయన ఉద్దేశపూర్వకంగా వేరు చేశాడు; నీవు మరుత్గణాలతో కూడి, యుద్ధంలో దధీచి చేతిలో ఓడిపోయావు. నీ తల కొరికే వేళ, నీకు ప్రియమైన సుదర్శనచక్రం—ధైర్యంగా వ్యవహరించిన ఆయనదే అని—నీవు మరిచిపోయావా? అది ఎక్కడ నుండి వచ్చిందో, ఎవరు తయారు చేశారో నీకు తెలుసా? అది కూడా మరిచిపోయావా? నేను మొత్తం లోకాల్నీ స్వాధీనం చేసుకున్నాను, నీవు పాలకడలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు. నీవు నిద్రలో మునిగిపోయినప్పుడు, రుద్రుని శక్తి ఆ స్థంభపు అడుగునుండి పైభాగం వరకూ విస్తరించడాన్ని చూచి, నిన్ను సాత్వికుడని ఎలా పిలవగలం? నీవు శక్తివంతుడవు, తేజస్సుతో నిండివున్నావు, అయినా మాయలో పడిపోయావు; మీరు ఇద్దరూ కూడా ఆ పరశక్తిని పూర్తిగా గ్రహించలేరు. ఆ పరమపదాన్ని—దివి, భూ, ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, వరుణుడు—గొప్పదిగా గ్రహించేవారు, వారు మాత్రమే తెలుసుకోగలరు. చీకటి గర్భంలో చంద్రుడు జన్మిస్తాడు; నీవే కాలము, పరమేశ్వరుడు, నీవే మహాకాలుడు, సమయానికే సమయం, ఓ మహాప్రభూ! కాబట్టి, నీ ఘోరరూపంతో, నీవే మరణానికి మరణంగా మారుతావు—బాణాన్ని పట్టుకుని నిలబడే సంహారకుడు, వీరుడు, అందరినీ మించిన ప్రభువు. చేతిని పైకెత్తి, నీవే భయంకరమైన జ్వరంగా, బంగారు జంతువుగా, పక్షిగా, ప్రపంచాన్ని శిక్షించేవాడివి—నీవు లేదా బ్రహ్మదేవుడు కాదు. ఇది అంతా చూచి, నీ తత్వాన్ని నీలోనికి ఉపసంహరించుకో; లేనిపక్షంలో, మహాభైరవుని కోపాగ్నిని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. స్థాణువు వజ్రాయుధంలా, మరణం నీపై పడుతుంది—ఈ విధంగా వీరభద్రుడు చెప్పగా, నరసింహుడు ఆగ్రహంతో ఉరిమి గర్జించాడు. అతడు తను పట్టుకోవాలని పరుగెత్తాడు; ఆ సమయంలో, ప్రత్యర్థులకు భయముపెట్టే అత్యంత భయంకరమైన రూపం, ఆకాశాన్ని నింపుతూ, శివుని శక్తిలోంచి ఉద్భవించింది. అది వెంటనే ప్రత్యక్షమైంది—అది బంగారు రంగులో కాదు, మృదువుగా కూడా కాదు, సూర్యుని రూపంలోనూ కాదు, అగ్నిలోంచి పుట్టినదీ కాదు, మెరుపు లేదా చంద్రుడిలా కూడా కాదు—అది మహాప్రభువుని అపూర్వమైన రూపం. అన్ని శక్తులు ఆ శంకరుని రూపంలో కలిసిపోయాయి; ఆ రూపం వెలువడినప్పుడు, మహాతేజస్సు ప్రబలంగా కనిపించింది. అది రుద్రుని లక్షణాలతో, వికృతమైన ఆకారంతో, సంహారరూపంలో పరమేశ్వరుడు స్పష్టంగా దర్శనమిచ్చాడు. దేవతలందరూ చూస్తుండగా, విజయధ్వనులు, మంగళధ్వనులతో, వెయ్యి భుజాలతో, జటాజూటంతో, చంద్రకళను కిరీటంలా ధరించి, ఆయన ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆదిలో పాక్షికంగా జంతురూపంలో, రెక్కలు, ముక్కు, బలమైన పెద్ద పంజాలు, ఆయుధాలతో, రక్తపిపాసుతో ఉన్నాడు. ఆయన మెడ చుట్టూ కాలము, నాలుగు కాళ్ళతో, అగ్నిలో పుట్టినవాడిగా, భయంకరమైన గంభీరమైన గర్జనతో, ప్రళయ మేఘాల మాదిరిగా గర్జించాడు. ఆయన రూపం ఉగ్రంగా, మూడు కళ్ళు వెలుగు వెలిగిస్తూ, పళ్లను బయటపెట్టి, దిగువ పెదవి ముందుకు突出గా, హరుడు ఘోరమైన గర్జనతో నిలిచాడు. హరి (విష్ణువు) ఆయనను చూసి, తన శక్తి ధైర్యాలన్నీ కోల్పోయాడు; పైభాగం సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, కింద భాగం చిమ్మచీకటిలో మెరుపులా కనిపించాడు. ఆ సమయంలో, ఆ పక్షిరాజు తన రెక్కలతో తిరుగుతూ, హరిని నాభి, పాదాల వద్ద పట్టుకుని, తన వాలుతో పాదాలను బంధించి, తన చేతులతో విష్ణువు చేతులను చుట్టేసాడు. ఆ పక్షిరాజు తన చేతులతో హరి ఛాతీపై బలంగా కొట్టి, హరుడు ఆయనను పట్టుకున్నాడు; తర్వాత దేవతలు, మహర్షులతో కలిసి ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు. ఆ bird భయంతో, విష్ణువును ఎత్తి, మళ్లీ మళ్లీ పడేసాడు; ఎగిరిపోతూ, విష్ణువు రెక్కల దెబ్బలతో మబ్బుగా అయిపోయాడు; ఆ ప్రభువు, ఆ నందికేశ్వరుడు, ఆ జగదాధిపతి, హరిను మళ్లీ మళ్లీ ఎత్తిపడేశాడు. అన్ని దేవతలు ఆయన వెంట వెళుతూ, స్తుతులతో మహిమాన్వితుడిని వందించసాగారు; విష్ణువు, చేతులు జోడించి, శక్తి లేని వాడిగా, ముఖంలో నిరుత్సాహంతో నడిపించబడ్డాడు. అప్పుడు హరి, పరమేశ్వరుని మృదువైన మాటలతో స్తుతించసాగాడు: ‘‘రుద్రునికి నమస్కారం, శర్వునికి నమస్కారం, మహాభక్షకునికి నమస్కారం, విష్ణువుకి నమస్కారం. ఉగ్రరూపుడికి, భయంకరునికి, కోపంతో ఉన్నవాడికి, రోషముతో ఉన్నవాడికి నమస్కారం; భవునికి, శర్వునికి, శంకరునికి, శివునికి నమస్కారం. కాలానికి, కాలకాలుడికి, మహాకాలునికి, యమునికి, వీరునికి, వీరభద్రునికి, వీర సంహారకునికి, శూలధారునికి నమస్కారం. మహాదేవునికి, బలవంతునికి, పశుపతికి నమస్కారం; ఏకాంతుడికి, నీలకంఠునికి, శుభకంఠునికి, ధనుర్ధరునికి నమస్కారం. అనంతునికి, సూక్ష్మునికి, మరణకోపరూపుడికి నమస్కారం; పరమునికి, పరేశ్వరునికి, పరాత్పరునికి నమస్కారం. పరాత్పరునికి, విశ్వరూపుడైనవాడికి నమస్కారం; లక్ష్మీపతికి, విష్ణు క్షేత్రానికి, తేజోరూపుడికి నమస్కారం. నావికునికి, వేటగాడికి, మహారోగానికి, నిత్యుడికి, భైరవునికి, శరణ్యుడికి, మహాభైరవరూపుడికి నమస్కారం. నరసింహ సంహారకునికి, కామ, కాల, పుర సంహారకునికి, మహాబంధన విఘాతకునికి, విష్ణు మాయను తొలగించేవాడికి నమస్కారం. త్రయంబకునికి, త్ర్యక్షరునికి, వ్యాపకునికి, అనుగ్రహకునికి, మరణజయుడికి, శర్వునికి, సర్వజ్ఞునికి, యజ్ఞవిధ్వంసకునికి నమస్కారం. యజ్ఞేశ్వరునికి, ఉత్తమునికి, అగ్నిరూపుడికి నమస్కారం; ఘననాసికునికి, జిహ్వాయుక్తునికి, శ్వాస-నిశ్వాస గమనకునికి నమస్కారం.’’ ఇలా విష్ణువు పరమేశ్వరుని మహిమను స్తుతిస్తూ, ఆయన ఎదుట తలవంచాడు.